‘વંદે માતરમ’ના માત્ર 2 શ્લોક કેમ?

Vande Mataram Recital Row: રાષ્ટ્રીય ગીત ‘વંદે માતરમ’ને લઈને દેશના રાજકારણમાં ફરી એકવાર ગરમાવો જોવા મળી રહ્યો છે. કોંગ્રેસે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેના સત્તાવાર કાર્યક્રમોમાં ‘વંદે માતરમ’ના પ્રથમ બે શ્લોકો ગાવાની વર્ષોથી ચાલી આવતી પરંપરા યથાવત રહેશે. બીજી તરફ, ભારતીય જનતા પાર્ટીએ કોંગ્રેસના આ નિર્ણયને લઈને આકરો વિરોધ નોંધાવ્યો છે. આ મુદ્દે કોંગ્રેસ અને ભાજપ વચ્ચે ફરી એકવાર રાજકીય તણાવ વધ્યો છે.

કોંગ્રેસ CWCનો મોટો નિર્ણય, 1937ના ઠરાવનો પુનરોચ્ચાર
કોંગ્રેસ કાર્યકારી સમિતિ (CWC)ની બેઠકમાં પાર્ટીએ ઓક્ટોબર 1937ના ઐતિહાસિક નિર્ણયને ફરીથી દોહરાવ્યો છે. કોંગ્રેસના જણાવ્યા અનુસાર, તે સમયે જાહેર સભાઓ અને પક્ષના કાર્યક્રમોમાં ‘વંદે માતરમ’ના પ્રથમ બે શ્લોકો ગાવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. કોંગ્રેસનું કહેવું છે કે તે આજ સુધી આ ઐતિહાસિક પરંપરાનું પાલન કરતી આવી છે અને હવે પણ પોતાના સત્તાવાર કાર્યક્રમોમાં આ જ પદ્ધતિ જાળવી રાખશે. આ નિર્ણયને કેન્દ્ર સરકારના તાજેતરના પ્રોટોકોલ સામે કોંગ્રેસના રાજકીય વલણ તરીકે પણ જોવામાં આવી રહ્યો છે.

મણિશંકર ઐયરે કેન્દ્ર સરકાર પર લગાવ્યો ગંભીર આરોપ
કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા મણિશંકર ઐયરે પાર્ટીના નિર્ણયનું સમર્થન કરતાં કેન્દ્ર સરકાર પર ગંભીર રાજકીય આરોપ લગાવ્યા છે. ઐયરે દાવો કર્યો કે ‘વંદે માતરમ’ના સંપૂર્ણ પાઠને ફરજિયાત બનાવવાનો પ્રયાસ ચોક્કસ રાજકીય વિચારધારાથી પ્રેરિત છે. તેમણે 1937ના નિર્ણયનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે રવીન્દ્રનાથ ટાગોરની સલાહ બાદ ‘વંદે માતરમ’ના પ્રથમ બે શ્લોકો અંગે નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. ઐયરના આ નિવેદનથી રાજકીય ચર્ચા વધુ ઉગ્ર બની છે.

ગુરદીપ સિંહ સપ્પલે કહ્યું- કોંગ્રેસ ઐતિહાસિક માર્ગ પર જ ચાલશે
કોંગ્રેસ નેતા ગુરદીપ સિંહ સપ્પલે કહ્યું કે CWCએ દેશના સ્વતંત્રતા સંગ્રામના નેતાઓ દ્વારા દર્શાવવામાં આવેલા માર્ગને આગળ વધારવાનો નિર્ણય લીધો છે. તેમણે મહાત્મા ગાંધી, નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝ, જવાહરલાલ નેહરુ, સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ અને મૌલાના અબુલ કલામ આઝાદ સહિતના નેતાઓનો ઉલ્લેખ કરતાં કોંગ્રેસના ઐતિહાસિક વલણનો બચાવ કર્યો.

શકીલ અહેમદ ખાને પણ કોંગ્રેસના નિર્ણયનું કર્યું સમર્થન
બિહાર કોંગ્રેસના નેતા શકીલ અહેમદ ખાને પણ CWCના નિર્ણયને યોગ્ય ગણાવ્યો. તેમના જણાવ્યા મુજબ, કોંગ્રેસ કાર્યકારી સમિતિ પક્ષની સર્વોચ્ચ સંસ્થાઓમાંની એક છે અને ભૂતકાળમાં દેશના હિતને ધ્યાનમાં રાખીને લેવાયેલા નિર્ણયોનું સન્માન કરવું જરૂરી છે. તેમણે રવીન્દ્રનાથ ટાગોર, મહાત્મા ગાંધી, જવાહરલાલ નેહરુ અને ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ જેવા નેતાઓના ઐતિહાસિક યોગદાનનો ઉલ્લેખ કર્યો.

BJPનો વળતો પ્રહાર, કોંગ્રેસ પર ‘નવી મુસ્લિમ લીગ’નો આરોપ
કોંગ્રેસના નિર્ણય સામે BJPએ આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે. ભાજપના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ નીતિન નવીને સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર કોંગ્રેસ પર આકરો પ્રહાર કર્યો. તેમણે કોંગ્રેસને ‘નવી મુસ્લિમ લીગ’ ગણાવીને આરોપ લગાવ્યો કે પાર્ટીએ ‘વંદે માતરમ’ના માત્ર બે શ્લોક ગાવાના નિર્ણયને સત્તાવાર ઠરાવનું સ્વરૂપ આપ્યું છે. BJPએ આ નિર્ણયને દેશભક્તિ અને રાષ્ટ્રીય ભાવના સાથે જોડીને કોંગ્રેસને ઘેરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.

15 ઓગસ્ટના વિવાદનો પણ BJPએ કર્યો ઉલ્લેખ
BJPએ 15 ઓગસ્ટના સ્વતંત્રતા દિવસની ઉજવણી દરમિયાન કોંગ્રેસ કાર્યાલયમાં ‘વંદે માતરમ’ના સંપૂર્ણ ગાનને લઈને થયેલા વિવાદનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો છે. ભાજપના નેતૃત્વનો આરોપ છે કે અગાઉની ઘટનાને કોંગ્રેસે સંયોગ ગણાવી હતી, પરંતુ હવે ‘વંદે માતરમ’ના પ્રથમ બે શ્લોકો સુધી મર્યાદિત રહેવાનો નિર્ણય પાર્ટીના સત્તાવાર વલણ તરીકે સામે આવ્યો છે.

ખડગેનો BJPને વળતો સવાલ- ‘ગાંધી અને નેહરુએ ગાયેલું ગીત ગાવું ગુનો છે?’
BJPના આરોપો વચ્ચે કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ વળતો પ્રહાર કર્યો. ખડગેએ કહ્યું કે કોંગ્રેસ એ જ ‘વંદે માતરમ’ ગાય છે જે મહાત્મા ગાંધી અને જવાહરલાલ નેહરુના સમયમાં ગવાતું હતું. ખડગેએ સવાલ ઉઠાવ્યો કે જો કોંગ્રેસનું આ વલણ ગુનો છે, તો પછી આ પરંપરા સાથે જોડાયેલા ઐતિહાસિક નેતાઓ સામે પણ સવાલો ઉઠાવવા જોઈએ. તેમના નિવેદનથી કોંગ્રેસ-BJP વચ્ચે ‘વંદે માતરમ’ મુદ્દે રાજકીય તણાવ વધુ વધ્યો છે.

90 વર્ષ જૂની પરંપરા સામે કેન્દ્રનો નવો પ્રોટોકોલ?
કોંગ્રેસનું સ્પષ્ટ કહેવું છે કે કોઈપણ વર્તમાન સરકારનો નવો આદેશ પક્ષની ઐતિહાસિક પરંપરાને આપમેળે બદલી શકે નહીં. ખડગેએ દલીલ કરી કે જો દરેક નવી સરકાર પોતાના નિયમોને રાષ્ટ્રીય માપદંડ બનાવે તો ભવિષ્યમાં સરકાર બદલાતાં નિયમો પણ બદલાતા રહેશે. આ સમગ્ર વિવાદ હવે માત્ર ‘વંદે માતરમ’ના કેટલા શ્લોક ગાવા પૂરતો સીમિત રહ્યો નથી. મુદ્દો કોંગ્રેસની ઐતિહાસિક પરંપરા, કેન્દ્ર સરકારના નવા પ્રોટોકોલ અને દેશની રાજકીય વિચારધારાઓ વચ્ચેના ટકરાવનું સ્વરૂપ લઈ રહ્યો છે.