મોદી સરકારે NSAB રચના કરી, એક નામ જોઇને ચોંકી જશો...

પાકિસ્તાન સાથે ચાલી રહેલા તીવ્ર તણાવની વચ્ચે, મોદી સરકારે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર બોર્ડ (NSAB)માં ધરખમ ફેરફારો કર્યા છે. આ મહત્વપૂર્ણ પગલાં હેઠળ, પૂર્વ રિસર્ચ એન્ડ એનાલિસિસ વિંગ (RAW)ના વડા અલોક જોશીને બોર્ડના નવા અધ્યક્ષ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે. આ નિમણૂક ભારતની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને વધુ મજબૂત કરવાની દિશામાં એક અત્યંત આવશ્યક પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.

NSAB નું નવું સ્વરૂપ...

રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર બોર્ડ હવે સાત સભ્યોનું રહેશે, જેમાં વિવિધ ક્ષેત્રોના નિષ્ણાતોનો સમાવેશ થાય છે. બોર્ડમાં ત્રણ લશ્કરી પૃષ્ઠભૂમિના નિવૃત્ત અધિકારીઓ, બે ભારતીય પોલીસ સેવા (IPS)ના નિવૃત્ત અધિકારીઓ અને એક ભારતીય વિદેશ સેવા (IFS)ના નિવૃત્ત અધિકારીનો સમાવેશ થાય છે. આ સંતુલિત માળખું સંરક્ષણ, ગુપ્ત માહિતી અને કૂટનીતિના ક્ષેત્રોમાં સમગ્ર અભિગમ સુનિશ્ચિત કરશે.

અલોક જોશીની નિમણૂક શા માટે મહત્વની છે?

અલોક જોશીને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાના ક્ષેત્રમાં વિશાળ અનુભવ છે. તેમણે 2012 થી 2014 સુધી RAW ના વડા તરીકે અને 2015 થી 2018 સુધી NTRO ના ચેરમેન તરીકે સેવા આપી છે. જોશીએ પડોશી દેશો, ખાસ કરીને નેપાળ અને પાકિસ્તાનમાં ગુપ્તચર કામગીરીમાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવી છે. તેમની નિમણૂકને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર અજીત ડોભાલના નેતૃત્વ હેઠળ એક ચોક્કસ વ્યૂહાત્મક પગલું માનવામાં આવે છે, જે NSAB ને વધુ કાર્યક્ષમ બનાવવા માંગે છે.

જોશીના નેતૃત્વ હેઠળ, બોર્ડ પાસેથી સાયબર સુરક્ષા, આતંકવાદ વિરોધી વ્યૂહરચનાઓ અને પ્રાદેશિક ભૌગોલિક-રાજકીય પડકારો પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે. તેમની તકનીકી મહારત, ખાસ કરીને NTRO દરમિયાન સાયબર જોખમોનો સામનો કરવામાં, બોર્ડને આધુનિક સુરક્ષા પડકારોનો સામનો કરવામાં મદદ કરશે.

બોર્ડના સભ્યો...

અલોક જોશી (અધ્યક્ષ) : પૂર્વ RAW વડા અને રાષ્ટ્રીય તકનીકી સંશોધન સંગઠન (NTRO)ના ચેરમેન. જોશી 1976 બેચના હરિયાણા કેડરના IPS અધિકારી છે, જેમને નેપાળ અને પાકિસ્તાનમાં ગુપ્તચર કામગીરીનો અતુલ્ય અનુભવ છે. તેમની નિમણૂકને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે એક મહાન પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.

લેફ્ટનન્ટ જનરલ (નિવૃત્ત) એ.કે. સિંહ : પૂર્વ દક્ષિણી સેના કમાન્ડર, જેમની પાસે લશ્કરી વ્યૂહરચના અને કામગીરીનો અગાધ અનુભવ છે.

એર માર્શલ (નિવૃત્ત) પી.એમ. સિંહા : પૂર્વ પશ્ચિમી વાયુ કમાન્ડર, જેઓ વાયુસેનાની કામગીરી અને વ્યૂહરચનામાં માહેર છે.

રીઅર એડમિરલ (નિવૃત્ત) મોન્ટી ખન્ના : નૌકાદળના નિવૃત્ત અધિકારી, જેમને દરિયાઈ સુરક્ષા અને વ્યૂહરચનાનો ઊંડો અનુભવ છે.

રાજીવ રંજન વર્મા : ભારતીય પોલીસ સેવાના નિવૃત્ત અધિકારી, જેમણે આંતરિક સુરક્ષા અને ગુપ્તચર બાબતોમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. તેઓ ઇશરત જહાં નકલી એન્કાઉન્ટર કેસ માટે રચાયેલી SIT ના અધ્યક્ષ હતા.

મનમોહન સિંહ : ભારતીય પોલીસ સેવાના અન્ય એક નિવૃત્ત અધિકારી, જેઓ સુરક્ષા અને ગુપ્તચર ક્ષેત્રે તેમના ઉત્કૃષ્ટ યોગદાન માટે જાણીતા છે.

બી. વેંકટેશ વર્મા : ભારતીય વિદેશ સેવાના નિવૃત્ત અધિકારી, જેઓ કૂટનીતિ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધોમાં પ્રવીણ છે.

NSAB નું મહત્વ અને ભૂમિકા...

રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર બોર્ડ ભારતની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા વ્યવસ્થાપન પ્રણાલીનો એક અનિવાર્ય ભાગ છે. આ બોર્ડ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદ (NSC)ને લાંબા ગાળાના વિશ્લેષણ અને સૂચનો પ્રદાન કરે છે. NSAB ની રચના સૌપ્રથમ 1998 માં અટલ બિહારી વાજપેયી સરકાર દરમિયાન કરવામાં આવી હતી. ત્યારથી તે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા નીતિઓને આકાર આપવામાં અગ્રણી ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે. બોર્ડ મહિનામાં ઓછામાં ઓછી એક વાર બેઠક કરે છે અને જરૂરિયાત મુજબ નીતિગત મુદ્દાઓ પર સલાહ આપે છે.

NSAB એ ભૂતકાળમાં ઘણા મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યા છે, જેમ કે 2001 માં પરમાણુ સિદ્ધાંતનો મુસદ્દો તૈયાર કરવો, 2002 માં વ્યૂહાત્મક સંરક્ષણ સમીક્ષા અને 2007 માં રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સમીક્ષા. નવું બોર્ડ પ્રાદેશિક અને વૈશ્વિક સુરક્ષા પડકારો, ખાસ કરીને પાકિસ્તાન અને ચીન સાથેના તણાવને ધ્યાનમાં રાખીને, વ્યૂહાત્મક નીતિઓને વધુ સંગીન બનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.

ફેરફારની પૃષ્ઠભૂમિ...

પાકિસ્તાન સાથે સરહદ પર તણાવ અને હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્રમાં ચીનની વધતી જતી ગતિવિધિઓની વચ્ચે, ભારત પોતાની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માળખાને સુદૃઢ કરવા પર ધ્યાન આપી રહ્યું છે. NSAB નું આ પુનર્ગઠન સરકારની તે વ્યૂહરચનાનો ભાગ છે, જે સંરક્ષણ, ગુપ્તચર અને કૂટનીતિના ક્ષેત્રોમાં તાલમેલને પ્રોત્સાહન આપવા માંગે છે. તાજેતરમાં, રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદ સચિવાલય (NSCS)માં વધારાના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર (ANSA)ના પદને પણ ભરવામાં આવ્યું છે, જેનાથી NSAનો કાર્યભાર ઓછો થયો છે અને તેઓ વડા પ્રધાન કાર્યાલયને વધુ અસરકારક રીતે સહાય કરી શકે છે.

ભવિષ્યની દિશા...

નવા NSAB પાસેથી એવી અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે કે તે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા વ્યૂહરચના (NSS)ને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવશે, જેને છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી તૈયાર કરવાના પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે. આ વ્યૂહરચના ભારતની લશ્કરી અને કૂટનીતિક નીતિઓને એકરૂપ કરવામાં મદદ કરશે, ખાસ કરીને જ્યારે પડોશી દેશો તરફથી ખતરો વધી રહ્યો છે.

અલોક જોશીના નેતૃત્વ હેઠળ, NSAB નું ધ્યાન માત્ર પરંપરાગત સુરક્ષા જોખમો પર જ નહીં હોય, પરંતુ સાયબર યુદ્ધ, તકનીકી ગુપ્ત માહિતી અને પ્રાદેશિક સ્થિરતા જેવા ઉભરતા ક્ષેત્રો પર પણ રહેશે. બોર્ડમાં લશ્કરી, પોલીસ અને વિદેશ સેવાના નિષ્ણાતોનું મિશ્રણ તેને એક વ્યાપક દૃષ્ટિકોણ પ્રદાન કરશે, જે ભારતને વૈશ્વિક અને પ્રાદેશિક મંચો પર પોતાની સ્થિતિને વધુ મજબૂત કરવામાં મદદ કરશે.