મહાકુંભનો કલ્પવાસ માઘ પૂર્ણિમાના રોજ સંગમ સ્નાન સાથે પૂર્ણ થશે.

મહાકુંભમાં, ઉપવાસ, સંયમ અને સત્સંગના કલ્પવાસનું પાલન કરવાની ખાસ જોગવાઈ છે. આ વર્ષે મહાકુંભમાં 10 લાખથી વધુ લોકોએ ધાર્મિક વિધિઓ મુજબ કલ્પવાસ કર્યા છે. એક પૌરાણિક માન્યતા છે કે માઘ મહિનામાં પ્રયાગરાજમાં સંગમ નદીના કિનારે કલ્પવાસ કરવાથી હજાર વર્ષની તપસ્યાનું ફળ મળે છે.

મહાકુંભમાં કલ્પવાસ કરવો ખાસ કરીને ફળદાયી માનવામાં આવે છે. પરંપરા મુજબ, કલ્પવાસ 12 ફેબ્રુઆરી, માઘ પૂર્ણિમાના દિવસે સમાપ્ત થાય છે. બધા કલ્પવાસીઓ પૂર્ણિમાના દિવસે પવિત્ર સંગમમાં સ્નાન કરીને ધાર્મિક વિધિથી પોતાના કલ્પવાસ પૂર્ણ કરશે. પૂજા અને દાન પછી, કલ્પવાસીઓ તેમના કામચલાઉ રહેઠાણ છોડીને તેમના ઘરે પાછા ફરશે.

શ્રદ્ધા અને આધ્યાત્મિકતાના મહાન તહેવાર મહાકુંભમાં કલ્પવાસ કરવાનું ખાસ ફળદાયી માનવામાં આવે છે. આ વર્ષે, દેશના ખૂણે ખૂણેથી લોકો મહાકુંભમાં સંગમના કિનારે કલ્પવાસ કરી રહ્યા છે. શાસ્ત્રો અનુસાર, કલ્પવાસ 12 ફેબ્રુઆરી, માઘ પૂર્ણિમાના રોજ સમાપ્ત થશે. પદ્મ પુરાણ અનુસાર, પોષ પૂર્ણિમાથી માઘ પૂર્ણિમા સુધી, એક મહિના સુધી સંગમ કિનારે ઉપવાસ અને ત્યાગ અને સત્સંગ કરવાની જોગવાઈ છે. કેટલાક લોકો પોષ મહિનાની એકાદશીથી માઘ મહિનાની દ્વાદશી સુધી કલ્પવાસ પણ કરે છે.

12 ફેબ્રુઆરીના રોજ, કલ્પવાસીઓ પવિત્ર સંગમમાં સ્નાન કરશે અને કલ્પવાસનો ઉપવાસ તોડશે. કલ્પવાસ ભગવાન દત્તાત્રેય દ્વારા પદ્મ પુરાણમાં દર્શાવેલ નિયમો અનુસાર પૂર્ણ થાય છે. કલ્પવાસીઓ સંગમમાં સ્નાન કરશે અને નિયમ મુજબ તેમના તીર્થ પુજારીઓ સાથે પૂજા કરશે અને કલ્પવાસ વ્રત પૂર્ણ કરશે.

શાસ્ત્રો અનુસાર, કલ્પવાસીઓ માઘ પૂર્ણિમાના દિવસે સંગમમાં સ્નાન કરીને ઉપવાસ કરે છે. આ પછી, પોતાના કલ્પવાસ ઝૂંપડામાં આવીને સત્યનારાયણ કથા સાંભળવાની અને હવન પૂજા કરવાની વિધિ છે. કલ્પવાસનો સંકલ્પ પૂર્ણ કર્યા પછી, કલ્પવાસીઓ તેમના તીર્થ પૂજારીઓને તેમની ક્ષમતા મુજબ દાન આપે છે. ઉપરાંત, કલ્પવાસની શરૂઆતમાં વાવેલા જવને ગંગાજીમાં ડૂબાડવામાં આવશે અને તુલસીના છોડને તેની સાથે ઘરે લઈ જવામાં આવશે. સનાતન પરંપરામાં તુલસીના છોડને દેવી લક્ષ્મીનું સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. બાર વર્ષ સુધી નિયમિતપણે કલ્પવાસ કરવાનું ચક્ર મહાકુંભમાં પૂર્ણ થાય છે. અહીંથી પાછા ફર્યા પછી, ગામમાં ભોજન સમારંભનું આયોજન કરવાની પરંપરા છે, આ પછી જ કલ્પવાસ પૂર્ણ માનવામાં આવે છે.

—IANS