ભારતમાં તહેવારો એક સમયે ભીડવાળા બજારો, સિક્કાનો ખણખણાટ અને રંગબેરંગી સ્ટોલ પર થતી ભાવતાલ માટે જાણીતા હતા. આજે પણ આ ઉત્સવો એટલી જ તેજસ્વીતાથી ઝગમગે છે, પરંતુ હવે તે મોબાઇલ સ્ક્રીનની રોશની દ્વારા પ્રકાશિત થાય છે. ડિજિટલ ઇન્ડિયાએ માત્ર દેશના માળખામાં જ પરિવર્તન નથી કર્યું, પરંતુ ભારતીયોની ઉજવણી, ખરીદી અને તહેવારની ભાવનાને પણ ફરીથી વ્યાખ્યાયિત કરી છે.
બજારોમાંથી બ્રાઉઝર્સ તરફ સ્થળાંતર
તહેવારોની ખરીદીના વર્તનમાં મોટું પરિવર્તન આવ્યું છે.&nbsp; તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, 2025ના તહેવારોની સીઝન દરમિયાન ઇ-કોમર્સ દ્વારા ખરીદી કરનારા શહેરી પરિવારોમાં 115%નો જંગી ઉછાળો નોંધાયો છે. જે ખરીદી ક્યારેક સ્થાનિક બજારનો મામલો હતી, તે હવે દેશવ્યાપી ઑનલાઇન ઉજવણી બની ગઈ છે, જ્યાં ડિસ્કાઉન્ટ, ફ્લેશ સેલ્સ અને ડોરસ્ટેપ ડિલિવરીએ લાંબી કતારો અને સોદાબાજીનું સ્થાન લીધું છે. એમેઝોન અને ફ્લિપકાર્ટ જેવા પ્લેટફોર્મ્સે આ વર્ષે 276 કરોડથી વધુ ગ્રાહકોની મુલાકાતો નોંધાવી છે, જે સુવિધા અને આકર્ષક GST-આધારિત ભાવ ઘટાડાને કારણે શક્ય બન્યું છે.
સ્માર્ટફોન બન્યા તહેવારના સાથી
સ્માર્ટફોન નવા તહેવારોનો સાથી બની ગયો છે. લગભગ 64% ભારતીયો હવે કિંમતની તુલનાથી લઈને ડોરસ્ટેપ ડિલિવરી સુધીની તેમની સંપૂર્ણ તહેવારોની ખરીદી ઑનલાઇન પૂર્ણ કરે છે. AI-સંચાલિત પ્રોડક્ટ ભલામણો, પ્રભાવકોના વીડિયો અને ઇન્સ્ટન્ટ કેશબેક નોટિફિકેશન્સ હવે તહેવારના લેન્ડસ્કેપનો ભાગ છે. જે ફોન ક્યારેક પ્રિયજનોને દિવાળીની શુભેચ્છાઓ આપવા માટે વપરાતો હતો, તે હવે દીવા, ભેટ અને ગેજેટ્સ ખરીદવાનું દ્વાર બની ગયો છે.
UPIનો ઉદય અને રોકડ રહિત વ્યવહાર
ડિજિટલ ઇન્ડિયાની સૌથી મોટી સફળતાઓમાંની એક UPIનો ઉદય છે. દિવાળી 2024 દરમિયાન, UPI એ ₹23.5 લાખ કરોડથી વધુના વ્યવહારો પ્રોસેસ કર્યા, જે દર્શાવે છે કે તહેવારોની ખરીદી હવે ઇન્સ્ટન્ટ પેમેન્ટ અને રોકડ રહિત સુવિધા સાથે જોડાઈ ગઈ છે. હાલમાં, દેશના કુલ ડિજિટલ વ્યવહારોમાં UPIનો હિસ્સો લગભગ 83% છે. આ ઉપરાંત, 'બાય નાઉ પે લેટર (BNPL)' અને તહેવારોની EMI જેવી ટૂંકા ગાળાની ક્રેડિટની સુવિધાઓમાં પણ આ વર્ષે લગભગ 50%નો વધારો થયો છે.
ટિયર-2 અને ટિયર-3 શહેરોમાં ધમાકો
રસપ્રદ વાત એ છે કે, ડિજિટલ ક્રાંતિ માત્ર મેટ્રો શહેરો સુધી સીમિત નથી. આ વર્ષે, એમેઝોનના તહેવારોના ટ્રાફિકનો 70% હિસ્સો ટિયર-2 અને ટિયર-3 શહેરોમાંથી આવ્યો હતો. જામનગર, મુઝફ્ફરનગર અને હરિદ્વાર જેવા શહેરોના ખરીદદારો પણ મોટી ખરીદીઓ કરી રહ્યા છે. સસ્તો ડેટા, સુધારેલ લોજિસ્ટિક્સ અને સ્થાનિક ભાષામાં ઇન્ટરફેસને કારણે ઑનલાઇન શોપિંગ મુંબઈ જેટલું જ સરળ બન્યું છે.
પરંપરા અને આધુનિકતાનું મિલન
ડિજિટલ ઉત્ક્રાંતિ છતાં, તહેવારોની ભાવના આજે પણ અકબંધ છે. આનંદ, જોડાણ અને સમુદાય. હવે ઑફર્સના વૉટ્સઍપ ફૉરવર્ડ્સએ મૌખિક ડિસ્કાઉન્ટનું સ્થાન લીધું છે, અનબૉક્સિંગ વીડિયોઝે પડોશમાં વસ્તુઓ બતાવવાની જગ્યા લીધી છે, અને ઑનલાઇન ગિફ્ટિંગ દ્વારા માત્ર ઉત્પાદનો જ નહીં પણ લાગણીઓ પણ એક્સપ્રેસ શિપિંગમાં લપેટાઈને પહોંચે છે. દીવો કદાચ હજી પણ ઘરને પ્રકાશિત કરે છે, પરંતુ હવે તે UPI, કેશબેક અને નેક્સ્ટ-ડે ડિલિવરી સાથે એક એપ દ્વારા ખરીદાયો હોય શકે છે, જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે ઉત્સવનો ઉમંગ પહેલાં કરતાં વધુ તેજસ્વી રહે.
&nbsp;

ડિજિટલ દિવાળી: ઓનલાઈન ખરીદીમાં ઉછાળો

બજાર ગયા, ભાવો રહ્યાં! UPI અને ઑનલાઇન ડીલ્સથી તહેવારોની ખરીદી બની રોકડમુક્ત.

October 21, 2025 | 11:15 IST