Supreme Court On Cow Slaughter Ban: દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતે એક મહત્વપૂર્ણ કાનૂની ચુકાદામાં તમિલનાડુમાં ગૌહત્યા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદવાના મદ્રાસ હાઈકોર્ટના આદેશ પર વચગાળાનો સ્ટે લગાવી દીધો છે. સોમવારે (13 જુલાઈ) આ મામલે સુનાવણી કરતા સુપ્રીમ કોર્ટની ન્યાયાધીશ વિક્રમ નાથ અને ન્યાયાધીશ સંદીપ મહેતાની ખંડપીઠે તમિલનાડુ સરકાર દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી સ્પેશિયલ લીવ પિટિશન (SLP) પર સુનાવણી હાથ ધરી હતી. અદાલતે આ મામલે સબંધિત પક્ષકારોને નોટિસ જારી કરીને જવાબ માંગ્યા છે અને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આગામી સુનાવણી સુધી હાઈકોર્ટના આદેશની કોઈ અસર રહેશે નહીં. સર્વોચ્ચ અદાલતના આ વચગાળાના આદેશથી તમિલનાડુ સરકારને ખૂબ જ મોટી રાહત મળી છે, જેણે હાઈકોર્ટના નિર્ણયને કાયદાકીય મર્યાદાઓની બહાર ગણાવીને પડકાર્યો હતો.
મદ્રાસ હાઈકોર્ટનો વિવાદાસ્પદ ચુકાદો આ સમગ્ર વિવાદની શરૂઆત ત્યારે થઈ જ્યારે મદ્રાસ હાઈકોર્ટની ન્યાયાધીશ જી.આર. સ્વામીનાથન અને ન્યાયાધીશ વી. લક્ષ્મીનારાયણનની ડિવિઝન બેન્ચે મે 2026 માં એક આદેશ જારી કર્યો હતો. હાઈકોર્ટે રાજ્યના મુખ્ય સચિવ અને પોલીસ મહાનિર્દેશક (DGP) ને સ્પષ્ટ નિર્દેશ આપ્યો હતો કે બકરી ઈદના તહેવાર દરમિયાન કે અન્ય કોઈપણ દિવસે તમિલનાડુમાં ક્યાંય પણ ગાય કે વાછરડાની કતલ અથવા ધાર્મિક બલિદાન ન થાય તેની ચુસ્તપણે ખાતરી કરવામાં આવે.
મદ્રાસ હાઈકોર્ટના વિવાદાસ્પદ ચુકાદોનો આધાર હાઈકોર્ટે પોતાના આ ચુકાદા માટે વર્ષ 1976 ના એક જૂના સરકારી આદેશ (GO નંબર 1715) નો હવાલો આપ્યો હતો, જે દૂધ ઉત્પાદન અને ગ્રામીણ અર્થતંત્રને મજબૂત કરવાના હેતુથી જારી કરાયો હતો. આ ઉપરાંત, કોર્ટે ભારતીય બંધારણની કલમ 48 નો ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જે રાજ્યને દૂધાળા પશુઓની કતલ અટકાવવા માટેના પગલાં લેવાની માર્ગદર્શિકા આપે છે. ન્યાયાધીશ સ્વામીનાથને બંધારણ સભાની ચર્ચાઓને ટાંકીને જણાવ્યું હતું કે ગાય એક પવિત્ર પ્રાણી છે અને ભગવાન કૃષ્ણના સમયથી ભારતીય સભ્યતા સાથે જોડાયેલી છે. તેમજ સુપ્રીમ કોર્ટના જૂના ચુકાદાઓનો ઉલ્લેખ કરી કોર્ટે ઉમેર્યું હતું કે બકરી ઈદ પર ગૌહત્યા કરવી એ ઇસ્લામની અનિવાર્ય ધાર્મિક પ્રથા નથી.
સુપ્રીમ કોર્ટમાં તમિલનાડુ સરકારની મુખ્ય દલીલો તમિલનાડુ સરકાર વતી સુપ્રીમ કોર્ટમાં વરિષ્ઠ વકીલ ડૉ. અભિષેક મનુ સિંઘવી અને એડિશનલ એડવોકેટ જનરલ પ્રશાંત સેને ધારદાર દલીલો રજૂ કરી હતી. રાજ્ય સરકારે મુખ્યત્વે એ મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો કે મદ્રાસ હાઈકોર્ટનો આદેશ તમિલનાડુ પશુ સંરક્ષણ અધિનિયમ, 1958 ની કાયદાકીય જોગવાઈઓથી તદ્દન વિપરીત છે. આ પ્રવર્તમાન કાયદા મુજબ, 10 વર્ષથી વધુ ઉંમરની ગાયો જે કામ કરવા માટે કે પ્રજનન (સંવર્ધન) માટે અયોગ્ય બની ગઈ હોય, સક્ષમ સત્તાધિકારીના યોગ્ય પ્રમાણપત્રના આધારે નિયુક્ત સ્થળોએ તેમની કતલ કરવા પર કોઈ કાયદાકીય પ્રતિબંધ નથી.
સરકારે કોર્ટનું ધ્યાન દોર્યું કે પ્રાણીઓ પ્રત્યે ક્રૂરતા નિવારણ અધિનિયમ, 1960, પ્રાણીઓ પ્રત્યે ક્રૂરતા નિવારણ (કતલખાના) નિયમો, 2001, તમિલનાડુ શહેરી સ્થાનિક સંસ્થાઓ અધિનિયમ, 1998 અને તમિલનાડુ શહેરી સ્થાનિક સંસ્થાઓ નિયમો, 2023 જેવા અનેક કાયદાઓ અસ્તિત્વમાં છે. આ તમામ કાયદાઓ પશુઓની કતલની પ્રક્રિયા અને શરતોનું કડક નિયમન કરે છે, પરંતુ તેમાંથી એક પણ કાયદો ગૌહત્યા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધની જોગવાઈ કરતો નથી. રાજ્ય સરકારનો દાવો છે કે હાઈકોર્ટે વૈધાનિક કાયદાને ન્યાયિક કાયદાથી બદલી નાખવાનો પ્રયાસ કર્યો છે, જે કાયદાકીય દ્રષ્ટિએ અયોગ્ય છે.
હાઈકોર્ટે અરજીના સીમિત અવકાશને ઓળંગ્યો તમિલનાડુ સરકારે પોતાની અરજીમાં સૌથી મોટો કાનૂની વાંધો એ ઉઠાવ્યો હતો કે હાઈકોર્ટે રિટ પિટિશનના મૂળ અવકાશ (સ્કોપ) ની મર્યાદાઓ ઓળંગીને ચુકાદો આપ્યો છે. વાસ્તવમાં, હિન્દુ મક્કલ કાચીના જનરલ સેક્રેટરી કે. સૂર્યા પ્રશાંત દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી જાહેર હિતની અરજી (PIL) માત્ર કોઈમ્બતુર જિલ્લા પૂરતી જ મર્યાદિત હતી. અરજદારે માત્ર એવી જ માંગ કરી હતી કે બકરી ઈદ દરમિયાન પશુઓની કતલ જાહેર સ્થળોએ થવાના બદલે માત્ર સરકાર માન્ય અધિકૃત કતલખાનાઓમાં જ મર્યાદિત રાખવામાં આવે. પરંતુ, હાઈકોર્ટની ડિવિઝન બેન્ચે કેસનો વ્યાપ બિનજરૂરી રીતે વધારી દીધો અને જે રાહત અરજદારે ક્યારેય માંગી જ નહોતી, તેવી રાહત આપતા સમગ્ર રાજ્યમાં તમામ સંજોગોમાં ગૌહત્યા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લગાવી દીધો. સરકારે દલીલ કરી હતી કે અદાલતે પોતાની મરજીથી એવો નિર્ણય લીધો છે જેના પર કોઈ પક્ષકારો વચ્ચે દલીલ પણ થઈ નહોતી.
નિર્ણયમાં રહેલો આંતરિક વિરોધાભાસ અને પોલીસની સજ્જતા રાજ્ય સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ હાઈકોર્ટના ચુકાદામાં રહેલા ખુલ્લા વિરોધાભાસને પણ ઉજાગર કર્યો હતો. ચુકાદાના એક ભાગમાં હાઈકોર્ટ સ્વીકારે છે કે પશુઓની કતલ માત્ર અધિકૃત કતલખાનાઓમાં જ થઈ શકે છે, જ્યારે બીજા જ ભાગમાં તે ગમે ત્યાં અને કોઈપણ દિવસે ગાય કે વાછરડાની કતલ પર સંપૂર્ણ વ્યાપક પ્રતિબંધ લાદે છે. આ બે વિગતો પરસ્પર વિરોધાભાસી હોવાથી આખોય આદેશ તાર્કિક રીતે અમાન્ય ઠરે છે. વધુમાં, સરકારે પોલીસ પ્રશાસનની સજ્જતા અંગે જણાવ્યું કે હાઈકોર્ટે એવું ખોટું અનુમાન લગાવી લીધું હતું કે જાહેર સ્થળોએ ગાયોની કતલ થઈ રહી છે. વાસ્તવમાં પોલીસે પોતાના સોગંદનામામાં સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે જાહેર સ્થળોએ આવી કોઈ પ્રવૃત્તિ ન થાય તે માટે તમામ સાવચેતીના પગલાં લેવાયા છે અને ધાર્મિક બલિદાનની પ્રક્રિયા માત્ર બંધ અને નિયુક્ત સ્થળો સુધી જ સીમિત રાખવામાં આવી છે. કોર્ટે તથ્યોને નજરઅંદાજ કર્યા છે.
સુપ્રીમ કોર્ટનું વલણ અને આગામી કાનૂની સફર તમિલનાડુ સરકારની આ તમામ કાનૂની દલીલો સાંભળ્યા બાદ સુપ્રીમ કોર્ટની બેન્ચે પ્રાથમિક દ્રષ્ટિએ સ્વીકાર્યું હતું કે, હાઈકોર્ટના આદેશનો અંતિમ ફકરો જેમાં સમગ્ર રાજ્યમાં ગૌહત્યા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મુકાયો છે, તે પ્રથમ દ્રષ્ટિએ ફેરફાર અથવા સુધારાને પાત્ર જણાય છે. આથી અદાલતે તે વિવાદાસ્પદ ભાગના અમલીકરણ પર અસ્થાયી રોક લગાવી દીધી છે. અત્રે નોંધનીય છે કે, સોશિયલ મીડિયા અને પ્રારંભિક અહેવાલોમાં નેતૃત્વ અંગે થયેલી કેટલીક ગેરસમજોથી વિપરીત, આ કાનૂની લડાઈ સંપૂર્ણપણે તમિલનાડુ રાજ્ય પ્રશાસન દ્વારા લડવામાં આવી રહી છે. સુપ્રીમ કોર્ટના આ વચગાળાના આદેશ બાદ હવે આ કેસની આગામી સમયમાં વિગતવાર સુનાવણી હાથ ધરવામાં આવશે, જેમાં સર્વોચ્ચ અદાલત આખરી નિર્ણય લેશે કે મદ્રાસ હાઈકોર્ટનો આ આદેશ બંધારણ અને દેશના વૈધાનિક કાયદાઓની સુસંગતતામાં છે કે નહીં. ત્યાં સુધી રાજ્યમાં 1958 ના મૂળ પશુ સંરક્ષણ કાયદા હેઠળની વ્યવસ્થા યથાવત અમલી રહેશે.

તમિલનાડુમાં ગૌહત્યા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકતા હાઈકોર્ટના આદેશ પર લગાવ્યો વચગાળાનો સ્ટે

July 13, 2026 | 15:14 IST