ભારતમાં અત્યંત ગરીબીના દરમાં થયો નોંધપાત્ર ઘટાડો, 10 વર્ષમાં 27.1%થી ઘટીને થયો 5.3%

વિશ્વ બેન્કે તાજેતરમાં તેની ગરીબી માપવાની પદ્ધતિમાં ફેરફાર કરીને દરરોજ $2.15ની જગ્યાએ $3 પ્રતિ દિવસનો ધોરણ અપનાવ્યો છે. આ નવા ધોરણના આધારે, ભારતમાં અત્યંત ગરીબીમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. વર્ષ 2011-12માં જ્યાં દેશની 27.1% વસ્તી અત્યંત ગરીબીમાં જીવતી હતી, ત્યાં 2022-23માં આ આંકડો ઘટીને 5.3% રહ્યો છે. ગરીબોની સંખ્યા 344.47 મિલિયનથી ઘટીને 75.24 મિલિયન થઈ છે.

રિપોર્ટ બનાવવાનો હેતુ શું છે?

વિશ્વ બેન્ક દર વર્ષે બે વખત PEB (Poverty and Equity Brief) પ્રકાશિત કરે છે, જે 100થી વધુ વિકાસશીલ દેશોમાં ગરીબી, સહિયારી સમૃદ્ધિ અને અસમાનતા અંગે માહિતી આપે છે. આ રિપોર્ટથી દરેક દેશની ગરીબી હકીકતનું ચિત્ર સ્પષ્ટ બને છે અને ગરીબી ઘટાડવાની વૈશ્વિક પ્રાથમિકતાને આગળ ધપાવવામાં મદદ મળે છે.

રિપોર્ટના મુખ્ય આંકડા

ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ગરીબી 2011-12માં 18.4%થી ઘટીને 2022-23માં 2.8% થઈ છે. જ્યારે શહેરી વિસ્તારોમાં ગરીબી 2011-12માં 10.7% થી ઘટીને 1.1% થઈ છે. ગ્રામીણ-શહેરી તફાવત 7.7%થી ઘટીને 1.7% થયો છે. જ્યારે વાર્ષિક ઘટાડાનો દર અંદાજે 16% ટકા છે.

રોજગારમાં સુધારો

વિશ્વ બેન્કના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતમાં ગરીબી ઘટાડાનો મોટો ફાયદો દરરોજ $3.65ની આવકની સીમાથી નીચે આવતી વસ્તીને થયો છે. 2021-22 પછી રોજગારમાં પણ નોંધપાત્ર સુધારો થયો છે. ખાસ કરીને ગ્રામીણ અને શહેરી બંને વિસ્તારોમાં નોકરીઓમાં વૃદ્ધિ અને આવકમાં સુધારાનો સીધો સંબંધ ગરીબી ઘટાડાથી છે.

યોગદાન આપનારા રાજ્યો

5 મોટા વસ્તી ધરાવતા રાજ્યો - ઉત્તર પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર, બિહાર, પશ્ચિમ બંગાળ અને મધ્ય પ્રદેશ - એ ગરીબી ઘટાડવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી છે. 2011-12માં ભારતના 65% અત્યંત ગરીબ લોકો આ રાજ્યોમાં રહેતા હતા, જ્યારે 2022-23માં આ રાજ્યોમાં થયેલા સુધારાના કારણે સમગ્ર દેશમાં ગરીબી ઘટાડાનો બે-તૃતીયાંશ હિસ્સો આ રાજ્યોમાંથી આવ્યો છે.