CBSE બોર્ડની જાહેરાતઃ હવે વર્ષમાં બે વખત લેવાશે ધોરણ-10ની બોર્ડ પરીક્ષા

CBSEએ વિદ્યાર્થીઓ માટે પરીક્ષામાં કરાયેલા ફેરફાર અંગે મોટી જાહેરાત કરી છે. હવે 10માં ધોરણની બોર્ડ પરીક્ષા વર્ષમાં બે વખત લેવાનો નિર્ણય કરાયો છે. પહેલી ફરજિયાત પરીક્ષા ફેબ્રુઆરીના મધ્યમાં અને બીજી મે મહિનામાં લેવામાં આવશે. આ ફેરફારનો હેતુ વિદ્યાર્થીઓ પરનું દબાણ ઓછું કરવાનો અને તેમને વધુ સારું પ્રદર્શન કરવાની બીજી તક આપવાનો CBSEએ દાવો કર્યો છે.

સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ સેકન્ડરી એજ્યુકેશન (CBSE)એ વર્ષ 2026થી ધોરણ 10ની બોર્ડ પરીક્ષામાં મોટા ફેરફાર કરવાની જાહેરાત કરી છે. CBSE પરીક્ષા નિયંત્રક સંયમ ભારદ્વાજે જણાવ્યું કે પહેલી પરીક્ષા ફેબ્રુઆરીના મધ્યમાં લેવામાં આવશે. તેમાં દરેક વિદ્યાર્થી માટે બેસવું ફરજિયાત રહેશે. બીજી પરીક્ષા મે મહિનામાં લેવામાં આવશે અને તે વૈકલ્પિક રહેશે. જે વિદ્યાર્થીઓને પોતાના ગુણ સુધારવાની જરૂર લાગે છે તેઓ બીજી વખત પરીક્ષા આપી શકશે.

ત્રણ વિષયોમાં સુધારો કરવાની તક મળશે

વિદ્યાર્થીઓને વિજ્ઞાન, ગણિત, સામાજિક વિજ્ઞાન અને ભાષા જેવા કોઈપણ ત્રણ મુખ્ય વિષયોમાં ગુણ સુધારવાનો વિકલ્પ મળશે. આનો અર્થ એ છે કે વિદ્યાર્થીઓ ફક્ત તે જ વિષયોમાં પરીક્ષા આપશે. જેમાં તેઓ તેમના પ્રથમ પ્રયાસથી સંતુષ્ટ ન હોય તેવા વિષયની બીજી વખત પરીક્ષા આપી શકશે.

પહેલી પરીક્ષાનું પરિણામ એપ્રિલમાં જાહેર કરવામાં આવશે અને બીજી પરીક્ષાનું પરિણામ જૂનમાં જાહેર કરવામાં આવશે. જેનાથી વિદ્યાર્થીઓને એક શૈક્ષણિક સત્રમાં બે તકો મળશે. તેઓ તેમની કારકિર્દી અને આગળના અભ્યાસ વિશે સમયસર નિર્ણયો લઈ શકશે.

આંતરિક મૂલ્યાંકન એક જ વખત થશે

CBSEએ પણ સ્પષ્ટતા કરી છે કે, હવે આખા વર્ષમાં ફક્ત એક જ વખત આંતરિક મૂલ્યાંકન કરવામાં આવશે. પરીક્ષા પ્રક્રિયાને સરળ અને વધુ પારદર્શક બનાવવા માટે આ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. CBSEની નવી પેટર્ન રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP)ની ભલામણો સાથે સુસંગત છે. આ નીતિનો ઉદ્દેશ્ય બોર્ડ પરીક્ષાઓને ઓછી તણાવપૂર્ણ બનાવવાનો અને વિદ્યાર્થીઓને શીખવાની વધુ સારી તકો આપવાનો છે.

અભિપ્રાય બાદ નિર્ણય લેવાયો હોવાનો દાવો

ફેરફાર પહેલા CBSEએ ફેબ્રુઆરી-2025માં ડ્રાફ્ટ નિયમો જાહેર કર્યા હતા અને તમામ લોકો પાસેથી સૂચનો માંગ્યા હતા. આ સૂચનોના આધારે નવી પેટર્ન તૈયાર કરવામાં આવી છે. CBSEના નવા નિર્ણયથી બોર્ડની પરીક્ષાઓ વધુ લવચીક અને વિદ્યાર્થી કેન્દ્રિત બનશે. હવે વિદ્યાર્થીઓને તેમની ભૂલો સુધારવા અને વધુ સારું પ્રદર્શન કરવાની બે તક મળશે. જેનાથી પરીક્ષાનો તણાવ ઓછો થશે.

શા માટે પ્રથમ પરીક્ષા ફરજિયાત કરવામાં આવી?

વિદ્યાર્થીઓ માટે પ્રથમ તબક્કાની પરીક્ષા ફરજિયાત બનાવવા પાછળના તર્કને સમજાવતા CBSE ચેરમેન રાહુલ સિંહે જણાવ્યું કે, વિદ્યાર્થીઓ પરીક્ષાઓને ગંભીરતાથી લે અને બોર્ડ પરીક્ષાઓની પવિત્રતા જળવાઈ રહે તે સુનિશ્ચિત કરવા નિર્ણય કરાયો છે. કોઈ વિદ્યાર્થી પહેલી પરીક્ષામાં ત્રણ કે તેથી વધુ વિષયો માટે હાજર ન રહે તો તેને બીજી પરીક્ષામાં બેસવાની મંજૂરી મળશે નહીં. આવા વિદ્યાર્થીઓને ‘એસેન્શિયલ રીપીટ’ કેટેગરીમાં મૂકવામાં આવશે અને તેઓ પછીના વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં મુખ્ય પરીક્ષામાં જ પરીક્ષા આપી શકશે. જે વિદ્યાર્થીઓનું પરિણામ પહેલી પરીક્ષામાં કમ્પાર્ટમેન્ટ (મુખ્ય બોર્ડ પરીક્ષામાં એક કે બે વિષયમાં નાપાસ)માં આવ્યું છે તેમને કમ્પાર્ટમેન્ટ કેટેગરી હેઠળ બીજી પરીક્ષામાં બેસવાની મંજૂરી અપાશે. ધોરણ-10 પાસ કર્યા પછી વધારાના વિષયોની મંજૂરી મળશે નહીં. વિદ્યાર્થીઓને એક વિષયની પરીક્ષાની મંજૂરી મળશે.

નવા નિયમો મુજબ તીવ્ર ઠંડીને કારણે શિયાળામાં બંધ રહેતી સ્કૂલોના ધોરણ-10ના વિદ્યાર્થીઓને બે તબક્કામાંથી કોઈપણ એક બોર્ડ પરીક્ષા આપવાનો વિકલ્પ મળશે. સ્પોર્ટસ સ્ટુડન્ટને પણ બીજા તબક્કામાં એવા વિષયોની પરીક્ષા આપવાની છૂટ મળશે કે જેમાં તેઓ સ્પોર્ટસ ઇવેન્ટને કારણે હાજરી આપી શક્યા નથી. શૈક્ષણિક સત્ર દરમિયાન આંતરિક મૂલ્યાંકન ફક્ત એક જ વાર હાથ ધરાશે.

બોર્ડે સ્પષ્ટતા કરી છે કે, આ સિસ્ટમ હેઠળ અલગ પૂરક પરીક્ષાઓ લેવામાં આવશે નહીં. તેના બદલે બોર્ડ પરીક્ષાનું બીજું સત્ર તેમના માર્કસ સુધારવા માંગતા લોકો માટે પૂરક પરીક્ષાનું કામ કરશે. હાલમાં પણ વિદ્યાર્થીઓને પૂરક પરીક્ષાઓમાં પોતાના ગુણ સુધારવાની તક મળે છે. હાલમાં વિદ્યાર્થીઓ બે વિષયોમાં ગુણ સુધારી શકે છે અને ઇમ્પ્રુવમેન્ટ પરીક્ષાઓ જુલાઈમાં લેવામાં આવે છે. જેનું પરિણામ ઓગસ્ટમાં જાહેર કરવામાં આવે છે.