હિમાચલ પ્રદેશમાં વરસાદી આફત: ભૂસ્ખલનથી પૂર્વ મુખ્યમંત્રી જયરામ ઠાકુર માંડ બચ્યા

હિમાચલ પ્રદેશમાં ચોમાસાની ઋતુએ વિનાશક સ્વરૂપ ધારણ કર્યું છે. અતિભારે વરસાદ, વાદળ ફાટવા અને ભૂસ્ખલનના કારણે રાજ્યના અનેક વિસ્તારોમાં ભયાવહ સ્થિતિ સર્જાઈ છે. આ દરમિયાન, મંડી જિલ્લાના સરાજ વિસ્તારમાં ભૂસ્ખલનની એક ગંભીર ઘટનામાં પૂર્વ મુખ્યમંત્રી જયરામ ઠાકુર બાલ-બાલ બચ્યા છે. પહાડોમાંથી અચાનક થયેલા ભૂસ્ખલન દરમિયાન તેમની ગાડી પર પથ્થરો પડ્યા, પરંતુ સમયસૂચનતા દાખવીને તેઓએ પોતાનો જીવ બચાવ્યો. આ ઘટનાનો વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર ઝડપથી વાઈરલ થઈ રહ્યો છે, જે રાજ્યની ગંભીર પરિસ્થિતિની ઝાંખી આપે છે.   ચંડીગઢ-મનાલી રાજમાર્ગ પર અવરોધ ભૂસ્ખલનની અસર માત્ર સરાજ વિસ્તાર સુધી જ મર્યાદિત નથી. ચંડીગઢ-મનાલી રાજમાર્ગના પંડોહ વિસ્તારમાં પણ ભૂસ્ખલનને કારણે લગભગ 6.5 કિલોમીટર લાંબો રસ્તો બ્લોક થઈ ગયો હતો. આ કાટમાળને દૂર કરવા માટે જેસીબી મશીનોની મਦદ લેવામાં આવી રહી છે, પરંતુ રસ્તો ખોલવામાં હજુ સમય લાગી શકે છે. આ ઘટનાએ સ્થાનિક લોકો અને પ્રવાસીઓની મુશ્કેલીઓમાં વધારો કર્યો છે.   મંડી જિલ્લામાં જાનહાનિ અને નુકસાન સ્ટેટ ડિઝાસ્ટર રિસ્પોન્સ ફોર્સ (SDRF)ના આંકડા મુજબ, છેલ્લા 12 દિવસમાં મંડી જિલ્લામાં 15 લોકોના મોત થયા છે, જ્યારે 27 લોકો હજુ ગુમ છે. આ ઉપરાંત, 16 મેગાવોટના હાઇડ્રોઇલેક્ટ્રિક પ્રોજેક્ટને પણ ભારે નુકસાન થયું છે, જેના કારણે વીજ ઉત્પાદન અને આર્થિક ગતિવિધિઓ પર અસર પડી છે.   રાજ્યમાં વરસાદી આફતનો કહેર સ્ટેટ ઇમરજન્સી ઓપરેશન સેન્ટર (SEOC)ના આંકડા અનુસાર, 20 જૂનથી 11 જુલાઈ દરમિયાન હિમાચલ પ્રદેશમાં વાદળ ફાટવા, ભૂસ્ખલન, અચાનક પૂર, વીજળીના આંચકા અને ડૂબવાને કારણે 92 લોકોના મોત થયા છે. આમાંથી 56 લોકોના મોત કુદરતી આફતોના કારણે થયા, જ્યારે 36 લોકોના મોત માર્ગ અકસ્માતો સાથે સંકળાયેલા હતા. કુલ્લુ, ચંબા અને મંડી જેવા જિલ્લાઓ આ આફતની સૌથી વધુ અસર હેઠળ છે.   માળખાગત સુવિધાઓને ભારે નુકસાન વરસાદી આફતે રાજ્યની માળખાગત સુવિધાઓને પણ ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું છે. રાજ્યભરમાં 844 ઘરો અને 631 ગૌશાળાઓને નુકસાન થયું છે. આ ઉપરાંત, 164 દુકાનો, 31 વાહનો અને 14 પુલો પણ ક્ષતિગ્રસ્ત થયા છે. વીજળી અને પાણી પુરવઠાની વ્યવસ્થા પર પણ ગંભીર અસર પડી છે, જેમાં 463 ટ્રાન્સફોર્મર અને 781 પાણી યોજનાઓ ખોરવાઈ ગઈ છે. આ નુકસાને સ્થાનિક વહીવટ અને રાહત કાર્યો સામે મોટો પડકાર ઊભો કર્યો છે.   રાહત અને બચાવ કાર્યો રાજ્ય સરકાર અને રાષ્ટ્રીય ડિઝાસ્ટર રિસ્પોન્સ ફોર્સ (NDRF) તેમજ SDRF દ્વારા રાહત અને બચાવ કાર્યો ઝડપથી ચાલી રહ્યા છે. જોકે, સતત વરસાદ અને ભૂસ્ખલનના જોખમને કારણે બચાવ કાર્યોમાં અવરોધો આવી રહ્યા છે. સ્થાનિક વહીવટે લોકોને સુરક્ષિત સ્થળોએ ખસી જવા અને જરૂરી સાવચેતી રાખવા અપીલ કરી છે.   હિમાચલ પ્રદેશમાં ચોમાસાની આફતે રાજ્યની જનજીવન અને માળખાગત સુવિધાઓને ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું છે. પૂર્વ મુખ્યમંત્રી જયરામ ઠાકુરની ઘટના આ આફતની ગંભીરતાને રેખાંકિત કરે છે. રાજ્ય સરકાર અને કેન્દ્ર સરકારે આ કટોકટીનો સામનો કરવા માટે સંકલિત પ્રયાસો કરવા પડશે, જેથી જાનમાલનું નુકસાન ઘટાડી શકાય અને પીડિતોને તાત્કાલિક રાહત પૂરી પાડી શકાય.