જગતના નાથની કથા | લીમડાના ચૂર્ણનો ભોગ

ભગવાન જગન્નાથ એટલે જગતના નાથ. ભગવાન જગન્નાથ પોતાના ભક્તો માટે ભગવાનથી વિશેષ ક્યારેક મિત્ર, ક્યારેક સહયોગી, ક્યારેક પુત્ર, તો ક્યારેક ઘણું બધું છે. લોકોની આસ્થા અને માન્યતા પ્રભુ જગન્નાથ વિશે એવી છે કે, કોઈ તેમને પોતાનો પુત્ર માને છે, તો કોઈ પિતા, કોઈ મિત્ર માને છે, તો કોઈ સાથી. આવા અનેક કિસ્સાઓ છે જેમાં ભક્ત અને ભગવાનના પવિત્ર સંબંધના અનેક રૂપો જોવા મળે છે. આવો જ એક કિસ્સો છે પુરીના જગન્નાથ ભગવાન સાથે જોડાયેલો, તેમની પ્રસિદ્ધ 56 ભોગની રસોઈ સંબંધિત.

શું તમે જાણો છો કે જ્યાં ભગવાન જગન્નાથની રસોઈ 24 કલાક ચાલે છે અને ત્યાંથી કોઈ ભૂખ્યો પાછો ફરતો નથી, ત્યાં 56 પ્રકારના પકવાનોની સાથે તેમને લીમડાનું ચૂર્ણ પણ ચઢાવવામાં આવે છે? આ સાંભળીને ભક્તો અને સામાન્ય લોકો આશ્ચર્યચકિત થઈને પૂછે છે કે ભગવાનને આટલા કડવા લીમડાનું ચૂર્ણ શા માટે ચઢાવવામાં આવે છે, શા માટે આટલા કડવા લીમડાનો ભોગ લાગે છે? તો ચાલો, આજે તમને તેની પાછળની હૃદયસ્પર્શી કથા સંભળાવીએ, જે ભક્ત અને ભગવાન વચ્ચેના અતૂટ વિશ્વાસને વધુ મજબૂત બનાવે છે.

કથા: લીમડાના ચૂર્ણનો ભોગ

ભક્તની મમતા અને ચિંતા એક સમયે, જગન્નાથ પુરીના એક ગામમાં એક વૃદ્ધ સ્ત્રી રહેતી હતી. તે દરરોજ ભગવાન જગન્નાથને 56 પ્રકારના ભોગ જમતા જોતી હતી. તે ભગવાનને પોતાના પુત્ર સમાન માનતી હતી અને તેમના પ્રત્યે તેની ઊંડી મમતા હતી. એક દિવસ તેને ચિંતા થઈ કે તેનો પુત્ર જગન્નાથ આટલા બધા ભોગ આરોગે છે, તો ક્યાંક તેના પેટમાં દુખાવો ન થઈ જાય.

મમતાની ભેટ, દ્વારપાળનો ઇનકાર આ વિચારીને, તે વૃદ્ધ માતાએ ખૂબ જ પ્રેમથી પોતાના ઘરે લીમડાનું ચૂર્ણ બનાવ્યું. તે આ ચૂર્ણ લઈને ભગવાન જગન્નાથને અર્પણ કરવા માટે મંદિર પહોંચી. પરંતુ, મંદિરના દ્વારપાળે તેને અંદર જવાની ના પાડી દીધી અને દુઃખદ રીતે તેના દ્વારા લાવવામાં આવેલું ચૂર્ણ ફેંકી દીધું.

ભગવાનનું સ્વપ્ન અને ભક્તની ઓળખ તે જ રાત્રે, ભગવાન જગન્નાથ સ્વયં પુરીના રાજાના સ્વપ્નમાં આવ્યા. તેમણે રાજાને કહ્યું, "મારી એક ભક્ત માતા, મારા માટે ખૂબ પ્રેમથી લીમડાનું ચૂર્ણ લાવી હતી, પરંતુ તમારા દ્વારપાળોએ તેને અંદર આવવા દીધા નહીં."

રાજાનો આદર અને નવી પરંપરાનો આરંભ બીજા દિવસે સવારે, રાજાએ પોતાનું આ સ્વપ્ન બધાને સંભળાવ્યું અને તરત જ પોતે તે વૃદ્ધ માતાના ઘરે પહોંચ્યા. તેમણે માતાને ફરીથી તે લીમડાનું ચૂર્ણ બનાવવાનું કહ્યું. વૃદ્ધ માતાએ પોતાના 'પુત્ર' જગન્નાથ માટે ફરીથી તે લીમડાનું ચૂર્ણ બનાવ્યું અને તેને પ્રેમપૂર્વક ભોગ લગાવ્યો.

આજે પણ ચાલુ છે આ પરંપરા ત્યારથી, આજ સુધી આ પરંપરા ચાલી રહી છે. ભગવાન જગન્નાથને તેમના છપ્પન ભોગની સાથે-સાથે ભોગમાં લીમડાનું ચૂર્ણ પણ ખવડાવવામાં આવે છે. આ કિસ્સો આપણા દેશમાં ભક્ત અને ભગવાન વચ્ચેના અનોખા અને પવિત્ર સંબંધ, તેમની ઊંડી આસ્થા અને અતૂટ વિશ્વાસને દર્શાવે છે, જે દરેક પેઢીને પ્રેરણા આપે છે.