રખડતા કૂતરાઓ પર સુપ્રીમ કોર્ટની કડકાઈ

રખડતા કૂતરાની સમસ્યા પર સુપ્રીમ કોર્ટે સોમવારે ગંભીર નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે, દેશના માત્ર 2 રાજ્યો પશ્ચિમ બંગાળ અને તેલંગાણા તથા દિલ્હી મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશને જ એનિમલ બર્થ કન્ટ્રોલ નિયમોના પાલન અંગેનું સોગંદનામું દાખલ કર્યું છે. આના પર આકરાં પગલાં લેતાં, જસ્ટિસ વિક્રમ નાથ, જસ્ટિસ સંદીપ મહેતા અને જસ્ટિસ એનવી અંજારિયાની બેન્ચે પશ્ચિમ બંગાળ અને તેલંગાણાને છોડીને તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના મુખ્ય સચિવોને 3 નવેમ્બરના રોજ થનારી આગામી સુનાવણીમાં સામેલ થવા માટે આદેશ કર્યા છે. કોર્ટે ટિપ્પણી કરી કે, બાકીના રાજ્યોએ હજી સુધી એનિમલ બર્થ કન્ટ્રોલ નિયમો હેઠળ તેમણે શું પગલાં લીધા છે તે દર્શાવતો રિપોર્ટ દાખલ કર્યો નથી. અદાલતે કહ્યું કે આ મામલે દેશની છબી ખરાબ થઈ છે.

સમગ્ર દેશમાં કેસનું વિસ્તરણ

રખડતા કૂતરાઓ સંબંધિત કેસનો વ્યાપ સુપ્રીમ કોર્ટે 22 ઓગસ્ટની અગાઉની સુનાવણીમાં દિલ્હી-NCRથી વધારીને સમગ્ર દેશમાં કરી દીધો હતો અને તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને પક્ષકાર બનાવવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. જોકે, કોર્ટે એ પણ કહ્યું હતું કે, પકડાયેલા કૂતરાઓની નસબંધી અને રસીકરણ કર્યા બાદ તેમને તે જ જગ્યાએ પાછા છોડી દેવામાં આવે જ્યાંથી તેમને ઉપાડવામાં આવ્યા હતા. જોકે, રેબીઝથી સંક્રમિત અને આક્રમક વર્તનવાળા કૂતરાઓને શેલ્ટર હોમમાં જ રાખવા પડશે.

સુપ્રીમ કોર્ટે 11 ઓગસ્ટના 2 જજોની બેન્ચના તે આદેશને અત્યંત કઠોર ગણાવ્યો હતો, જેમાં તમામ રખડતા કૂતરાઓને 8 અઠવાડિયામાં દિલ્હી-NCRના રહેણાંક વિસ્તારોમાંથી હટાવીને કાયમ માટે શેલ્ટર હોમમાં મોકલવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો.

રાષ્ટ્રીય સ્તરની નીતિ પર ભાર

જસ્ટિસ વિક્રમ નાથે કહ્યું કે, આ મુદ્દા માટે રાષ્ટ્રીય સ્તરે નીતિ બનાવવી જરૂરી છે. કોર્ટે દેશની અન્ય હાઈકોર્ટમાં રખડતા કૂતરાઓ સંબંધિત જે પણ કેસ પેન્ડિંગ છે, તેમને સુપ્રીમ કોર્ટમાં ટ્રાન્સફર કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. આ મામલાની આગામી સુનાવણી 3 નવેમ્બરના રોજ નક્કી કરવામાં આવી છે.

કેસની સમયરેખા

28 જુલાઈ 2025: સુપ્રીમ કોર્ટે દેશમાં રખડતા કૂતરાઓના હુમલા અને રેબીઝથી થતા મૃત્યુની ઘટનાઓ પર સ્વતઃ સંજ્ઞાન લીધું.

11 ઓગસ્ટ 2025: 8 અઠવાડિયામાં દિલ્હી-એનસીઆરના રહેણાંક વિસ્તારોમાંથી રખડતા કૂતરાઓને હટાવીને શેલ્ટર હોમમાં મોકલવાનો આદેશ આપ્યો.

13 ઓગસ્ટ 2025: નિર્ણયનો વિરોધ થતાં, ચીફ જસ્ટિસે નિર્ણયના રિવ્યુ માટે 3 જજોની સ્પેશિયલ બેન્ચને કેસ સોંપ્યો.

14 ઓગસ્ટ 2025: જસ્ટિસ વિક્રમ નાથ, જસ્ટિસ સંદીપ મહેતા અને જસ્ટિસ એનવી અંજારિયાની બેન્ચે નિર્ણય સુરક્ષિત રાખ્યો.

22 ઓગસ્ટ 2025: કોર્ટે આદેશ આપ્યો કે, પકડાયેલા કૂતરા નસબંધી કરીને છોડવામાં આવશે, માત્ર ખૂંખાર કૂતરાઓને જ શેલ્ટર હોમમાં રાખવામાં આવશે.