કર્ણાટક સરકારે મહિલા કર્મચારીઓના મેન્સ્ટ્રુઅલ હેલ્થને માન્યતા આપતુ ઐતિહાસિક પગલું ભર્યું છે. રાજ્ય સરકારે સરકારી ક્ષેત્રની ૧.૫ લાખથી વધુ મહિલા કર્મચારીઓ (સ્થાયી, કોન્ટ્રાક્ટ અને આઉટસોર્સ્ડ) માટે દર મહિને ૧ દિવસની પેઇડ મેન્સ્ટ્રુએશન લીવની વ્યવસ્થા કરી છે. આ નવી ડિરેક્ટિવ ૨ ડિસેમ્બરથી તાત્કાલિક અમલમાં છે અને ૧૮થી ૫૨ વર્ષની વયની મહિલાઓને લાગુ પડે છે. આ લીવ માટે કોઈ મેડિકલ સર્ટિફિકેટની જરૂર નથી, પરંતુ તેને અન્ય કોઈ લીવ સાથે જોડી શકાતું નથી અને એટેન્ડન્સ બુકમાં અલગથી નોંધવાની રહેશે.
આ નિર્ણય બેંગલુરુ હોટેલ્સ એસોસિએશન (બીએચએ)ની કર્ણાટક હાઈકોર્ટમાં દાખલ પિટિશનના જવાબમાં આવ્યો છે, જેમાં ખાનગી ક્ષેત્ર માટે જારી થયેલી મેન્સ્ટ્રુઅલ લીવ પોલિસીને ભેદભાવપૂર્ણ ગણાવીને પડકારવામાં આવ્યો હતો. બીએચએએ કહ્યું હતું કે સરકાર પોતે તેની મહિલા કર્મચારીઓને આ લીવ આપતી નથી, જ્યારે તે રાજ્યની સૌથી મોટી મહિલા એમ્પ્લોયર છે. આ પિટિશનના પગલાં તરીકે સરકારે તાત્કાલિક સરકારી કર્મચારીઓ માટે પણ આ વ્યવસ્થા વિસ્તારી.
કર્ણાટક મેન્સ્ટ્રુઅલ લીવ પોલિસી ૨૦૨૫ (એમએલપી) ૯ ઓક્ટોબરે કેબિનેટ દ્વારા મંજૂર થઈ હતી, જે ભારતનું પ્રથમ રાજ્ય છે જેણે સરકારી અને ખાનગી બંને ક્ષેત્રોમાં આ પોલિસીને ફરજિયાત કરી. ૧૨ નવેમ્બરના જીઓ (ગવર્નમેન્ટ ઓર્ડર) પછી ખાનગી ક્ષેત્ર (ફેક્ટરીઝ એક્ટ, શોપ્સ એન્ડ કોમર્શિયલ એસ્ટેબ્લિશમેન્ટ્સ એક્ટ વગેરે હેઠળ નોંધાયેલી સ્થાપનાઓ) માટે અમલીકરણ થયું હતું, જેમાં વાર્ષિક ૧૨ દિવસની લીવનો સમાવેશ થાય છે. આ પોલિસી મહિલા કર્મચારીઓના આરોગ્ય, કાર્યક્ષમતા અને વર્કફોર્સમાં તેમની ભાગીદારી વધારવા માટે છે, જેમાં આઈટી, ગાર્મેન્ટ્સ, મલ્ટીનેશનલ કંપનીઓ અને સરકારી વિભાગોનો સમાવેશ થાય છે.
લેબર મિનિસ્ટર સંતોષ લાડે કહ્યું, "આ નિર્ણય મહિલા કર્મચારીઓના આરોગ્ય અને માનસિક શક્તિનું રક્ષણ કરશે. આપણે મહિલાઓને વધુ સશક્ત બનાવવા માટે આ પગલું ભર્યું છે." ડેપ્યુટી સીએમ ડી.કે. શિવકુમારે કહ્યું, "આ સરકારી પોલિસી છે. પુરુષ અને મહિલાઓ વચ્ચે ભેદભાવ નથી થવો જોઈએ. મહિલાઓ વધુ સક્ષમ છે જો તેમને શક્તિ આપવામાં આવે."
આ પોલિસીના અમલીકરણથી કર્ણાટક વર્કપ્લેસ જેન્ડર સેન્સિટિવિટીમાં અગ્રેસર બને છે, જ્યારે બીએચએ જેવા સંસ્થાઓ આર્થિક બોજ અને કાયદાકીય આધાર પર પ્રશ્નો ઉભા કરી રહ્યા છે. કોર્ટમાં પિટિશન હજુ પેન્ડિંગ છે, પરંતુ સરકારે તેના જવાબમાં સરકારી ક્ષેત્રને પણ સમાવેશ કર્યો છે.
X (ટ્વિટર) પર <a title=" #MenstrualLeave " href="#MenstrualLeave" target="_blank" rel="noopener">#MenstrualLeave </a>અને <a title="#KarnatakaWomenEmpowerment" href="#KarnatakaWomenEmpowerment" target="_blank" rel="noopener">#KarnatakaWomenEmpowerment</a> હેશટેગ્સ ટ્રેન્ડિંગ છે,૪ ડિસેમ્બર સુધી કોઈ નવું અપડેટ નથી&mdash;કોર્ટ હિયરિંગ પેન્ડિંગ છે, અને પોલિસી અમલીકરણ ચાલુ છે

મેન્સ્ટ્રુઅલ હેલ્થને માન્યતા આપતુ ઐતિહાસિક પગલું

કર્ણાટક સરકારે કર્મચારીઓ માટે ૧ દિવસની પેઇડ માસિક રજા વધારવા માટે નવા ડિરેક્ટિવ જારી કર્યા

December 4, 2025 | 16:25 IST