YouTube Settlement News: ગૂગલના વીડિયો પ્લેટફોર્મ YouTube સામે અમેરિકામાં મોટો કાનૂની વિવાદ ચર્ચામાં છે. બાળકો અને કિશોરોના માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર નકારાત્મક અસર થવાના આક્ષેપો વચ્ચે અમેરિકન સ્કૂલ ડિસ્ટ્રિક્ટ્સ સાથેના પ્રસ્તાવિત સમાધાનમાં YouTube લગભગ 3 અબજ ડોલર ચૂકવવા સંમત થયું હોવાનો અહેવાલ છે. ભારતીય ચલણમાં આ રકમ આશરે ₹25,000 કરોડથી વધુ થાય છે. જોકે, આ સમાધાનને હજુ કોર્ટની મંજૂરી મળવાની બાકી છે.
YouTube પર બાળકોને વીડિયો જોવાની લત લગાડવાનો આરોપ
અમેરિકાના અનેક સ્કૂલ ડિસ્ટ્રિક્ટ્સે આરોપ લગાવ્યો છે કે YouTubeની ડિઝાઇન બાળકો અને કિશોરોને લાંબા સમય સુધી વીડિયો જોતા રહેવા પ્રોત્સાહિત કરે છે. ખાસ કરીને, રિકમેન્ડેશન અલ્ગોરિધમ, ઓટોપ્લે અને સતત વીડિયો સૂચવતાં ફીચર્સ સામે સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. રિકમેન્ડેશન અલ્ગોરિધમ વપરાશકર્તાની પસંદગી પ્રમાણે નવા વીડિયો સૂચવે છે, જ્યારે ઓટોપ્લેમાં એક વીડિયો પૂરો થયા પછી બીજો વીડિયો આપમેળે શરૂ થઈ શકે છે. શાળાઓનો દાવો છે કે આવા ફીચર્સને કારણે બાળકો માટે સ્ક્રીન ટાઇમ ઘટાડવો મુશ્કેલ બની શકે છે. આ આક્ષેપોમાં બાળકો અને કિશોરોમાં ચિંતા, ડિપ્રેશન તથા ખાવા-પીવાની આદતો સંબંધિત માનસિક સ્વાસ્થ્યની સમસ્યાઓનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. જોકે, આ દાવાઓને કોર્ટમાં સાબિત થયેલા તથ્યો તરીકે ગણવા યોગ્ય નથી.
સમાધાનમાં શું છે ખાસ?
પ્રસ્તાવિત કરારમાં લગભગ 3 અબજ ડોલરની ચૂકવણી ઉપરાંત કિશોરોની ઓનલાઇન સુરક્ષા વધારવા માટે પ્લેટફોર્મમાં વધારાનાં સુરક્ષાત્મક પગલાંનો પણ સમાવેશ થાય છે. જો કોર્ટની મંજૂરી મળે, તો આ સમાધાન સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓની જવાબદારી અંગે મહત્ત્વપૂર્ણ બની શકે છે. શાળા જિલ્લાઓનું કહેવું છે કે વિદ્યાર્થીઓના વધતા મોબાઇલ અને સોશિયલ મીડિયા ઉપયોગને નિયંત્રિત કરવા માટે શાળાઓએ મોબાઇલ ફોન પર પ્રતિબંધ મૂકવા જેવા પગલાં લીધાં છે. વિદ્યાર્થીઓની માનસિક સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત સમસ્યાઓ માટે કાઉન્સેલર અને નિષ્ણાતોની મદદ લેવાનો ખર્ચ પણ વધ્યો હોવાનો તેમનો દાવો છે.
કોર્ટની મંજૂરી હજુ બાકી
આ સમાધાનને અંતિમ સ્વરૂપ આપવા માટે કાનૂની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થવી જરૂરી છે. અહેવાલ મુજબ, સંબંધિત શાળા જિલ્લાઓની સંમતિ અને અન્ય શરતો પૂર્ણ થયા બાદ કેલિફોર્નિયાના ઓકલેન્ડમાં કેસની દેખરેખ રાખતા યુએસ ડિસ્ટ્રિક્ટ જજ યોવોન ગોન્ઝાલેઝ રોજર્સની મંજૂરી લેવી પડશે. તેથી, YouTube દ્વારા આ રકમની ચૂકવણી થઈ ગઈ છે એવું માનવું હાલ યોગ્ય નથી.
Meta, TikTok અને Snap સામે પણ કાનૂની પડકાર
અમેરિકામાં બાળકો પર સોશિયલ મીડિયાની અસર અંગે માત્ર YouTube જ નહીં, પરંતુ Meta, TikTok અને Snap પણ કાનૂની પડકારોનો સામનો કરી રહ્યાં છે. આ કેસોમાં પ્લેટફોર્મની ડિઝાઇન, સ્ક્રીન ટાઇમ અને યુવાનોના માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર સંભવિત અસરો જેવા મુદ્દાઓ ચર્ચામાં છે. અહેવાલ મુજબ, Meta, TikTok અને Snap સાથે જોડાયેલા કેસની આગામી મુખ્ય સુનાવણી ફેબ્રુઆરી 2027માં એરિઝોનાના ટક્સનમાં નિર્ધારિત છે. આ પ્રસ્તાવિત સમાધાન અંગે Google અને YouTubeની સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા ઉપલબ્ધ નથી. હવે કોર્ટની મંજૂરી અને અંતિમ શરતો પર સૌની નજર છે. આ કેસનો નિર્ણય ભવિષ્યમાં બાળકોની ઓનલાઇન સુરક્ષા અને સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓની જવાબદારી માટે મહત્ત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.