નીરા આર્ય: ભારતની પ્રથમ મહિલા જાસૂસની અદમ્ય હિંમતની ગાથા

1857થી 1947 સુધી ભારતની સ્વતંત્રતાની લડાઈમાં અનેક વીરો અને ક્રાંતિકારીઓએ પોતાના જીવનનું બલિદાન આપ્યું. ઘણા નાયકો અને નાયકાઓએ દેશને આઝાદ કરાવવા માટે અદમ્ય હિંમત દર્શાવી, પરંતુ કેટલાક એવા નામ છે જે ઈતિહાસના પાનામાં ગુમનામ રહી ગયા. આવા જ એક બહાદુર મહિલા હતા નીરા આર્ય, જેમને ભારતીય સેનાની પ્રથમ મહિલા જાસૂસ માનવામાં આવે છે. તેમની અસાધારણ બહાદુરી અને બલિદાનની કથા હવે એક ફિલ્મના રૂપમાં દર્શકો સમક્ષ આવવા જઈ રહી છે, જેનું દિગ્દર્શન કન્નડ ફિલ્મ નિર્માતા રૂપા ઐયર કરશે અને રાષ્ટ્રીય પુરસ્કાર વિજેતા વરુણ ગૌતમ દ્વારા લખવામાં આવશે.   નીરા આર્યનું જીવન અને દેશભક્તિ   નીરા આર્યનો જન્મ 5 માર્ચ, 1902ના રોજ ઉત્તર પ્રદેશના બાગપત જિલ્લાના ખેકરામાં થયો હતો. તેમના પિતા શેઠ છજ્જુમલ, એક ઉદ્યોગપતિ, પોતાના બંને બાળકો નીરા અને તેમના ભાઈ બસંતને શ્રેષ્ઠ શિક્ષણ આપવા માંગતા હતા. આથી તેમણે બંનેને અભ્યાસ માટે કોલકાતા મોકલ્યા. નીરાના મનમાં બાળપણથી જ દેશભક્તિનો જુસ્સો હતો. અભ્યાસ દરમિયાન તેમણે નક્કી કર્યું કે તેઓ નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝની આઝાદ હિન્દ ફોજનો ભાગ બનશે. શાળાનો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા બાદ તેઓ આઝાદ હિન્દ ફોજની રાણી ઝાંસી રેજિમેન્ટમાં જોડાયા, જોકે તેમના પરિવારને આ નિર્ણયની જાણ નહોતી.   પતિની હત્યા અને નેતાજીનો જીવ બચાવવો   નીરાના લગ્ન બ્રિટિશ આર્મીના CID ઇન્સ્પેક્ટર શ્રીકાંત જય રંજન દાસ સાથે થયા. શ્રીકાંતના વિચારો નીરાથી તદ્દન વિરુદ્ધ હતા. નીરા જ્યાં બ્રિટિશ સરકાર સામે લડતા હતા, ત્યાં શ્રીકાંત અંગ્રેજો પ્રત્યે વફાદાર હતા. એવું કહેવાય છે કે શ્રીકાંતને નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝની જાસૂસી અને હત્યાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું હતું. એકવાર જ્યારે નીરા નેતાજીને મળવા ગયા, ત્યારે શ્રીકાંતે તેમનો પીછો કર્યો અને નેતાજી પર ગોળીઓ ચલાવી, જે નેતાજીના ડ્રાઈવરને વાગી. આ દ્રશ્ય જોઈ નીરાએ ત્વરિત નિર્ણય લઈ, નેતાજીનો જીવ બચાવવા માટે પોતાના પતિની હત્યા કરી. આ બહાદુરીને કારણે નેતાજીએ તેમનું નામ 'નીરા નાગિન' રાખ્યું.   કાળા પાણીની સજા અને અમાનવીય યાતનાઓ   પતિની હત્યાના આરોપમાં નીરાને કાળા પાણીની સજા ફટકારવામાં આવી. ફરહાના તાજના પુસ્તક First Lady Spy Of INA: Neera Arya - Espionage and Heroism in the INAમાં જણાવ્યું છે કે જેલમાં નીરાને નેતાજી અને અન્ય નેતાઓ વિશે માહિતી આપવા માટે લાલચ આપવામાં આવી, પરંતુ તેમણે દેશભક્તિમાં અડગ રહીને એક પણ શબ્દ ન બોલ્યો. જેલમાં તેમને અમાનવીય યાતનાઓ સહન કરવી પડી. તેમના પર હથોડીથી ઘા કરવામાં આવ્યા, અને નેતાજી વિશે પૂછતાં તેમણે કહ્યું, "નેતાજી મારા હૃદયમાં છે," ત્યારે જેલરે તેમનું સ્તન કાપી નાખ્યું. આટલી યાતનાઓ છતાં નીરાએ ક્યારેય દેશદ્રોહ ન કર્યો.   આઝાદી પછીનું ગુમનામ જીવન   1947માં દેશ આઝાદ થયો ત્યારે નીરા આર્યને જેલમાંથી મુક્ત કરવામાં આવ્યા, પરંતુ તેમની બહાદુરી અને બલિદાનને લોકો ભૂલી ગયા. એવું કહેવાય છે કે તેમણે પોતાના અંતિમ દિવસો ગરીબી અને ગુમનામીમાં વિતાવ્યા. હૈદરાબાદમાં ફૂલ વેચીને તેઓ પોતાનું ગુજરાન ચલાવતા હતા. 26 જુલાઈ, 1998ના રોજ આ બહાદુર મહિલાએ આ દુનિયા છોડી દીધી.   નીરા આર્યની યાદમાં   નીરા આર્યની ગાથા એક એવી વીરાંગનાની કથા છે જેમણે દેશ માટે પોતાનું સર્વસ્વ અર્પણ કર્યું, પરંતુ ઈતિહાસે તેમને ન્યાય આપ્યો નહીં. હવે તેમના જીવન પર બનનારી ફિલ્મ દ્વારા નવી પેઢી તેમની બહાદુરી અને બલિદાનથી પરિચિત થશે. નીરા આર્યની આ કથા દરેક ભારતીયને દેશભક્તિ અને સમર્પણનો સંદેશ આપે છે, જે આજના સમયમાં પણ પ્રેરણાદાયી છે.