લોકસભા ચૂંટણીના ગરમાવા વચ્ચે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આસામના બરપેટાની ધરતી પરથી દેશની અડધી આબાદી એટલે કે નારીશક્તિ માટે એક ઐતિહાસિક જાહેરાત કરી છે. પીએમ મોદીએ જણાવ્યું કે, કેન્દ્ર સરકાર આગામી 16 એપ્રિલથી સંસદનું એક વિશેષ સત્ર બોલાવવા જઈ રહી છે, જેનો મુખ્ય એજન્ડા 'મહિલા અનામત વિધેયક' (Women's Reservation Bill) માં ક્રાંતિકારી ફેરફારો કરવાનો અને તેને વહેલી તકે અમલી બનાવવાનો છે.
બેઠકોની સંખ્યામાં ધરખમ વધારો: નવું સમીકરણ ભારતીય સંસદીય ઇતિહાસમાં આ સૌથી મોટો બદલાવ હોઈ શકે છે. વડાપ્રધાને સંકેત આપ્યો છે કે સરકાર વર્ષ 2029ની લોકસભા ચૂંટણી પહેલા જ 33% મહિલા અનામત લાગુ કરવા કટિબદ્ધ છે.
બેઠકોનું ગણિત: હાલમાં લોકસભાની કુલ 543 બેઠકો છે, જેને વધારીને 816 કરવામાં આવી શકે છે.
મહિલાઓનું પ્રતિનિધિત્વ: આ નવા માળખા મુજબ, 816 માંથી 273 બેઠકો સીધી રીતે મહિલાઓ માટે અનામત રહેશે.
સીમાંકનનો વિવાદ: દક્ષિણ ભારત અને પૂર્વોત્તરના રાજ્યોમાં એવી આશંકા હતી કે વસ્તી નિયંત્રણના કારણે તેમની બેઠકો ઘટી જશે. પીએમ મોદીએ આ અફવાઓ પર પૂર્ણવિરામ મૂકતા કહ્યું કે, સરકાર કુલ બેઠકોની સંખ્યામાં વધારો કરી રહી છે, જેથી કોઈ પણ રાજ્યનું પ્રતિનિધિત્વ ઘટશે નહીં, ઊલટાનું મહિલાઓ માટે વધારાની બેઠકોની વ્યવસ્થા થશે.
'નારી શક્તિ વંદના અધિનિયમ' માં સુધારો ઉલ્લેખનીય છે કે, સપ્ટેમ્બર 2023માં સંસદના બંને ગૃહોએ આ બિલ પસાર કર્યું હતું અને રાષ્ટ્રપતિએ પણ મંજૂરી આપી હતી. જોકે, સીમાંકન અને વસ્તી ગણતરીની પ્રક્રિયાના કારણે તેનો અમલ વિલંબિત હતો. પીએમ મોદીએ હવે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સરકાર 2011ની વસ્તી ગણતરીના ડેટાનો ઉપયોગ કરીને અથવા વિશેષ નોટિફિકેશન દ્વારા આ પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવવા માંગે છે, જેથી 2029 પહેલા દેશની દીકરીઓને તેમનો અધિકાર મળી શકે.
વિપક્ષ પર પ્રહાર: "શાહી પરિવાર" ની હારનું શતક આસામની જનતાને સંબોધતા પીએમ મોદીએ કોંગ્રેસ પર આકરા પ્રહાર કર્યા હતા. તેમણે કહ્યું કે, "આ વખતે આસામની જનતા બે રેકોર્ડ બનાવશે. એક તરફ ભાજપ-એનડીએ સરકારની જીતની હેટ્રિક થશે, તો બીજી તરફ દિલ્હીમાં બેઠેલો 'શાહી પરિવાર' (ગાંધી પરિવાર) પોતાની હારનું શતક ફટકારશે." તેમણે આક્ષેપ કર્યો કે કોંગ્રેસે હંમેશા મહિલાઓના હક રોકી રાખ્યા છે, જ્યારે ભાજપ 'રાષ્ટ્ર પ્રથમ' ના મંત્ર સાથે આગળ વધી રહી છે.
અસમના બહેનોને ખાસ અપીલ વડાપ્રધાને બરપેટાની રેલીમાં ઉમટેલી મહિલાઓને ભાવુક અપીલ કરતા કહ્યું કે, "તમે તમામ રાજકીય પક્ષોના નેતાઓ પર દબાણ લાવો કે તેઓ 16 એપ્રિલથી શરૂ થતા સત્રમાં કોઈ પણ અવરોધ વગર આ બિલને સર્વસંમતિથી પસાર કરે." તેમણે તમામ પક્ષોને રાજનીતિથી ઉપર ઉઠીને નારીશક્તિના સન્માનમાં સાથે આવવા વિનંતી કરી છે.
જો સરકાર આ પ્રસ્તાવ પસાર કરવામાં સફળ રહે છે, તો ભારતીય લોકશાહીનું સ્વરૂપ હંમેશા માટે બદલાઈ જશે. 816 બેઠકો ધરાવતી નવી લોકસભા અને તેમાં 273 મહિલા સાંસદોની હાજરી એ વિશ્વના સૌથી મોટા લોકતંત્ર માટે ગૌરવપૂર્ણ ક્ષણ હશે. પીએમ મોદીએ આ જાહેરાત દ્વારા રણશિંગુ ફૂંકી દીધું છે કે વિકાસની યાત્રામાં મહિલાઓની ભાગીદારી હવે માત્ર વાતોમાં નહીં પણ સંસદમાં પણ મજબૂત રીતે દેખાશે.

મહત્વનું બિલ લાવવાનો સરકારનો વિચાર

મહિલા અનામત માટે લોકસભાની બેઠકો 816 કરાશે; પૂર્વોત્તર અને દક્ષિણના રાજ્યોના હક નહીં છીનવાય

April 6, 2026 | 17:43 IST