રહસ્યમય બાથુ કી લડી: 8 મહિના પાણીમાં

શ્રાવણ માસના આ પવિત્ર દિવસોમાં શિવ મંદિરોની મહિમા અનોખી હોય છે. ભોલેનાથના ભક્તો માટે મંદિરોનું આધ્યાત્મિક મહત્વ છે, પરંતુ હિમાચલ પ્રદેશમાં એક એવું શિવ મંદિર આવેલું છે, જે રહસ્ય, ઇતિહાસ અને કુદરતી સૌંદર્યનો અદ્ભુત સમન્વય રજૂ કરે છે. કાંગડા જિલ્લામાં આવેલું આ મંદિર એટલે 'બાથુ કી લડી મંદિર'. આ મંદિરની સૌથી મોટી અજાયબી એ છે કે તે વર્ષના 12 મહિનામાંથી 8 મહિના સુધી પાણીમાં ડૂબી રહે છે અને માત્ર 4 મહિના જ તેના દર્શન શક્ય બને છે.

પોંગ તળાવના ઊંડાણમાં છુપાયેલું રહસ્ય

બાથુ કી લડી મંદિર મહારાણા પ્રતાપ સાગર (પોંગ ડેમ તળાવ)ના મધ્યમાં આવેલું છે. આ મંદિર સમૂહમાં કુલ આઠ મંદિરો છે, જેમાંથી મુખ્ય મંદિર ભગવાન શિવ અને માતા પાર્વતીને સમર્પિત છે. મંદિરોનું નિર્માણ 'બાથુ' નામના એક ખાસ મજબૂત પથ્થરથી થયું છે. આ પથ્થરની વિશેષતા એ છે કે તે પાણીના સતત દબાણ અને સંપર્કમાં રહેવા છતાં હજારો વર્ષોથી સુરક્ષિત છે. મંદિરની દિવાલો પર માતા કાલી, ભગવાન ગણેશ અને શેષનાગ પર બિરાજમાન ભગવાન વિષ્ણુની સુંદર મૂર્તિઓ કોતરેલી છે, જે પ્રાચીન કલાનો ઉત્તમ નમૂનો છે.

સ્વર્ગની સીડીઓ અને પાંડવોનું જોડાણ

સ્થાનિક માન્યતાઓ અને દંતકથાઓ આ મંદિરને મહાભારત કાળ સાથે જોડે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે પાંડવોએ તેમના અજ્ઞાતવાસ દરમિયાન આ મંદિરોનું નિર્માણ કર્યું હતું. દંતકથા અનુસાર, પાંડવોએ અહીંથી સીધા સ્વર્ગમાં જવા માટે સીડીઓ બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પરંતુ આ કાર્ય અધૂરું રહી ગયું. આજે પણ મંદિર પરિસરમાં 40 સીડીઓ મોજૂદ છે, જેને લોકો 'સ્વર્ગની સીડીઓ' તરીકે ઓળખે છે. આ કથા મંદિરના રહસ્યમય વાતાવરણમાં વધુ ઉમેરો કરે છે.

ફક્ત ચાર મહિના માટે દર્શન ખુલ્લા

માર્ચથી જૂન સુધી, જ્યારે પોંગ તળાવનું જળસ્તર ઓછું થાય છે, ત્યારે આ મંદિર પાણીની બહાર આવે છે અને ભક્તો માટે ખુલ્લું મુકાય છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, શ્રદ્ધાળુઓ અને પ્રવાસીઓ હોડી અથવા રસ્તા માર્ગે અહીં પહોંચી શકે છે. મંદિરનું સૌથી ઊંચું શિખર, જે પાણીમાં ડૂબેલા હોય ત્યારે પણ આંશિક રીતે દેખાય છે, તે દૂરથી જ પ્રવાસીઓને આકર્ષે છે. આ શિખર પર ચડીને પોંગ તળાવ અને આસપાસની લીલીછમ પહાડીઓનું મનોરમ દ્રશ્ય જોવાનો અનુભવ અદ્ભુત હોય છે.

આ મંદિર માત્ર શિવભક્તો માટે જ નહીં, પરંતુ પ્રકૃતિ પ્રેમીઓ અને ઇતિહાસકારો માટે પણ એક વિશેષ સ્થળ છે. પોંગ ડેમ વિસ્તારમાં 200થી વધુ પ્રજાતિના પ્રવાસી પક્ષીઓ આવતા હોવાથી આ જગ્યા પક્ષી પ્રેમીઓ માટે પણ સ્વર્ગ સમાન છે. છઠ્ઠી સદીમાં ગુલેરિયા સામ્રાજ્યના શાસકે બનાવેલા આ મંદિરની નાગર શૈલીની વાસ્તુકલા, હજારો વર્ષોના ઇતિહાસ અને કુદરતના ચમત્કારને પ્રદર્શિત કરે છે.