એક તરફ પુતિન, બીજી તરફ Xi Jinping… BRICS Summit પહેલાં ભારત સામે કયો મોટો કૂટનીતિક પડકાર?

Modi Putin Meet: રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન 18મી BRICS Summit 2026માં ભાગ લેવા નવી દિલ્હી પહોંચી ગયા છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને પુતિન વચ્ચે 11 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ દ્વિપક્ષીય બેઠક યોજાવાની છે. BRICS Leaders’ Summit 12 અને 13 સપ્ટેમ્બરે નવી દિલ્હીમાં યોજાશે. પીએમ મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ પુતિન વચ્ચેની બેઠકમાં ભારત-રશિયા રણનીતિક સંબંધો, ડિફેન્સ, વેપાર, ઊર્જા અને ટેક્નોલોજી સહિતના મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થવાની શક્યતા છે.

મોદી-પુતિન બેઠકમાં S-400 અને BrahMos મહત્વના મુદ્દા
ભારત અને રશિયા વચ્ચેની ડિફેન્સ પાર્ટનરશિપ મોદી-પુતિન બેઠકના મુખ્ય મુદ્દાઓમાં રહી શકે છે. અહેવાલો અનુસાર S-400 એર ડિફેન્સ સિસ્ટમની બાકી ડિલિવરી અને તેના જાળવણી સંબંધિત મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ શકે છે. આ ઉપરાંત આગામી પેઢીની BrahMos મિસાઇલ અને તેના અપગ્રેડને લઈને પણ બંને દેશો વચ્ચે વાતચીત થવાની શક્યતા છે.

Su-57 ફાઇટર જેટ પર પણ નજર
રશિયાનું Su-57 પાંચમી પેઢીનું સ્ટેલ્થ ફાઇટર જેટ પણ ભારત-રશિયા ડિફેન્સ સહયોગના સંદર્ભમાં ચર્ચામાં છે. રશિયા ભારત સાથે ફાઇટર જેટ સંબંધિત સહયોગ વધારવા અને ટેક્નોલોજી તથા ઉત્પાદન ક્ષેત્રે ભાગીદારીની શક્યતાઓ અંગે વાત કરી રહ્યું છે. જોકે કોઈ ચોક્કસ Su-57 ડીલ અંગે અંતિમ નિર્ણય થયો હોવાનું માનવું યોગ્ય નથી, તેથી આ મુદ્દે ચર્ચા અને સંભાવના તરીકે જ જોવામાં આવી રહી છે.

ડિફેન્સ બાદ વેપાર અને ઊર્જા પર પણ ફોકસ
પીએમ મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ પુતિન વચ્ચેની બેઠક માત્ર રક્ષા ક્ષેત્ર સુધી સીમિત રહેવાની શક્યતા નથી. ભારત અને રશિયા વચ્ચે વેપાર, ઊર્જા, પરમાણુ સહયોગ, ટેક્નોલોજી અને રોકાણ જેવા મુદ્દાઓ પણ મહત્વના છે. 31 ઓગસ્ટે SCO Summit દરમિયાન પીએમ મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ પુતિને દ્વિપક્ષીય સહયોગના વિવિધ ક્ષેત્રોની સમીક્ષા કરી હતી અને ભારત-રશિયા વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને વધુ મજબૂત બનાવવાની વાત કરી હતી.

રૂપિયા-રૂબલ વેપાર પર પણ નજર
ભારત અને રશિયા સ્થાનિક ચલણમાં વેપાર વધારવાના વિકલ્પો પર પણ કામ કરી રહ્યા છે. ક્રેમલિનના જણાવ્યા મુજબ BRICS દેશો સાથે રશિયાના મોટા ભાગના વ્યવહારો સ્થાનિક ચલણમાં થઈ રહ્યા છે. રૂપિયા-રૂબલ વ્યવસ્થાને સરળ બનાવવાથી બંને દેશો વચ્ચે વેપાર અને ચુકવણીને વધુ સરળ બનાવવાનો પ્રયાસ થઈ શકે છે.

Xi Jinpingની ભારત મુલાકાતથી પણ વધશે રસ
BRICS Summit 2026માં ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ પણ ભાગ લેશે. ચીનના વિદેશ મંત્રાલયે પુષ્ટિ કરી છે કે Xi Jinping 12 અને 13 સપ્ટેમ્બરે નવી દિલ્હીમાં BRICS Summitમાં હાજરી આપશે. 2020 બાદ તેમની આ પ્રથમ ભારત મુલાકાત છે. પીએમ મોદી અને Xi Jinping વચ્ચે સંભવિત દ્વિપક્ષીય બેઠક પર પણ નજર રહેશે.

BRICS Summit ભારત માટે મોટી કૂટનીતિક તક
નવી દિલ્હીમાં યોજાનારી BRICS Summit એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે વિશ્વમાં યુક્રેન યુદ્ધ, પશ્ચિમ એશિયાનો સંઘર્ષ અને વૈશ્વિક વેપાર સંબંધિત પડકારો ચર્ચામાં છે. ભારત BRICSમાં રશિયા અને ચીન જેવા મહત્વના ભાગીદારો સાથે સંબંધો જાળવી રાખવાની સાથે વૈશ્વિક સ્તરે પોતાની સંતુલિત કૂટનીતિ આગળ વધારવા માંગે છે. હવે નજર પીએમ મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ પુતિન વચ્ચેની બેઠક પર રહેશે કે S-400, BrahMos અને અન્ય વ્યૂહાત્મક મુદ્દાઓ પર કોઈ મહત્વપૂર્ણ જાહેરાત થાય છે કે નહીં. સાથે જ Xi Jinpingની ભારત મુલાકાતથી ભારત-ચીન સંબંધોમાં આગળની દિશા શું બને છે, તે પણ BRICS Summit 2026નું મહત્વનું પાસું રહેશે.