ગુજરાતમાં ફરી ચાંદીપુરા વાયરસનો ખતરો!

Himmatnagar Civil Chandipura Virus: ગુજરાતમાં ફરી એક વખત ચાંદીપુરા વાયરસને લઈને ચિંતા વધી રહી છે. રાજ્યમાં વાયરસના સંભવિત કેસો અને છ બાળકોના મોતના અહેવાલો બાદ આરોગ્ય વિભાગ સંપૂર્ણ સતર્ક બન્યું  છે. આરોગ્ય તંત્રે તમામ જિલ્લાઓને એલર્ટ મોડ પર રહેવા સૂચના આપી છે અને ખાસ કરીને બાળકોમાં તાવ, ઉલ્ટી, બેભાન થવું અથવા મગજ સંબંધિત ગંભીર લક્ષણો દેખાય તો તરત સારવાર શરૂ કરવા સૂચના આપવામાં આવી છે.ચાંદીપુરા વાયરસ મુખ્યત્વે બાળકોને અસર કરતો દુર્લભ પરંતુ ગંભીર વાયરસ માનવામાં આવે છે. આ વાયરસ ઝડપથી મગજને અસર કરી શકે છે અને સમયસર સારવાર ન મળે તો જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે. તેથી આરોગ્ય વિભાગે સર્વેલન્સ વધારવાની સાથે હોસ્પિટલોને પણ જરૂરી તૈયારી રાખવા જણાવ્યું છે.

શું છે ચાંદીપુરા વાયરસ?
ચાંદીપુરા વાયરસ પ્રથમ વખત મહારાષ્ટ્રના ચાંદીપુરા ગામ નજીક ઓળખાયો હતો, જેના પરથી તેને આ નામ મળ્યું. તે રેબ્ડોવિરિડિ પરિવારનો વાયરસ છે. આ વાયરસ મુખ્યત્વે સેન્ડફ્લાય (Sandfly) દ્વારા ફેલાતો હોવાનું માનવામાં આવે છે, જે મુખ્યત્વે સેન્ડ ફ્લાય (Sand Fly) જેવા જંતુઓ દ્વારા ફેલાય છે. આ વાયરસ બાળકોમાં વધુ ગંભીર અસર કરે છે અને કેટલાક કેસોમાં મગજમાં સોજો (એન્સેફેલાઇટિસ) સર્જી શકે છે. દર્દીમાં તાવ, માથાનો દુખાવો, ઊલટી, બેભાન થવું, ખેંચ આવવી અને ઝડપથી ન્યુરોલોજિકલ લક્ષણો જોવા મળી શકે છે.જ્યારે કેટલાક અભ્યાસોમાં અન્ય જીવાતોની સંભવિત ભૂમિકાની પણ ચર્ચા કરવામાં આવી છે.ભારતમાં સમયાંતરે ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર, આંધ્ર પ્રદેશ અને અન્ય કેટલાક રાજ્યોમાં તેના કેસ નોંધાયા છે. ખાસ કરીને ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં બાળકો વધુ સંવેદનશીલ માનવામાં આવે છે.

હિંમતનગર સિવિલમાં 12 દિવસમાં 4 બાળકનાં મોત
હિંમતનગર સિવિલ હોસ્પિટલમાં 26મી જૂનથી 9મી જુલાઈ દરમિયાન ચાંદીપુરા વાઈરસના 7 શંકાસ્પદ કેસ નોંધાયા છે. સિવિલમાં મૃતકોમાં બનાસકાંઠાના બનોદરા ગામના 3 વર્ષીય બાળકનો રિપોર્ટ નેગેટિવ આવ્યો હતો. રાજસ્થાનના ઉદેપુર જિલ્લાના ખેરવાડા તાલુકાના બાબારી ગામના 6 વર્ષીય બાળકનું મોત થયા બાદ ત્રણ દિવસ પછી પોઝિટિવ આવ્યો હતો. ત્રીજા મૃતકમાં પંચમહાલ જિલ્લાના વેજલપુર વ્યાસડા ગામની 11 વર્ષીય બાળકીનું મોત થયું છે. જેના સેમ્પલનો રિપોર્ટ હજુ પેન્ડિંગ છે. અન્ય દર્દીઓ સારવાર હેઠળ છે. તેમ સાબરકાંઠાના આરઓઓએ જણાવ્યું હતું.

વડાલીના રહેડાના બાળકનું શંકાસ્પદ ચાંદીપુરા વાયરસના કારણે મોત નિપજ્યું.પોશીના તાલુકાના દેમતી ગામના બાળકને હિંમતનગર સિવિલ હોસ્પિટલમાં સારવાર માટે લાવવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ વાલી બાળકની યોગ્ય સારવાર કરાવવાના બદલે લઈને પલાયન થઈ જતાં શંકાસ્પદ બાળકનું પણ મોત નિપજ્યું હતું. તેમ આરોગ્ય વિભાગના એપિડેમિક અધિકારીએ જણાવ્યું હતું.જ્યારે પાછલા 48 કલાક દરમિયાન જિલ્લાના ફિચોડ, નાનાચેખલામાં શંકાસ્પદ કેસ જણાઈ આવતા આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા તમામ 4 ગામોમાં આરોગ્યની ટીમો મોકલી સર્વે હાથ ધરાયો છે. તમામ શંકાસ્પદ કેસોની માહિતી જિલ્લા આરોગ્ય વિભાગને મોકલવામાં આવે છે.

ગુજરાતમાં કેમ વધી ચિંતા?
તાજેતરના અહેવાલો બાદ રાજ્યમાં છના મોતની ઘટના સામે આવતા આરોગ્ય વિભાગે તમામ જિલ્લાઓને સતર્ક રહેવા જણાવ્યું છે. સંભવિત કેસોની ઓળખ, સેમ્પલિંગ અને લેબોરેટરી તપાસની પ્રક્રિયા ઝડપી કરવામાં આવી છે.જિલ્લા આરોગ્ય અધિકારીઓને ગામડાઓમાં સક્રિય સર્વેલન્સ રાખવા સૂચના આપવામાં આવી છે. આશા વર્કર, આંગણવાડી કાર્યકરો અને આરોગ્ય કર્મચારીઓને બાળકોમાં દેખાતા લક્ષણો અંગે સતત નજર રાખવા કહેવામાં આવ્યું છે.ચાંદીપુરા વાયરસનો સૌથી વધુ ખતરો સામાન્ય રીતે 15 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોમાં જોવા મળે છે. વાયરસ શરીરમાં પ્રવેશ્યા બાદ ખૂબ જ ઝડપથી મગજને અસર કરી શકે છે.શરૂઆતમાં સામાન્ય તાવ જેવો લાગતો રોગ થોડા કલાકોમાં ગંભીર સ્થિતિમાં પહોંચી શકે છે. આ જ કારણ છે કે ડૉક્ટરો સમયસર હોસ્પિટલ પહોંચવાનું મહત્વ સતત સમજાવી રહ્યા છે.

ચાંદીપુરા વાયરસ કેમ ખતરનાક છે?
ચાંદીપુરા વાયરસને ખતરનાક માનવાનું સૌથી મોટું કારણ એ છે કે તે મગજને અસર કરી શકે છે. આ વાયરસથી કેટલાક દર્દીઓમાં એક્યુટ એન્સેફેલાઇટિસ (Acute Encephalitis Syndrome - AES) એટલે કે મગજમાં સોજો આવવાની ગંભીર સ્થિતિ સર્જાય છે. દર્દીમાં લક્ષણો શરૂ થયા પછી ઘણી વખત માત્ર 24થી 48 કલાકમાં જ સ્થિતિ ગંભીર બની શકે છે. જો સમયસર હોસ્પિટલમાં સારવાર ન મળે તો મૃત્યુનું જોખમ પણ વધી શકે છે. બાળકોમાં આ વાયરસ વધુ ગંભીર સાબિત થતો હોવાથી આરોગ્ય નિષ્ણાતો વિશેષ સાવચેતી રાખવાની સલાહ આપે છે.

2024માં પણ નોંધાયા હતા અનેક કેસ
સાબરકાંઠા જિલ્લામાં વર્ષ 2024 દરમિયાન પણ ચાંદીપુરા વાયરસને કારણે અનેક બાળકોના મોત નોંધાયા હતા. તે સમયે હિંમતનગર સિવિલ હોસ્પિટલમાં છથી સાત બાળકોના મોત થયા હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા હતા. હવે ફરી સમાન પ્રકારની સ્થિતિ સર્જાતા આરોગ્ય વિભાગ વધુ સતર્ક બન્યો છે.

આરોગ્ય વિભાગ એલર્ટ, લોકોને અપીલ
હાલ સમગ્ર જિલ્લામાં આરોગ્ય વિભાગ એલર્ટ પર છે. અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં સર્વેલન્સ વધારવામાં આવ્યું છે અને તબીબી ટીમોને સતત મોનિટરિંગની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે. વિભાગે લોકોને અફવાઓથી દૂર રહેવા અને માત્ર સત્તાવાર માહિતી પર વિશ્વાસ રાખવાની અપીલ કરી છે.ચાંદીપુરા વાયરસના શંકાસ્પદ કેસો સામે આવ્યા બાદ રાજ્યનું આરોગ્ય તંત્ર એલર્ટ પર મૂકવામાં આવ્યું છે. અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં મેડિકલ ટીમો તૈનાત કરવામાં આવી છે અને હોસ્પિટલોને જરૂરી દવાઓ તથા સારવારની સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ રાખવા સૂચના આપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત બાળકોમાં તાવ અથવા ન્યુરોલોજિકલ લક્ષણો જોવા મળે તો તાત્કાલિક નજીકની હોસ્પિટલમાં લઈ જવા માટે લોકોને અપીલ કરવામાં આવી છે. આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા જંતુ નિયંત્રણ, સ્વચ્છતા અભિયાન અને જનજાગૃતિ કાર્યક્રમો પણ તેજ કરવામાં આવ્યા છે.