Pahalgam આતંકવાદી હુમલો: રેકીથી લઈને નરસંહાર સુધીનું ષડયંત્ર

જમ્મુ-કાશ્મીરના પહેલગામમાં આવેલી બૈસરન ખીણ, જે પોતાની નૈસર્ગિક સુંદરતા માટે વિશ્વભરમાં પ્રખ્યાત છે, તાજેતરમાં એક ભયાનક આતંકવાદી હુમલાનું કેન્દ્ર બની. આ હુમલામાં 26 પ્રવાસીઓએ પોતાનો જીવ ગુમાવ્યો. રાષ્ટ્રીય તપાસ એજન્સી (NIA)ની તપાસમાં ખુલાસો થયો છે કે આ હુમલો એક સુનિયોજિત ષડયંત્રનો ભાગ હતો, જેની તૈયારીઓ હુમલાના લગભગ 20 દિવસ પહેલાંથી શરૂ થઈ ગઈ હતી. આ આર્ટિકલમાં આ હુમલાની પૃષ્ઠભૂમિ, તેની રેકી, લક્ષ્ય પસંદગી અને તપાસમાં બહાર આવેલી મહત્વની હકીકતોનું વિગતવાર વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે.   બૈસરન ખીણમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલાના 17 દિવસ પહેલાં, આતંકવાદી નેટવર્કના કેટલાક સભ્યોએ પહેલગામની હોટલોની રેકી શરૂ કરી હતી, જ્યાં મોટાભાગના પ્રવાસીઓ રોકાતા હતા. આ રેકીનો ઉદ્દેશ કાશ્મીરની મુલાકાતે આવેલા પ્રવાસીઓનો નરસંહાર કરવાનો હતો. જ્યારે હોટલોમાં હુમલો શક્ય ન બન્યો, ત્યારે આતંકવાદીઓએ 15 એપ્રિલથી પહેલગામની આસપાસના પ્રખ્યાત પર્યટન સ્થળો જેમ કે બેતાબ ખીણ, અરુ ખીણ અને મનોરંજન પાર્કની રેકી શરૂ કરી. આ રેકીના આધારે, આતંકવાદીઓએ બૈસરન ખીણને હુમલા માટે પસંદ કરી. આ પસંદગીનાં મુખ્ય કારણો હતાં:

1. ભીડભાડવાળું સ્થળ: બૈસરન ખીણ પહેલગામનું એક એવું સ્થળ છે, જ્યાં લગભગ દરેક પ્રવાસી મુલાકાત લે છે.
2. સુરક્ષાનો અભાવ: આ ખીણમાં કોઈ સીસીટીવી કેમેરા કે સુરક્ષા વ્યવસ્થા ન હતી.
3. ભૌગોલિક મુશ્કેલી: ખીણનો રસ્તો એવો હતો કે હુમલા પછી સેના કે પોલીસને ત્યાં ઝડપથી પહોંચવું મુશ્કેલ હતું.

હુમલાનું અમલીકરણ આતંકવાદીઓનું આયોજન સફળ રહ્યું. તેઓ બૈસરન ખીણમાં પહોંચ્યા, 15 મિનિટ સુધી ગોળીબાર કર્યો, 26 પ્રવાસીઓની હત્યા કરી અને નજીકના જંગલોમાં ગાયબ થઈ ગયા. આ હુમલાની ઝડપ અને ચોકસાઈએ સુરક્ષા એજન્સીઓને હચમચાવી દીધી. હુમલાની પાછળ પાકિસ્તાની સેનાના ભૂતપૂર્વ કમાન્ડો અને હવે આતંકવાદી બનેલા હાશિમ મુસાનું નામ સામે આવ્યું છે, જેણે આખા ષડયંત્રનું નેતૃત્વ કર્યું હતું.   NIAની તપાસ અને ખુલાસાઓ NIAના વડા સદાનંદ દાતે 1 મે, 2025ના રોજ પહેલગામની મુલાકાત લીધી અને બૈસરન ખીણમાં ત્રણ કલાક સુધી તપાસ કરી. તેમણે 3D મેપિંગનો ઉપયોગ કરીને આતંકવાદીઓના પ્રવેશ અને બહાર નીકળવાના માર્ગોનો અભ્યાસ કર્યો. તપાસમાં નીચેના મુખ્ય ખુલાસાઓ થયા:

• સ્થાનિક સમર્થન: આતંકવાદીઓને રેકી અને હુમલા માટે સ્થાનિક ઓવરગ્રાઉન્ડ વર્કર્સનો સહયોગ મળ્યો.
• સેટેલાઇટ ફોનનો ઉપયોગ: હુમલા દરમિયાન આતંકવાદીઓએ અલ્ટ્રાસેટ સિગ્નલ્સવાળા સેટેલાઇટ ફોનનો ઉપયોગ કર્યો.
• આગોતરી રેકી: 4 એપ્રિલથી હોટલોની રેકી શરૂ થઈ, જે 10 દિવસ સુધી ચાલી. 15 એપ્રિલથી ખીણો અને ઉદ્યાનોની રેકી કરવામાં આવી.
• લક્ષ્યની પસંદગી: બૈસરન ખીણ તેની ભૌગોલિક રચના અને સુરક્ષાના અભાવને કારણે પસંદ કરવામાં આવી.

બૈસરન ખીણ શા માટે પસંદ થઈ? બૈસરન ખીણના રસ્તાઓ કાચા છે, જેમાં વાહનો જઈ શકતાં નથી. ખીણ સુધી પહોંચવા માટે પગપાળા કે ઘોડા દ્વારા 6-7 કિમીની મુસાફરી કરવી પડે છે. આ રસ્તાઓ પહેલગામ શહેર, CRPF કેમ્પ અને પોલીસ સ્ટેશનમાંથી પસાર થાય છે, પરંતુ ઉપરનો માર્ગ એટલો જટિલ છે કે સેના કે પોલીસને પહોંચવામાં ઓછામાં ઓછો અડધો કલાક લાગે. વધુમાં, ખીણમાં કોઈ સીસીટીવી કેમેરા ન હતા, જે આતંકવાદીઓ માટે અનુકૂળ સ્થિતિ બનાવતું હતું.   અન્ય સ્થળો શા માટે બચી ગયાં? આતંકવાદીઓએ હોટલો, મનોરંજન પાર્ક, લવંડર પાર્ક, અરુ ખીણ અને બેતાબ ખીણની પણ રેકી કરી હતી, પરંતુ આ સ્થળો હુમલા માટે પસંદ ન થયાં. તેનાં કારણો નીચે મુજબ છે:

• હોટલો: હોટલોમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા અને ભીડનું સંચાલન મુશ્કેલ બનાવતું હતું.
• મનોરંજન પાર્ક: આ પાર્ક મુખ્ય રસ્તા પર હતું અને પોલીસ સ્ટેશનથી માત્ર 500 મીટર દૂર હતું, જેના કારણે સેના 4-5 મિનિટમાં પહોંચી શકતી હતી.
• અરુ ખીણ: અહીં સેનાની હાજરી અને સીધો રસ્તો હોવાથી હુમલો મુશ્કેલ હતો.
• બેતાબ ખીણ: આ ખીણનો રસ્તો ગામડાઓમાંથી પસાર થતો હતો અને સેનાને સરળ પ્રવેશ આપતો હતો.

હાશિમ મુસા અને TRFની ભૂમિકા તપાસમાં ખુલાસો થયો છે કે આ હુમલો લશ્કર-એ-તૈયબાના પ્રોક્સી સંગઠન TRF (ધ રેઝિસ્ટન્સ ફ્રન્ટ) દ્વારા આયોજિત હતો. હાશિમ મુસા, જે પાકિસ્તાની સેનાનો ભૂતપૂર્વ કમાન્ડો છે, આ હુમલાનો મુખ્ય સૂત્રધાર હતો. 2024થી TRFએ બિન-કાશ્મીરીઓને નિશાન બનાવવાનું શરૂ કર્યું હતું. આના ભાગરૂપે:

• ઓક્ટોબર 2024: બિહારના મજૂર અશોક ચૌહાણની હત્યા, જે અદનાન શફી ડાર નામના નવા આતંકવાદી દ્વારા કરવામાં આવી.
• 20 ઓક્ટોબર 2024: સોનમર્ગમાં ઝેડ-મોરહ સુરંગ પર મજૂરો પર હુમલો, જેમાં 7 લોકો માર્યા ગયા.
• બારામુલ્લા હુમલો: બે સૈનિકોની હત્યા.

આ હુમલાઓ બાદ હાશિમ મુસાએ પહેલગામમાં મોટા હુમલાનું આયોજન કર્યું, જેનો હેતુ વધુમાં વધુ નુકસાન પહોંચાડવાનો હતો.   સરકાર અને સુરક્ષા એજન્સીઓનાં પગલાં હુમલા બાદ જમ્મુ-કાશ્મીર સરકારે 87 પર્યટન સ્થળોમાંથી 48ને બંધ કરી દીધાં, કારણ કે આ સ્થળો આતંકવાદી હુમલાઓ માટે સંવેદનશીલ માનવામાં આવ્યાં. સરકારે હવે આ સ્થળો પર સીસીટીવી કેમેરા લગાવવાનું શરૂ કર્યું છે. NIA અને જમ્મુ-કાશ્મીર પોલીસ સાથે મળીને આતંકવાદીઓનું સ્થાન શોધવા અને ઓવરગ્રાઉન્ડ વર્કર્સના નેટવર્કને નષ્ટ કરવા પ્રયાસો કરી રહી છે. હાલમાં, આતંકવાદીઓનું સ્થાન પહેલગામથી 20-40 કિમીની ત્રિજ્યામાં હોવાનું માનવામાં આવે છે.   પહેલગામનો બૈસરન ખીણ હુમલો એક સુનિયોજિત આતંકવાદી ષડયંત્ર હતું, જેનો ઉદ્દેશ કાશ્મીરના પર્યટન ઉદ્યોગને નુકસાન પહોંચાડવાનો અને ભયનું વાતાવરણ ઊભું કરવાનો હતો. આ હુમલાએ સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં રહેલી ખામીઓને ઉજાગર કરી છે, ખાસ કરીને દૂરના પર્યટન સ્થળો પર સીસીટીવી અને સુરક્ષા દળોની અપૂરતી હાજરી. NIAની તપાસ અને સરકારનાં પગલાં આગામી સમયમાં આવા હુમલાઓને રોકવા માટે મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે. આ ઘટના એ પણ યાદ અપાવે છે કે આતંકવાદનો સામનો કરવા માટે સ્થાનિક સમર્થનના નેટવર્કને નષ્ટ કરવું અને સુરક્ષા વ્યવસ્થાને મજબૂત કરવું કેટલું જરૂરી છે.