માતા-પુત્રએ તો ભારે કરી: વેચી નાખી ભારતીય વાયુસેનાની જમીન

બોલિવૂડ ફિલ્મોમાં તમે ઘણીવાર હોશિયારીભરી છેતરપિંડીના કિસ્સા જોયા હશે, પરંતુ પંજાબના ફિરોઝપુરમાં એક એવો કેસ સામે આવ્યો છે, જે ફિલ્મી દુનિયાને પણ ટક્કર આપે છે. અહીં એક માતા-પુત્રની જોડીએ ન તો કોઈ દુકાન, ખેતર કે મકાન વેચ્યું, પરંતુ ભારતીય વાયુસેનાની ઐતિહાસિક એરસ્ટ્રીપ, જેનો ઉપયોગ 1962, 1965 અને 1971ના યુદ્ધોમાં ભારતીય ફાઇટર પાઇલટ્સે દુશ્મનો સામે લડવા માટે કર્યો હતો, તેને વેચી નાખી! આ ઘટના 28 વર્ષ પહેલાં બની હતી, જેનો ખુલાસો હાઇકોર્ટના આદેશ અને વિજિલન્સ તપાસ બાદ થયો.   કેવી રીતે ખુલ્યો કેસ?   આ ચોંકાવનારી છેતરપિંડીનો પર્દાફાશ એક વ્હિસલબ્લોઅર, નિશાન સિંહ નામના નિવૃત્ત રેવન્યુ ઇન્સ્પેક્ટરની ફરિયાદથી થયો. તેમણે પંજાબ વિજિલન્સ બ્યુરોના ડિરેક્ટરને પત્ર લખીને આ મામલે તપાસની માંગ કરી. નિશાન સિંહે જણાવ્યું હતું કે ફિરોઝપુરના ડુમનીવાલા ગામના ઉષા અંસલ અને તેમના પુત્ર નવીન ચંદ અંસલે મહેસૂલ અધિકારીઓની મદદથી બોગસ દસ્તાવેજો બનાવી, આ ઐતિહાસિક જમીનની ખોટી માલિકી સાબિત કરી અને તેને વેચી દીધી.   ફરિયાદની શરૂઆતમાં કોઈ નોંધપાત્ર કાર્યવાહી ન થતાં નિશાન સિંહે પંજાબ અને હરિયાણા હાઇકોર્ટનો સંપર્ક કર્યો. હાઇકોર્ટે આ મામલાને ગંભીર ગણીને વિજિલન્સ બ્યુરોને તપાસનો આદેશ આપ્યો, જેના પરિણામે આ કૌભાંડનો ખુલાસો થયો.   એરસ્ટ્રીપનું ઐતિહાસિક મહત્ત્વ   આ એરસ્ટ્રીપ ફિરોઝપુરના ફટ્ટુવાલા ગામમાં આવેલી છે, જે પાકિસ્તાનની સરહદની અત્યંત નજીક છે. આ જમીન 1945માં બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન રોયલ ઍરફોર્સને ફાળવવામાં આવી હતી. ભારતની આઝાદી બાદ આ જમીન ભારતીય વાયુસેનાના હસ્તક આવી, અને તેનો ઉપયોગ 1962, 1965 અને 1971ના યુદ્ધોમાં લેન્ડિંગ ગ્રાઉન્ડ તરીકે થયો. આ એરસ્ટ્રીપ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાની દૃષ્ટિએ અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ છે.   કેવી રીતે થઈ છેતરપિંડી?   તપાસમાં સામે આવ્યું કે ઉષા અંસલ અને નવીન ચંદ અંસલે નીચલા સ્તરના મહેસૂલ અધિકારીઓની મદદથી બનાવટી દસ્તાવેજો તૈયાર કરી, પોતાને આ જમીનના માલિક તરીકે દર્શાવ્યા. 1997માં, આ જમીન અન્ય લોકોને વેચી દેવામાં આવી. ચોંકાવનારી વાત એ છે કે જે વ્યક્તિના નામે આ જમીન નોંધાયેલી હતી, એટલે કે મદન મોહન લાલનું 1991માં જ મૃત્યુ થયું હતું, છતાં 1997માં બનાવટી વેચાણ દસ્તામાં તેમના નામનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો.   કાનૂની કાર્યવાહી અને તપાસ   હાઇકોર્ટના આદેશ બાદ વિજિલન્સ તપાસમાં આ કૌભાંડની તમામ વિગતો સામે આવી. આ કેસમાં IPCની કલમ 419 (છેતરપિંડી), 420 (અપ્રમાણિક રીતે મિલકત મેળવવી), 465, 467, 471 (બનાવટી દસ્તાવેજો) અને 120B (ગુનાહિત કાવતરું) હેઠળ FIR નોંધવામાં આવી. હાલ આ કેસની તપાસ ડીએસપી કરણ શર્માના નેતૃત્વમાં ચાલી રહી છે, જેમાં અન્ય સંડોવાયેલા લોકોની શોધખોળ ચાલુ છે.   જમીનનું પુનઃસ્થાપન અને હાઇકોર્ટનો ઠપકો   વિજિલન્સ તપાસ બાદ, મે 2025માં આ જમીન ઔપચારિક રીતે સંરક્ષણ મંત્રાલયને પરત સોંપવામાં આવી. પંજાબ વહીવટીતંત્રે પણ સ્વીકાર્યું કે આ જમીન હજુ પણ 1958-59ના રેકોર્ડ મુજબ સેનાના કબજામાં હતી. હાઇકોર્ટે ફિરોઝપુરના ડેપ્યુટી કમિશ્નરને આવા ગંભીર મામલે સમયસર કાર્યવાહી ન કરવા બદલ ઠપકો આપ્યો. કોર્ટે ચેતવણી આપી કે સરહદ નજીકની આટલી મહત્ત્વની જમીન ખોટા હાથોમાં જવાથી રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને જોખમ ઊભું થઈ શકે છે.   આ કેસ એક ચેતવણી છે કે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સાથે જોડાયેલી સંપત્તિઓ પર નજર રાખવી કેટલી મહત્ત્વની છે. આ ઘટનાએ વહીવટી નિષ્ફળતાઓને ઉજાગર કરી છે, જેના કારણે આવી છેતરપિંડી શક્ય બની. હાઇકોર્ટની દરમિયાનગીરી અને વિજિલન્સની તપાસથી આ જમીન ભારતીય વાયુસેનાને પરત મળી, પરંતુ આ ઘટના ભવિષ્યમાં આવા કૌભાંડો રોકવા માટે કડક નિયંત્રણોની જરૂરિયાત દર્શાવે છે.