દિવ્યાંગોની મજાક ઉડાવવી યોગ્ય નથીઃ સુપ્રીમ કોર્ટ

દિવ્યાંગો અને ગંભીર શારીરિક સમસ્યાઓથી પીડાતા લોકોની મજાક ઉડાવવાના કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટે સોમવારે મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે. સ્ટેન્ડ-અપ કોમેડિયન સમય રૈના, વિપુલ ગોયલ, બલરાજ ઘાઈ, સોનાલી ઠક્કર અને નિશાંત તંવરને તેમની યુટ્યુબ ચેનલ પર માફી માંગવા સુપ્રીમકોર્ટે આદેશ આપ્યો છે.

કોર્ટે સ્પષ્ટપણે કહ્યું છે કે, કોમેડીના નામે કોઈના દુઃખની મજાક ઉડાવી શકાય નહીં. તે ન તો સામાજિક રીતે યોગ્ય છે કે ન તો કાયદાકીય રીતે યોગ્ય છે. સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે આ માફી ફક્ત દેખાડો માટે હોવી જોઈએ. પરંતુ સાચા હૃદયથી હોવી જોઈએ. જેથી તે સમાજમાં સકારાત્મક સંદેશ જાય. કોર્ટે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાનો અર્થ એ નથી કે આપણે કોઈની શારીરિક નબળાઈ કે બીમારીની મજાક ઉડાવીએ.

આ કેસની સુનાવણી દરમિયાન તમામ હાસ્ય કલાકારો કોર્ટમાં હાજર હતા. તે જ સમયે, સોનાલી ઠક્કર વીડિયો કોન્ફરન્સિંગ દ્વારા હાજર થયા હતા, જ્યારે બાકીના કલાકારો રૂબરૂ હાજર હતા.

સુનાવણી દરમિયાન, કોર્ટે એ વાત પર પણ નારાજગી વ્યક્ત કરી કે, જ્યારે આ કલાકારો વિરુદ્ધ ફરિયાદ કરવામાં આવી ત્યારે તેઓએ તાત્કાલિક માફી માંગવાને બદલે પહેલા પોતાનો બચાવ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. કોર્ટે તેમના વલણને બેજવાબદાર ગણાવ્યું અને કહ્યું કે જ્યારે કોઈની લાગણીઓ દુભાય છે ત્યારે પહેલું પગલું સાચા હૃદયથી માફી માંગવી જોઈએ.

આ મુદ્દાને ગંભીરતાથી લેતા સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને સોશિયલ મીડિયા માટે સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા બનાવવા કહ્યું છે. કોર્ટે કહ્યું કે એવી નીતિઓ બનાવવી જોઈએ જે ફક્ત કોઈ ઘટનાને પહોંચી વળવા માટે ન બને, પરંતુ ભવિષ્યની જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખી બનાવવામાં આવે. આ માટે બધા હિસ્સેદારો એટલે કે કન્ટેન્ટ ક્રિએટર્સ, પ્લેટફોર્મ, સરકારી એજન્સીઓ અને સામાન્ય લોકોનો અભિપ્રાય લેવો જોઈએ જેથી મજબૂત કાયદો બનાવી શકાય.

કોર્ટે એમ પણ કહ્યું કે જ્યારે સોશિયલ મીડિયા કમાણીનું સાધન બની ગયું છે. ત્યારે તેની સાથે જવાબદારી પણ વધી જાય છે. કોઈપણ વ્યક્તિ ભલે તે ગમે તેટલો લોકપ્રિય હોય, તેને બીજાની લાગણીઓને ઠેસ પહોંચાડીને સામગ્રી બનાવવાનો અધિકાર નથી.

સુપ્રીમ કોર્ટે સોશિયલ મીડિયા પ્રભાવકોને એક સોગંદનામું દાખલ કરવા કહ્યું. જેમાં સ્પષ્ટતા કરવામાં આવે કે તેઓ તેમના પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ દિવ્યાંગોના અધિકારો અને સન્માન માટે કેવી રીતે કરશે.

તમને જણાવી દઈએ કે, સ્ટેન્ડ-અપ કોમેડિયન સમય રૈના અને અન્ય કોમેડિયનોના કેટલાક વીડિયો સામે આવ્યા હતા. જેમાં તેઓ 'સ્પાઇનલ મસ્ક્યુલર એટ્રોફી'ના પીડિતો અને અંધ લોકોની મજાક ઉડાવતા હતા.

એક ફાઉન્ડેશને આનો વિરોધ કર્યો હતો અને સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી દાખલ કરી હતી અને કહ્યું હતું કે, આવી મજાક દિવ્યાંગોના ગૌરવની વિરુદ્ધ છે. આ ફક્ત થોડા વીડિયોનો મામલો નથી, પરંતુ એક ખોટો ટ્રેન્ડ રચાઈ રહ્યો છે જેમાં સમાજના નબળા વર્ગોને હાસ્યનો વિષય બનાવવામાં આવી રહ્યો છે.

--IANS