BrahMos Missile ની કહાની, જાણો કેમ 1998 થી ડૉ.અબ્દુલ કલામ સાથે જોડાયેલી છે તેની ઇનસાઇડ સ્ટોરી

સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહે લખનૌમાં બ્રહ્મોસ ઇન્ટિગ્રેશન અને ટેસ્ટિંગ ફેસિલિટી સેન્ટરનું વર્ચ્યુઅલી ઉદ્ઘાટન કર્યું. આ દરમિયાન તેમણે કહ્યું કે 'આ મિસાઇલ ભારત અને રશિયાની ટોચની સંરક્ષણ તકનીકોનો સંગમ છે.' બ્રહ્મોસને વિશ્વની સૌથી ઝડપી સુપરસોનિક ક્રુઝ મિસાઇલોમાંની એક કહેવામાં આવે છે.

ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે, ભારતની સુરક્ષા વ્યવસ્થાની દરેક જગ્યાએ પ્રશંસા થઈ રહી છે. ભારતે જે રીતે પાકિસ્તાનના હુમલાઓને રોક્યા છે, તેને જોઈને દેશની સુરક્ષા વ્યવસ્થાનો અંદાજ લગાવી શકાય છે. આ દિવસોમાં ભારતમાં બ્રહ્મોસ મિસાઇલ વિશે ઘણી ચર્ચા થઈ રહી છે. યુદ્ધની પરિસ્થિતિ વચ્ચે, સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહે ઉત્તર પ્રદેશમાં બ્રહ્મોસનું ઉત્પાદન કરતી એકમનું ઉદ્ઘાટન પણ કર્યું છે. આનો અર્થ એ થયો કે થોડા સમય પછી દેશમાં વધુ બ્રહ્મોસ મિસાઇલો હશે, પરંતુ શું તમે જાણો છો કે બ્રહ્મોસને ભારતના સુરક્ષા કાફલામાં ક્યારે સામેલ કરવામાં આવ્યું હતું?

આગ લગાડો અને ભૂલી જાઓ
બ્રહ્મોસ મિસાઇલ એક એવી મિસાઇલ છે જેનો ઉપયોગ યુદ્ધમાં આગ અને ભૂલી જવાની જેમ થાય છે. ફાયર કરો અને ભૂલી જાઓ એટલે, તેને એક વાર લોન્ચ કરો, તમારે તેને વારંવાર લક્ષ્ય માટે સેટ કરવાની જરૂર નથી. તે પોતાની મેળે પોતાના દુશ્મનોને શોધે છે અને તેમનો શિકાર કરે છે. તેને ગમે ત્યાંથી લોન્ચ કરી શકાય છે - પાણી, હવા અને જમીન.

બ્રહ્મોસની વાર્તા ક્યાંથી શરૂ થઈ?
અહેવાલો અનુસાર, ભારતના ઇન્ટિગ્રેટેડ ગાઇડેડ મિસાઇલ ડેવલપમેન્ટ પ્રોગ્રામ (IGMDP) એ 1980 ના દાયકાથી અગ્નિ શ્રેણીની પરમાણુ સક્ષમ બેલિસ્ટિક મિસાઇલો વિકસાવવાનું શરૂ કર્યું હતું. તેના કેન્દ્રિય વ્યક્તિત્વ ડૉ. એપીજે અબ્દુલ કલામ હતા. આ કાર્યક્રમ હેઠળ અનેક મિસાઇલો પણ વિકસાવવામાં આવી હતી, જેમાં સપાટીથી હવામાં પ્રહાર કરતી મિસાઇલ આકાશ, સપાટીથી સપાટી પર ટૂંકી અંતરની બેલિસ્ટિક મિસાઇલ પૃથ્વી અને એન્ટિ-ટેન્ક ગાઇડેડ મિસાઇલ નાગનો સમાવેશ થાય છે. આ પછી, 1990 માં, ભારતના નીતિ નિર્માતાઓએ સશસ્ત્ર દળોને ક્રુઝ મિસાઇલોથી સજ્જ કરવાની ભલામણ કરી. આમાં ગાઇડેડ મિસાઇલોનો સમાવેશ થતો હતો, જે બેલિસ્ટિક મિસાઇલોથી અલગ હતી. ૧૯૯૧ના ગલ્ફ વોર દરમિયાન તેમના સફળ ઉપયોગથી આ મિસાઇલોની જરૂરિયાત વધુ સ્પષ્ટ થઈ.

રશિયા સાથે કરાર કર્યા
ફેબ્રુઆરી ૧૯૯૮માં રશિયા સાથે પ્રારંભિક વાટાઘાટો પછી મોસ્કોમાં ડૉ. અબ્દુલ કલામ અને રશિયન નાયબ સંરક્ષણ પ્રધાન એન. વી. મિખૈલોવે આંતર-સરકારી કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા. તમને જણાવી દઈએ કે તે સમયે ડૉ. અબ્દુલ કલામ સંરક્ષણ સંશોધન અને વિકાસ સંગઠન (DRDO) ના વડા હતા. આ કરાર બાદ, DRDO અને રશિયાના NPO માશિનોસ્ટ્રોયેનિયા વચ્ચે એક સંયુક્ત સાહસ, બ્રહ્મોસ એરોસ્પેસની રચના કરવામાં આવી.

તેનું નામ બ્રહ્મોસ કેવી રીતે પડ્યું?
બ્રહ્મોસ નામ બ્રહ્મપુત્ર અને મોસ્કવા નદીઓના નામનું મિશ્રણ છે. આ યુનિટની સ્થાપના સુપરસોનિક, ઉચ્ચ ચોકસાઇવાળી ક્રુઝ મિસાઇલો અને તેના પ્રકારો ડિઝાઇન અને ઉત્પાદન માટે કરવામાં આવી હતી. ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસ અનુસાર, જો આપણે આમાં હિસ્સાની વાત કરીએ તો ભારતનો હિસ્સો ૫૦.૫ ટકા અને રશિયાનો હિસ્સો ૪૯.૫ ટકા હતો. આ મિસાઇલનું પહેલું સફળ પરીક્ષણ ૧૨ જૂન, ૨૦૦૧ના રોજ ઓડિશાના ચાંદીપુર કિનારે કરવામાં આવ્યું હતું.

તે બે તબક્કામાં કામ કરે છે
બ્રહ્મોસ મિસાઇલમાં બે તબક્કા છે, દરેક તબક્કામાં સોલિડ પ્રોપેલન્ટ બૂસ્ટર એન્જિન છે. પ્રથમ તબક્કાની વાત કરીએ તો, તે મિસાઇલને સુપરસોનિક ગતિ પર લાવે છે, જે અવાજની ગતિ કરતા ઝડપી છે, અને પછી અલગ થઈ જાય છે. લિક્વિડ રેમજેટ બીજા તબક્કામાં મિસાઇલ છોડવામાં આવે છે, જે ક્રુઝ તબક્કામાં અવાજની ગતિ કરતાં ત્રણ ગણી ગતિ વધારે છે. લિક્વિડ રેમજેટ એ હવામાં શ્વાસ લેતું જેટ એન્જિન છે જે પ્રવાહી ઇંધણનો ઉપયોગ કરે છે. તેને હાઇ-સ્પીડ એરસ્ટ્રીમમાં ઇન્જેક્ટ કરવામાં આવે છે.