મુંબઈ હુમલા: રાણાના પ્રત્યાર્પણનો માર્ગ મોકળો

અમેરિકાની સુપ્રીમ કોર્ટે 26/11 મુંબઈ આતંકવાદી હુમલાના આરોપી તહાવ્વુર રાણાની ભારત પ્રત્યાર્પણ અટકાવવાની છેલ્લી ઇમરજન્સી અરજી ફગાવી દીધી છે. આ નિર્ણય 64 વર્ષીય પાકિસ્તાની મૂળના કેનેડિયન નાગરિક રાણાને ભારતીય અધિકારીઓને સોંપવાની પ્રક્રિયાનો માર્ગ મોકળો કરશે, જ્યાં તેઓ ભારતના ઇતિહાસના સૌથી ભયાનક આતંકવાદી હુમલાઓમાંના એકમાં કથિત ભૂમિકા બદલ કાનૂની કાર્યવાહીનો સામનો કરશે.

સોમવારે જારી કરાયેલા કોર્ટના આદેશમાં માત્ર એટલું જ કહેવામાં આવ્યું હતું: "અરજી કોર્ટ દ્વારા નામંજૂર કરવામાં આવી છે," જે રાણાની "હેબિયસ કોર્પસની અરજીની સુનાવણી બાકી હોય ત્યાંસુધી ઇમરજન્સી સ્ટે માટેની અરજી" ને અસરકારક રીતે નકારી કાઢે છે. આ તેમનો પ્રત્યાર્પણ અટકાવવાનો છેલ્લો કાનૂની માર્ગ હતો,  અગાઉપણ  જસ્ટિસ એલેના કાગાને તેની પ્રત્યાર્પણની અરજી નકારી કાઢી હતી.

રાણા અમેરિકામાં ધરપકડ થયા બાદથી પ્રત્યાર્પણ સામે લડી રહ્યા છે, જ્યાં તેઓ હાલમાં લોસ એન્જલસના મેટ્રોપોલિટન ડિટેન્શન સેન્ટરમાં નજરકેદ છે. 2011માં, તેમને અમેરિકી અદાલત દ્વારા ડેનમાર્કમાં આયોજિત હુમલા સંબંધે આતંકવાદને ભૌતિક સમર્થન પૂરું પાડવાના આરોપમાં અને પાકિસ્તાન સ્થિત આતંકવાદી જૂથ લશ્કર-એ-તૈયબા (એલઇટી)ને મદદ કરવા બદલ દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા હતા, જેણે મુંબઈ હુમલાઓનું આયોજન કર્યું હતું. તેમને 14 વર્ષની જેલની સજા ફટકારવામાં આવી હતી.

પાકિસ્તાની-અમેરિકન આતંકવાદી ડેવિડ કોલમેન હેડલી સાથેના તેમના સંબંધો ભારતના તેમની વિરુદ્ધના કેસમાં કેન્દ્રસ્થાને રહ્યા છે. 26/11 હુમલાના મુખ્ય ષડયંત્રકાર હેડલીએ રાણાની ઇમિગ્રેશન કન્સલ્ટન્સી ફર્મ માટે કામ કરવાના બહાના હેઠળ મુંબઈમાં રેકી મિશન હાથ ધર્યા હતા. પછીથી હેડલીએ અમેરિકી અધિકારીઓ સાથે પ્લી ડીલ કરી હતી અને હુમલાઓમાં નિશાન બનાવેલા સ્થળોની રેકી કરવાની કબૂલાત કરી હતી.

26/11ના હુમલાઓ, જે 26 નવેમ્બર, 2008ના રોજ શરૂ થયા હતા, તેમાં 166 લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા અને સેંકડો ઘાયલ થયા હતા, જ્યારે દસ હથિયારબંધ આતંકવાદીઓના જૂથે મુંબઈના અનેક સ્થળો પર હુમલો કર્યો હતો, જેમાં લક્ઝરી હોટલો, શહેરનું મુખ્ય રેલવે સ્ટેશન અને યહૂદી કેન્દ્રનો સમાવેશ થાય છે. આ હુમલો ત્રણ દિવસ ચાલ્યો હતો અને તેનું લાઈવ પ્રસારણ વિશ્વભરમાં કરવામાં આવ્યું હતું, જેણે આંતરરાષ્ટ્રીય નિંદા વ્યક્ત કરી હતી. ભારતે પાકિસ્તાન સ્થિત લશ્કર-એ-તૈયબાને આ હુમલાઓ માટે જવાબદાર ઠેરવ્યું છે - એક આરોપ કે જેને પાકિસ્તાન સત્તાવાર રીતે નકારે છે.

સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય સાથે, રાણાની પ્રત્યાર્પણ કાર્યવાહી ફરી શરૂ થવાની અપેક્ષા છે, જે તેમને મુંબઈ નરસંહારમાં કથિત સંડોવણી બદલ ભારતમાં ટ્રાયલનો સામનો કરવા નોંધપાત્ર રીતે નજીક લાવે છે. અમેરિકી ન્યાય વિભાગે અગાઉ ભારતની પ્રત્યાર્પણ વિનંતીને સમર્થન આપ્યું હતું, અને જણાવ્યું હતું કે તેની વિરુદ્ધના આરોપો યુએસ-ભારત પ્રત્યાર્પણ સંધિમાં દર્શાવેલા માપદંડોને પૂરા કરે છે.