ભારતમાં દર ત્રીજું બાળક ધરાવે છે વધારે પડતું વજનઃ શૈક્ષણિક સરવેમાં ચોંકાવનારૂ તારણ

તાજેતરમાં વડોદરાની એમ.એસ. યુનિવર્સિટીના વિદ્યાર્થીઓએ બાળકોમાં મેદસ્વીતા બાબતે સરવે કર્યો હતો. જેમાં ચોંકાવનારા તારણો બહાર આવ્યા છે. ભારતમાં દર ત્રીજું બાળક વધારે પડતું વજન ધરાવતું હોવાનું સામે આવ્યું છે. ધોરણ 1 થી 10માં અભ્યાસ કરતા 6 થી 16 વર્ષના 30 ટકા બાળકો વધારે પડતું વજન ધરાવે છે. એટલે કે દર ત્રણમાંથી એક બાળક વધારે પડતું વજન ધરાવે છે અથવા મેદસ્વી છે. એમ.એસ. યુનિવર્સિટીના સ્ટેટેસ્ટિક વિભાગના એમએસસીના વિદ્યાર્થીઓએ કરેલા સરવેના તારણ વાલીઓ માટે લાલબત્તી સમાન છે.

એમ.એસ. યુનિવર્સિટીના સ્ટેટેસ્ટિક વિભાગના એમએસસીના વિદ્યાર્થીઓએ શહેરની સરકારી અને ખાનગી સ્કૂલોમાં સરવે કરી 300 જેટલા બાળકોના ઈન્ટરવ્યૂ લીધા હતા. વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશનના ગ્રોથ સ્ટાન્ડર્ડ, સોશ્યો-ડેમોગ્રાફિક ફેકટર, ખાનપાનની આદતો, શારીરિક પ્રવૃત્તિ જેવા પરિબળોના આધારે સવાલ કરવામાં આવ્યા હતા. આ ઉપરાંત BMI(બોડી માસ ઈન્ડેક્સ), સ્માર્ટ બોડી કમ્પોઝિશન સ્કેલ પર ઉંચાઈ, વજન, કમરનો ઘેરાવો, બોડી ફેટ માસનો ડેટા પણ એકત્રિત કર્યો હતો. જેમાં 19 ટકા બાળકો વધારે પડતું વજન ધરાવતાં હોવાનું અને 12 ટકા બાળકો મેદસ્વી હોવાનું સામે આવ્યુ છે. 61 ટકા બાળકોનું વજન ધારાધોરણ પ્રમાણે છે. જ્યારે 8 ટકા બાળકો જરૂર કરતા વધારે પાતળા છે.

બાળકોના ખાન પાનની તેમજ મોબાઈલ અને કોમ્પ્યુટર સામે બેસી રહેવાની આદતનો મેદસ્વીતા સાથે સીધો સબંધ છે. તેવું આ સર્વેમાં પુરવાર થયું છે. સરવેના આંકડા જોતા લાગી રહ્યું છે કે બાળકો પર ધ્યાન આપવામાં નહીં આવે તો વધારે પડતા વજનની સમસ્યા આગામી વર્ષોમાં વકરે તેવી શક્યતા છે.

સરવેના ચોંકાવનારા તારણો

25 ટકા બાળકો દર સપ્તાહે, 31 ટકા દર મહિને, 31 ટકા ક્યારેક ખાંડવાળું સોફટડ્રિન્ક પીવે છે. 39 ટકા બાળકો દર અઠવાડિયે એક વખત, 22 ટકા બાળકો દર મહિને એક વખત, 24 ટકા બાળકો ક્યારેક ફાસ્ટફૂટ ખાય છે. દરરોજ ફાસ્ટફૂડ ખાનારા બાળકોની સંખ્યા 13 ટકા છે. સ્કૂલ સિવાયના સમયમાં 26 ટકા બાળકો અડધો કલાક કરતા ઓછી શારીરિક પ્રવૃત્તિ કરે છે. 26 ટકા બાળકો 30 થી 60 મિનિટ, 36 ટકા બાળકો 1 કલાકથી વધુ અને 12 ટકા બાળકો સહેજ પણ શારીરિક પ્રવૃત્તિ કરતા નથી. 16 ટકા બાળકો દર સપ્તાહે એક વખત બહાર જમે છે. 1 ટકા બાળકો દરરોજ, 9 ટકા બાળકો ક્યારેક અને 34 ટકા બાળકો બહાર જમતા નહીં હોવાનું કહ્યું હતું. 40 ટકા બાળકોએ દર મહિને એક વખત બહાર જમતાં હોવાનું જણાવ્યું હતું. 47 ટકા બાળકો દૈનિક 1 થી 2 કલાક, 28 ટકા બાળકો બે કલાકથી વધારે અને 25 ટકા બાળકો એક કલાક કરતાં ઓછો સમય મોબાઈલ કે કોમ્પ્યુટર જોડે પસાર કરે છે. બાળકોને પોતાની ફિટનેસથી સંતોષ છે કે કેમ તે અંગે પૂછતાં 20 ટકા વિદ્યાર્થીઓએ ધારાધોરણ પ્રમાણે અનફિટ હોવા છતા સંતોષ હોવાનું કહ્યું હતું. 21 ટકા બાળકોએ અનફિટ હોવાના કારણે સંતોષ નથી તેમ કહ્યું હતું. 44 ટકા બાળકોએ ફિટ હોવાના કારણે સંતોષ છે તેમ જણાવ્યું હતું.

વૈશ્વિક સ્તરે થયેલા સરવે પ્રમાણે વર્ષ 2022માં 2.5 અબજ લોકો વધારે પડતું વજન ધરાવતા હતા અને 5 થી 19 વર્ષના બાળકો તેમજ કિશોરોમાં મેદસ્વીતાનું પ્રમાણ 20 ટકા હતું. વર્ષ 1990માં આ પ્રમાણ 8 ટકા હતું. સમયાંતરે મેદસ્વીતાની સમસ્યા વધી રહી છે. ભારતના નેશનલ ફેમિલી હેલ્થ સરવે પ્રમાણે 23 ટકા મહિલાઓ અને 22 ટકા પુરુષો ઓવરવેઈટ છે.

રાજ્યમાં ત્રણ સિવિલ હોસ્પિટલમાં ઓબેસિટી ક્લિનિક શરૂ કરાયા

ગુજરાતમાં સરકારી હોસ્પિટલમાં વિનામૂલ્યે ઓબેસિટીની સારવાર માટે ત્રણ સિવિલ હોસ્પિટલમાં ઓબેસિટી ક્લિનિક શરૂ કરાયાં છે. પોરબંદર, ગાંધીનગર અને અમદાવાદની સિવિલ હોસ્પિટલમાં ઓબેસિટી ક્લિનિક શરૂ કરાયું છે. ઓબેસિટી ક્લિનિકમાં કેસથી લઈને નિદાન સુધી બધું ફ્રી હોય છે. ઓબેસિટી ક્લિનિકમાં એક ડૉક્ટર, ડાયટિશિયન અને અન્ય સહાયક સ્ટાફ રાખવામાં આવ્યો છે. પોરબંદરમાં દૈનિક 4, ગાંધીનગરમાં દૈનિક 27 અને અમદાવાદમાં દૈનિક 40 જેટલા દર્દી નિદાન માટે આવે છે. અત્યાર સુધી 1200થી વધુ દર્દીઓએ ઓબેસિટીની સારવાર લીધી છે.

બાળકોમાં મેદસ્વીતા વધવાનું કારણ  

પેકેજ્ડ ફૂડના વધુ પડતા વપરાશથી બાળપણમાં સ્થૂળતા આવી શકે છે. તેના કારણે ડાયાબિટીસ, હૃદયરોગ અને શ્વાસ સંબંધી તકલીફો થઈ શકે છે. સ્વાસ્થ્ય નિષ્ણાતોના મતે ભારતીય બાળકોની ખાવાની આદતો બગડી રહી છે. તેઓ મોટાભાગે બહારનો ખોરાક વધુ ખાય છે. પેકેજ્ડ ફૂડનો વધારે પડતો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે જે તેમની ચરબીમાં વધારો કરે છે. ભારતમાં પેકેજ્ડ ફૂડમાં પશ્ચિમી દેશોની સરખામણીએ ખાંડનું પ્રમાણ વધુ હોવાથી સ્થૂળતાનું મુખ્ય કારણ બની ગયું છે. વ્યસ્ત જીવનશૈલીના કારણે ઘણા માતા-પિતા બાળકોને જંક ફૂડ અને પેકેજ્ડ ફૂડ ખવડાવે છે. જેના કારણે સંતુલિત ખોરાક મેળવી શકતા નથી અને પોષણના અભાવે તેમનામાં સ્થૂળતા વધી રહી છે.

વૈશ્વિક રિસર્ચ અનુસાર હાલની સ્થિતિમાં સુધારો નહીં થાય તો આગામી 12 વર્ષમાં અડધાથી વધુ વૈશ્વિક વસતી સ્થૂળતાનો શિકાર બની જશે. વર્લ્ડ ઓબેસિટી ડે પર પ્રકાશિત વર્લ્ડ ઓબેસિટી ફેડરેશનના વર્લ્ડ ઓબેસિટી એટલાસ રિપોર્ટ મુજબ 2035 સુધીમાં વૈશ્વિક વસ્તીના 51 ટકા લોકો વધુ વજન સાથે જીવતા હશે. દર સ્થૂળતાને રોકવામાં નિષ્ફળતાના કારણે 2035 સુધીમાં વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થાને 4.32 ટ્રિલિયન ડોલરનો આર્થિક ફટકો પડી શકે છે. બાલ્યાવસ્થાની સ્થૂળતા ઝડપથી વધી રહી છે. વર્ષ 2035 થી છોકરાઓમાં ઓબેસિટી દર બમણો થઈને 20.8 કરોડ ઉપર પહોંચી જવાની ધારણા છે. જ્યારે, છોકરીઓમાં દર 125 ટકા વધીને 175 મિલિયન થવાની ધારણા છે..