બજેટ પહેલા યોજાતી હલવા સેરેમની પાછળનું રહસ્ય શું ?

કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે 27 જાન્યુઆરી 2026ના રોજ પરંપરાગત 'હલવા સેરેમની'માં ભાગ લીધો હતો, જે યુનિયન બજેટ 2026-27ની તૈયારીના અંતિમ તબક્કાનું પ્રતીક છે. આ વિધિ નોર્થ બ્લોકના બજેટ પ્રેસમાં યોજાઈ હતી, જ્યાં નાણામંત્રીએ મોટી કઢાઈમાં હલવો તૈયાર કરાવ્યો અને અધિકારીઓ-કર્મચારીઓને પીરસ્યો. આ સમારોહ પછી બજેટ સાથે જોડાયેલા અધિકારીઓ 'લોક-ઇન પિરિયડ'માં પ્રવેશ કરે છે, જેમાં તેઓ બહારની દુનિયાથી સંપૂર્ણપણે અલગ થઈ જાય છે.

હલવા સેરેમનીની વિગતો

• તારીખ અને સ્થળ: 27 જાન્યુઆરી 2026, નોર્થ બ્લોક (રાયસીના હિલ્સ), બજેટ પ્રેસમાં યોજાઈ.
• હાજરી: નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ, રાજ્યમંત્રી પંકજ ચૌધરી, નાણા મંત્રાલયના તમામ વિભાગોના સેક્રેટરીઓ અને બજેટ તૈયારીમાં સામેલ વરિષ્ઠ અધિકારીઓ.
• વિધિ: નાણામંત્રીએ કઢાઈને સ્પર્શ કરીને હલવો તૈયાર કરાવ્યો અને તેને અધિકારીઓને વિતરિત કર્યો. આ પછી તેમણે બજેટ પ્રેસની મુલાકાત લીધી અને ટીમને શુભેચ્છા પાઠવી.
• હલવાની રેસિપી: પરંપરાગત રીતે લોટ અથવા સોજી, દેશી ઘી અને સૂકા ફળોમાંથી બનાવવામાં આવે છે. મોટી કઢાઈમાં તૈયાર થાય છે અને દર વર્ષે તેના ફોટા-વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થાય છે.

લોક-ઇન પિરિયડ શું છે?

હલવા સેરેમની પછી બજેટ તૈયારીમાં સામેલ 60-70 અધિકારીઓ 'લોક-ઇન'માં જાય છે. આ સમયગાળામાં:

• તેઓ નોર્થ બ્લોકના ભોંયરામાં સીમિત રહે છે.
• બહાર જવા, પરિવાર સાથે વાત કરવા કે મોબાઇલ/ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ કરવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ.
• સીસીટીવી અને ગુપ્તચર એજન્સીઓ દ્વારા સતત નિરીક્ષણ.
• બજેટ દસ્તાવેજોની ગુપ્તતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે આ વ્યવસ્થા.

પરંપરાનું મહત્વ અને ઇતિહાસ

• આ પરંપરા 1950ના દાયકા પછી શરૂ થઈ, જ્યારે બજેટ લીક થવાની ઘટના બની હતી.
• 40 વર્ષથી વધુ જૂની આ રીત ભારતીય સંસ્કૃતિમાં શુભ કાર્ય પહેલાં મીઠાઈ વિતરણનું પ્રતીક છે.
• હલવા સેરેમની બજેટ દસ્તાવેજોના છાપકામની શરૂઆત દર્શાવે છે અને અધિકારીઓના અથાગ પરિશ્રમની કદર કરે છે.
• કોવિડ-19 દરમિયાન 2022માં આ વિધિ અટકી હતી, પરંતુ 2024માં બે વખત યોજાઈ હતી (ઇન્ટરિમ અને ફુલ બજેટને કારણે).

તાજા અપડેટ્સ (29 જાન્યુઆરી 2026 સુધી)

• યુનિયન બજેટ 2026-27 1 ફેબ્રુઆરી 2026 (રવિવારે) લોકસભામાં રજૂ થશે – આ તાજેતરના ઇતિહાસમાં પહેલી વખત રવિવારે બજેટ રજૂ થશે.
• આ નિર્મલા સીતારમણનું નવમું સતત બજેટ હશે.
• બજેટ સેશન 28 જાન્યુઆરીથી શરૂ થયું છે અને 2 એપ્રિલ સુધી ચાલશે. 29 જાન્યુઆરીએ આર્થિક સર્વે રજૂ થશે.
• હલવા સેરેમની પછી લોક-ઇન શરૂ થઈ ગયો છે, જેમાં અધિકારીઓ 1 ફેબ્રુઆરી સુધી અલગ રહેશે.

આ પરંપરા બજેટ પ્રક્રિયાની ગંભીરતા અને ગુપ્તતાને દર્શાવે છે, જે ભારતીય નાણાકીય વ્યવસ્થાનું એક અનોખું પાસું છે. બજેટમાંથી અપેક્ષાઓ વધી રહી છે, ખાસ કરીને લેબર-ઇન્ટેન્સિવ સેક્ટર્સ, MSME અને ટેક્સ સુધારાઓ અંગે. વધુ અપડેટ્સ માટે જોડાયેલા રહો!