53મા ચીફ જસ્ટિસ તરીકે સૂર્યકાંત આવતીકાલે શપથ લેશે

દેશના મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકે જસ્ટિસ સૂર્યકાંત 24 નવેમ્બરના રોજ રાષ્ટ્રપતિ ભવન ખાતે શપથ લેવાના છે. જસ્ટિસ બી.આર. ગવઈ આજે 23, નવેમ્બરના રોજ નિવૃત્તિ લેશે. તેથી આગામી CJI માટેનો શપથ લેવાનો ઐતિહાસિક સમારંભ તૈયારીઓના અંતિમ તબક્કામાં છે.

આ શપથવિધિ ખાસ એ કારણે પણ નોંધપાત્ર છે કે તેમાં સાત દેશોના મુખ્ય ન્યાયાધીશો અને જજોની હાજરી રહેશે. ભારતના ન્યાયિક ઈતિહાસમાં આ પ્રથમ વખત છે કે CJIના શપથ સમારંભમાં મોટા આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિનિધિમંડળો ભાગ લઇ રહ્યા છે.

ભૂટાન, કેન્યા, મલેશિયા, મોરીશિયસ, નેપાળ, શ્રીલંકા અને બ્રાઝિલના જજોએ તેમના આગમનની પુષ્ટિ કરી છે. Bar and Bench અનુસાર, છ દેશોના એક ડઝનથી વધુ જજોની હાજરી સમારંભને વૈશ્વિક ન્યાયિક સહભાગિતાનો અનોખો પ્રસંગ બનાવશે.

શપથવિધિ અગાઉ બે દિવસ, જસ્ટિસ સૂર્યકાંતએ જણાવ્યું કે CJI તરીકે તેમનો પહેલો ધ્યેય દેશની ન્યાયવ્યવસ્થામાં વધતા કેસોની ફાળને ઘટાડવાનો છે. હાલમાં માત્ર સુપ્રીમ કોર્ટમાં જ 92 હજારથી વધુ કેસો બાકી છે, જ્યારે હાઈકોર્ટ અને નીચલી અદાલતો મળીને લગભગ 4 કરોડ 30 લાખથી વધુ કેસો પેન્ડિંગ છે. 

તેમણે જણાવ્યું કે પરંપરાગત કોર્ટ પ્રક્રિયાની સાથે દેશમાં મેડિએશન અને વિકલ્પિક વિવાદ નિવારણ પદ્ધતિઓને વધુ મજબૂત કરવું સમયની જરૂર છે. તેમણે કોમ્યુનિટી મેડિએશનને પણ અસરકારક ગણાવી અને રાજ્ય સરકારો વચ્ચેના વિવાદોમાં તેનો ઉપયોગ વધારવાની વાત કરી.

જસ્ટિસ સૂર્યકાંતએ આગળ જણાવ્યું કે તેઓ તમામ હાઈકોર્ટોને જોડીને ડિસ્ટ્રિક્ટ કોર્ટોમાં કામકાજને અસર કરતી સમસ્યાઓને સમજવાની શરૂઆત કરશે. તેમણે જણાવ્યું કે આગામી અઠવાડિયોમાં પાંચ, સાત અને નવ જજોની મહત્વપૂર્ણ બંધારણીય પીઠો રચી જૂના પેન્ડિંગ મુદ્દાઓને સાંભળવાની પ્રક્રિયા તેજ થશે.

AIના ઉપયોગ વિશે પૂછવામાં આવતા તેમણે કહ્યું કે ટેકનોલોજી ઉપયોગી છે, પરંતુ ન્યાય માટે લોકો માનવીય જજનો જ વિશ્વાસ કરે છે. તેમણે આ પણ સ્વીકાર્યું કે AI પ્રક્રિયાત્મક કામોમાં મદદરૂપ બનશે, પરંતુ અંતિમ નિર્ણય માનવી જજ દ્વારા જ લેવો જોઈએ.

પ્રારંભિક જીવન

જસ્ટિસ સૂર્યકાંતનો જન્મ 10 ફેબ્રુઆરી 1962ના રોજ હરિયાણાના મધ્યવર્ગીય પરિવારમાં થયો હતો. 1984માં હિસારમાં વકીલાત શરૂ કર્યા બાદ તેઓ ચંદીગઢ હાઈકોર્ટમાં પ્રેક્ટિસ કરવા ગયા. 2000માં તેઓ હરિયાણાના સૌથી યુવા એડવોકેટ જનરલ બન્યા, 2004માં હાઈકોર્ટના જજ તરીકે નિયુક્ત થયા અને 2018થી તેઓ હિમાચલ પ્રદેશ હાઈકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ રહ્યા. 2019માં તેઓ સુપ્રીમ કોર્ટમાં પહોંચ્યા અને 2024થી સુપ્રીમ કોર્ટ લીગલ સર્વિસિસ કમિટીનું નેતૃત્વ સંભાળ્યું છે.

આગામી 14 મહિનાની અવધિ માટે દેશના 53મા CJI તરીકે તેમની જવાબદારી ન્યાયવ્યવસ્થાને વધુ કાર્યક્ષમ અને સરળ બનાવવાની રહેશે.