GIVAથી Tanishq સુધી: ભારતમાં વિવાદમાં સપડાયેલી જાહેરાતોની સંપૂર્ણ કહાની, કેમ હટાવવી પડી Ad Campaign?

Advertisement Controversy In India: ભારતમાં જાહેરાત હવે માત્ર પ્રોડક્ટ વેચવાનું માધ્યમ રહી નથી. એક ડ્રેસ, ધાર્મિક પ્રતીક, તહેવારની રજૂઆત, આંતરધર્મીય સંબંધ કે લગ્નની પરંપરા—આમાંથી કોઈપણ મુદ્દો સોશિયલ મીડિયા પર મોટો વિવાદ ઊભો કરી શકે છે.

છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં GIVA, Tanishq, FabIndia, Dabur અને Surf Excel જેવી જાણીતી બ્રાન્ડની જાહેરાતો ધાર્મિક સંવેદનશીલતા, સાંસ્કૃતિક પરંપરા, મહિલા સ્વતંત્રતા, આંતરધર્મીય સંબંધો અને સામાજિક સમાનતા જેવા મુદ્દાઓને કારણે ચર્ચામાં રહી છે.

તાજું ઉદાહરણ GIVAની રક્ષાબંધન જાહેરાત છે. અભિનેત્રી કૃતિ સેનનને દર્શાવતી આ જાહેરાતમાં રક્ષાબંધનની લાગણીને પાલતુ પ્રાણીઓ સાથે જોડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો. જોકે, જાહેરાતમાં કૃતિ સેનનના પહેરવેશને લઈને સોશિયલ મીડિયા પર વિરોધ શરૂ થયો અને મામલો રાજકીય ચર્ચા સુધી પહોંચ્યો. અંતે GIVAએ જાહેરાત પોતાના મીડિયા પ્લેટફોર્મ પરથી હટાવી દીધી.

આ ઘટના નવી નથી. અગાઉ Tanishqની Ekatvam, FabIndiaની Jashn-e-Riwaaz, Dabur Femની Karwa Chauth અને Surf Excelની Holi જાહેરાત પણ આવા જ વિવાદોમાં સપડાઈ ચૂકી છે.

GIVAની રક્ષાબંધન જાહેરાત પર વિવાદ કેમ થયો?

2026ના રક્ષાબંધન માટે GIVAએ કૃતિ સેનન સાથે જાહેરાત તૈયાર કરી હતી. જાહેરાતનો વિચાર રક્ષાબંધનની લાગણીને ભાઈ-બહેનના સંબંધથી આગળ લઈ જઈને પાલતુ પ્રાણીઓ સાથે જોડવાનો હતો.

જોકે, જાહેરાતનો મૂળ સંદેશ કરતાં કૃતિ સેનનના લુક અને પહેરવેશને લઈને ચર્ચા વધુ થઈ. BJP સાંસદ અને અભિનેત્રી કંગના રનૌતે કૃતિના લુક પર સવાલ ઉઠાવ્યા. ત્યારબાદ કૃતિ સેનને પોતાની પસંદગી અને મહિલા સ્વતંત્રતા અંગે જવાબ આપ્યો.

આ પછી કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધી પણ કૃતિ સેનનના સમર્થનમાં આવ્યા અને વિવાદે રાજકીય ચર્ચાનું સ્વરૂપ ધારણ કર્યું.

GIVAએ જાહેરાત પાછી ખેંચી

26 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ GIVAએ જાહેરાત પોતાના મીડિયા પ્લેટફોર્મ પરથી હટાવી દીધી. કંપનીએ ભારતીય સંસ્કૃતિ, પરંપરા અને તહેવારો પ્રત્યે આદર વ્યક્ત કર્યો અને સ્પષ્ટતા કરી કે કોઈની લાગણી દુભાવવાનો તેનો હેતુ નહોતો.

GIVAનો આ વિવાદ ફરી એક વખત એ ચર્ચા સામે લાવ્યો કે ભારતમાં બ્રાન્ડની જાહેરાતમાં સાંસ્કૃતિક સંવેદનશીલતા અને સર્જનાત્મક સ્વતંત્રતા વચ્ચે સંતુલન કેવી રીતે જાળવવું?

Tanishqની Ekatvam જાહેરાત: આંતરધર્મીય સંબંધથી Boycott Tanishq સુધી

2020માં Tanishqની ‘Ekatvam’ જાહેરાત દેશભરમાં ચર્ચાનું કેન્દ્ર બની હતી.

જાહેરાતમાં એક હિંદુ યુવતીને તેના મુસ્લિમ સાસરિયાના ઘરે પરંપરાગત દક્ષિણ ભારતીય બેબી શાવર જેવી વિધિમાં દર્શાવવામાં આવી હતી. Tanishqનો હેતુ અલગ ધર્મ અને સંસ્કૃતિ ધરાવતા પરિવારો વચ્ચેના સંબંધ અને એકતાનો સંદેશ આપવાનો હતો.

પરંતુ સોશિયલ મીડિયા પર એક વર્ગે જાહેરાતને ‘Love Jihad’ સાથે જોડીને વિરોધ શરૂ કર્યો. #BoycottTanishq પણ ટ્રેન્ડ થયું.

વિવાદ વધ્યા બાદ Tanishqએ જાહેરાત પોતાના સોશિયલ મીડિયા હેન્ડલ અને YouTube પરથી હટાવી દીધી હતી.

FabIndiaની ‘Jashn-e-Riwaaz’ દિવાળી જાહેરાત કેમ વિવાદમાં આવી?

2021માં FabIndiaની ‘Jashn-e-Riwaaz’ જાહેરાત પણ સોશિયલ મીડિયા અને રાજકીય ચર્ચામાં આવી હતી.

દિવાળી સાથે જોડાયેલી આ જાહેરાતમાં ‘Jashn-e-Riwaaz’ શબ્દના ઉપયોગ સામે વિરોધ થયો હતો. BJP નેતા તેજસ્વી સૂર્યાએ જાહેરાતની ટીકા કરી હતી અને ત્યારબાદ #BoycottFabIndia ટ્રેન્ડ થયો હતો.

FabIndiaએ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે ‘Jashn-e-Riwaaz’ તેની દિવાળી કલેક્શન નહોતી અને તેની અલગ દિવાળી કલેક્શન ‘Jhilmil si Diwali’ નામે હતી.

વિવાદ વચ્ચે કંપનીએ પોતાની પ્રમોશનલ પોસ્ટ હટાવી દીધી હતી.

Dabur Femની Karwa Chauth જાહેરાતમાં સમલૈંગિક કપલ

2021માં Dabur Fem Creme Bleachની Karwa Chauth જાહેરાત પણ વિવાદનું કારણ બની હતી.

જાહેરાતમાં બે મહિલાઓને Karwa Chauthની તૈયારી કરતી બતાવવામાં આવી હતી અને બંનેને કપલ તરીકે રજૂ કરવામાં આવી હતી. Daburનો સંદેશ diversity, inclusion અને equality સાથે જોડાયેલો હતો.

જાહેરાત સામે વિરોધ થયા બાદ મધ્યપ્રદેશના તત્કાલીન ગૃહમંત્રી નરોત્તમ મિશ્રાએ કાનૂની કાર્યવાહીની ચેતવણી આપી હતી.

ત્યારબાદ Daburએ જાહેરાત પાછી ખેંચી અને માફી માંગી હતી.

Manyavar-Moheyની Kanyamaan જાહેરાત: Kanyadaan પર નવી ચર્ચા

2021માં Manyavarના Mohey બ્રાન્ડે આલિયા ભટ્ટ સાથે ‘Kanyadaan’ને બદલે ‘Kanyamaan’નો વિચાર રજૂ કરતી જાહેરાત બનાવી હતી.

જાહેરાતમાં દીકરીને ‘દાન’ કરવાની વસ્તુ નહીં પરંતુ સન્માન આપવાની વ્યક્તિ તરીકે રજૂ કરવામાં આવી હતી.

એક વર્ગે તેને મહિલા સમાનતા અને સન્માનનો સંદેશ ગણાવ્યો, જ્યારે કેટલાક લોકોએ તેને હિંદુ પરંપરા વિરુદ્ધ ગણાવી ટીકા કરી હતી.

જોકે, Manyavarએ આ વિવાદ વચ્ચે જાહેરાત પાછી ખેંચી નહોતી.

Surf Excelની Holi જાહેરાત: હિંદુ-મુસ્લિમ એકતા પર વિવાદ

2019માં Surf Excelની Holi જાહેરાત પણ સોશિયલ મીડિયા પર ભારે ચર્ચામાં આવી હતી.

જાહેરાતમાં એક હિંદુ બાળકી મુસ્લિમ બાળકને હોળીના રંગોથી બચાવીને મસ્જિદમાં નમાજ માટે પહોંચાડતી જોવા મળી હતી.

Surf Excelનો સંદેશ તહેવારની ખુશી વહેંચવા અને સામાજિક સુમેળ સાથે જોડાયેલો હતો.

જોકે, એક વર્ગે તેને હિંદુ-મુસ્લિમ એકતાનો સંદેશ ગણાવી વખાણ્યો, જ્યારે બીજા વર્ગે જાહેરાતનો વિરોધ કર્યો અને તેને ‘Love Jihad’ જેવા આરોપો સાથે જોડવામાં આવી.

GIVA, Tanishq, FabIndia, Dabur અને Surf Excelમાં શું સામ્ય છે?

આ તમામ વિવાદોને એકસાથે જોવામાં આવે તો એક પેટર્ન જોવા મળે છે.

સોશિયલ મીડિયાના યુગમાં એક જાહેરાત થોડા કલાકોમાં રાષ્ટ્રીય ચર્ચાનો વિષય બની શકે છે.

ક્યારેક આંતરધર્મીય સંબંધો વિવાદનું કારણ બને છે, તો ક્યારેક તહેવારમાં વપરાયેલો શબ્દ. ક્યાંક અભિનેત્રીના કપડાં સવાલ ઊભો કરે છે, તો ક્યાંક પરંપરાની આધુનિક વ્યાખ્યા ચર્ચામાં આવે છે.

આથી બ્રાન્ડ્સ માટે હવે માત્ર ક્રિએટિવ જાહેરાત બનાવવી પૂરતી નથી. જાહેરાતની સામાજિક, ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક અસર પણ ધ્યાનમાં લેવી પડે છે.

કંપનીઓ વિવાદિત જાહેરાતો કેમ હટાવે છે?

કોઈ કંપની જાહેરાત પાછી ખેંચે એટલે તેણે વિરોધ કરનાર પક્ષની વિચારધારા સ્વીકારી છે એવું જરૂરી નથી.

જાહેરાત એક માર્કેટિંગ કેમ્પેઇન હોય છે. જો કોઈ જાહેરાતને કારણે બ્રાન્ડની છબી, ગ્રાહકોનો વિશ્વાસ અથવા બિઝનેસ પર નકારાત્મક અસર થવાની શક્યતા હોય, તો કંપની ઘણી વખત વિવાદ વધુ ન વધે તે માટે જાહેરાત હટાવવાનો નિર્ણય લે છે.

Tanishq, FabIndia અને Dabur બાદ હવે GIVA પણ જાહેરાત પાછી ખેંચવાના નિર્ણયને કારણે ચર્ચામાં છે.

ભારતમાં જાહેરાતો અને સાંસ્કૃતિક સંવેદનશીલતાનો સવાલ

GIVAથી શરૂ થયેલો તાજો વિવાદ ફરી એક મોટો સવાલ ઊભો કરે છે—ભારતમાં જાહેરાત બનાવતી કંપનીઓએ ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક વિવિધતાને કેટલી હદ સુધી ધ્યાનમાં લેવી જોઈએ?

સાથે જ બીજો સવાલ પણ મહત્વનો છે—પરંપરાની આધુનિક વ્યાખ્યા આપવી એટલે શું પરંપરાનું અપમાન?

અને શું કોઈ અભિનેત્રીના કપડાં પરથી તેની સંસ્કૃતિ, સંસ્કાર અથવા તહેવાર પ્રત્યેની લાગણી નક્કી કરી શકાય?

આ પ્રશ્નોના જવાબો સરળ નથી. પરંતુ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોની જાહેરાતોની ઘટનાઓ બતાવે છે કે ભારતમાં બ્રાન્ડ માર્કેટિંગ હવે માત્ર વેચાણની વ્યૂહરચના નથી. તે સમાજ, સંસ્કૃતિ, રાજકારણ અને સોશિયલ મીડિયાની ચર્ચા સાથે સીધી રીતે જોડાઈ ગયું છે.

છેલ્લા 10 વર્ષનો ટ્રેન્ડ શું કહે છે?

GIVA, Tanishq, FabIndia, Dabur, Manyavar અને Surf Excel જેવી બ્રાન્ડની જાહેરાતોના વિવાદ એક વાત સ્પષ્ટ કરે છે—ભારતમાં જાહેરાત હવે માત્ર ‘ક્રિએટિવ આઈડિયા’નો ખેલ નથી.

એક શબ્દ, ડ્રેસ, ધાર્મિક વિધિ, તહેવાર અથવા સંબંધ આખી જાહેરાતને સોશિયલ મીડિયા પર રાષ્ટ્રીય ચર્ચામાં ફેરવી શકે છે.

GIVAનો તાજો વિવાદ પણ આ જ બદલાતા Indian advertising landscapeનું વધુ એક ઉદાહરણ બની રહ્યો છે.