છત્રપતિ શિવાજી મહારાજના રાયગઢ કિલ્લાના ખોદકામમાં ઐતિહાસિક ખજાનો મળ્યો

છત્રપતિ શિવાજી મહારાજના સ્વરાજ્યની રાજધાની રહેલા રાયગઢ કિલ્લામાં પુરાતત્વ વિભાગના ખોદકામમાં એક અમૂલ્ય ઐતિહાસિક ખજાનો મળી આવ્યો છે. આ શોધમાં એક પ્રાચીન ખગોળીય યંત્ર 'એસ્ટ્રોલેબ' મળી આવ્યું છે, જેના વિશે માહિતી ભાજપના ભૂતપૂર્વ રાજ્યસભા સાંસદ અને છત્રપતિ શિવાજીના વંશજ સંભાજી રાજેએ આપી છે.

રાયગઢ વિકાસ સત્તામંડળ અને પુરાતત્વ વિભાગના સંયુક્ત પ્રયાસોથી, છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી કિલ્લામાં ખોદકામ ચાલી રહ્યું છે અને આ સમય દરમિયાન આ દુર્લભ યંત્ર મળી આવ્યું છે.

રાયગઢ કિલ્લાના કુશાવર્ત તળાવના ઉપરના ભાગમાં ખોદકામ દરમિયાન આ એસ્ટ્રોલેબ મળી આવ્યું હતું. નિષ્ણાતોના મતે, આ પ્રાચીન સાધનનો ઉપયોગ ગ્રહોની સ્થિતિનો અભ્યાસ કરવા, દિશા નક્કી કરવા અને સમય માપવા જેવા કાર્યો માટે થતો હતો.

એવું માનવામાં આવે છે કે આ સાધન 17મી સદીમાં ખગોળશાસ્ત્રના અભ્યાસમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવતું હશે. આ શોધ રાયગઢના ઐતિહાસિક મહત્વને ઉજાગર કરે છે, પરંતુ તે સમયની વૈજ્ઞાનિક પ્રગતિને પણ પ્રતિબિંબિત કરે છે.

છત્રપતિ શિવાજી મહારાજનો મુખ્ય ગઢ રહેલો રાયગઢ કિલ્લો હંમેશા ઇતિહાસકારો અને પુરાતત્વવિદો માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર રહ્યો છે. આ કિલ્લા પર સમયાંતરે ઘણી શોધો થઈ છે, પરંતુ એસ્ટ્રોલેબ જેવી દુર્લભ વસ્તુ શોધવી એ એક મોટી સિદ્ધિ છે.

પુરાતત્વ વિભાગના અધિકારીઓ કહે છે કે આ સાધનનો અભ્યાસ અને જાળવણી કરવામાં આવશે, જેથી ભવિષ્યની પેઢીઓ પણ આ ઐતિહાસિક વારસો જોઈ શકે.

ભાજપના ભૂતપૂર્વ રાજ્યસભા સાંસદ અને છત્રપતિ શિવાજીના વંશજ સંભાજી રાજેએ તેમની પોસ્ટમાં આ શોધને સ્વરાજ્યની ભવ્ય પરંપરાનો ભાગ ગણાવી હતી અને કહ્યું હતું કે આ શોધ રાયગઢના ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક મહત્વને વધુ વધારે છે.

તેમણે રાયગઢ વિકાસ સત્તામંડળ અને પુરાતત્વ વિભાગની આ પહેલની પ્રશંસા કરી હતી.

પુરાતત્વવિદો માને છે કે આવી શોધો ઇતિહાસને સમજવામાં અને છત્રપતિ શિવાજી મહારાજના સમયની તકનીકી પ્રગતિને બહાર લાવવામાં મદદ કરે છે. રાયગઢ વિકાસ સત્તામંડળે ભવિષ્યમાં પણ આવી શોધો માટે ખોદકામ કાર્ય ચાલુ રાખવાની યોજના બનાવી છે. આ એસ્ટ્રોલેબ ટૂંક સમયમાં સંગ્રહાલયમાં પ્રદર્શિત થઈ શકે છે જેથી લોકો આ ઐતિહાસિક સાધનને નજીકથી જોઈ શકે.

--IANS