છઠ પૂજા એ યુપી-બિહારમાં ઉજવવામાં આવતો તહેવાર

છઠ પૂજા એ યુપી-બિહારમાં ઉજવવામાં આવતો એક મહત્વપૂર્ણ તહેવાર છે. છઠ દરમિયાન સૂર્ય ભગવાન અને છઠ્ઠી મૈયાની પૂજા કરવામાં આવે છે. આ પૂજા ચાર દિવસ સુધી ચાલે છે અને ભક્તો સૂર્યને અર્ઘ્ય આપે છે. 
પૌરાણિક માન્યતા અનુસાર, સૂર્ય ભગવાનને જીવન અને શક્તિનો સ્ત્રોત માનવામાં આવે છે. તેની ઉપાસના કરવાથી મનુષ્ય સ્વાસ્થ્ય, સમૃદ્ધિ અને સુખ-શાંતિની પ્રાપ્તિ કરે છે. એવું કહેવાય છે કે સૂર્ય ભગવાને પોતાના તેજથી વિશ્વને પ્રકાશ આપ્યો અને અંધકારનો નાશ કર્યો. તેથી, સૂર્યને અર્ઘ્ય અર્પણ કરીને, ભક્તો તેમની મનોકામનાઓ અને આકાંક્ષાઓની પરિપૂર્ણતાની કામના કરે છે.
છઠ્ઠી મૈયાને ગૌરી, ઉષા અથવા છઠ દેવી પણ કહેવામાં આવે છે અને તેમને સૂર્ય ભગવાનની બહેન માનવામાં આવે છે. ખાસ કરીને આદિવાસી અને ગ્રામીણ સમુદાયોમાં તેમનું ખૂબ સન્માન છે. છઠ પૂજા દરમિયાન, ભક્તો ખાસ કરીને છઠ્ઠી મૈયાની પૂજા કરે છે, જેની પાસેથી તેઓ તેમના બાળકોમાં સુખ અને પરિવારમાં સુખ અને શાંતિની આશા રાખે છે.
પૌરાણિક માન્યતાઓ અનુસાર જે લોકો સાચા મનથી છઠ્ઠી મૈયાની પૂજા કરે છે તેમને ક્યારેય પરિવારમાં દુ:ખ અને ગરીબીનો સામનો કરવો પડતો નથી. છઠ્ઠી મૈયા પ્રત્યેની ભક્તિ અને ભક્તિ માનવ જીવનમાં સુખ અને સમૃદ્ધિ લાવે છે.
છઠ પૂજાનું આયોજન મુખ્યત્વે કારતક મહિનામાં ચતુર્થીથી શુક્લ પક્ષની સપ્તમી સુધી કરવામાં આવે છે. આ પૂજામાં વિશેષ ઉપવાસ રાખવામાં આવે છે. આ અવસર પર લોકો નદી, તળાવ કે કોઈપણ જળસ્ત્રોતના કિનારે જઈને પૂજા અર્ચના કરે છે.
છઠ પૂજાની શરૂઆત નહાય-ખાયથી થાય છે, આ દિવસે ભક્તો સ્નાન કરે છે અને ખાસ વાનગીઓ તૈયાર કરે છે, જેમાં ચોખા, ચણાની દાળ અને કોળાની કઢીનો સમાવેશ થાય છે. બીજા દિવસે, જેને 'ખર્ના' કહેવાય છે, ઉપવાસ કરવામાં આવે છે અને સાંજે ખીરનો પ્રસાદ બનાવવામાં આવે છે. આ પ્રસાદ ખાધા પછી નિર્જળા વ્રત શરૂ થાય છે. ત્રીજા દિવસે, ભક્તો નદીઓના કિનારે જાય છે અને અસ્ત થતા સૂર્યને અર્ઘ્ય આપે છે અને ચોથા દિવસે ઉગતા સૂર્યને અર્ઘ્ય અર્પણ કરવામાં આવે છે. ઉગતા સૂર્યને અર્ઘ્ય અર્પણ કર્યા પછી, પરિવારના તમામ સભ્યો પ્રસાદ લે છે.
બિહારી સમાજના મતે છઠ પૂજા માત્ર એક ધાર્મિક વિધિ નથી, પરંતુ તે ભારતીય સંસ્કૃતિ અને પરંપરાનો અમૂલ્ય વારસો છે. બિહારના લોકો છઠ પૂજાને સામાજિક, સાંસ્કૃતિક અને ધાર્મિક તહેવાર તરીકે ઉજવે છે, જે ભારતીય સંસ્કૃતિના ઊંડાણને દર્શાવે છે.

--IANS