વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ શુક્રવારે પ્રથમ રાષ્ટ્રીય અવકાશ દિવસ પર રાષ્ટ્રને શુભેચ્છા પાઠવી હતી. X (અગાઉનું ટ્વિટર) પર શેર કરેલા સંદેશમાં, તેમણે અવકાશ ક્ષેત્રમાં ભારતની નોંધપાત્ર સિદ્ધિઓ પર ખૂબ ગર્વ વ્યક્ત કર્યો.
“પ્રથમ રાષ્ટ્રીય અવકાશ દિવસ પર દરેકને શુભેચ્છાઓ. અમે અવકાશ ક્ષેત્રે આપણા દેશની સિદ્ધિઓને ગર્વ સાથે યાદ કરીએ છીએ. આપણા અવકાશ વૈજ્ઞાનિકોના યોગદાનને બિરદાવવાનો પણ દિવસ છે,” વડા પ્રધાન મોદીએ જણાવ્યું હતું.
અવકાશ સંશોધનને આગળ વધારવા માટે સરકારના સમર્પણ પર ભાર મૂકતા વડાપ્રધાને કહ્યું, "અમારી સરકારે આ ક્ષેત્રને લગતા શ્રેણીબદ્ધ ભવિષ્યવાદી નિર્ણયો લીધા છે અને અમે આવનારા સમયમાં હજુ વધુ કરીશું."
ISROના અધ્યક્ષ એસ. સોમનાથે ભારતના અવકાશ ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત બનાવવામાં તેમની મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા માટે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની પ્રશંસા કરી, PM મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ અવકાશ ક્ષેત્રને આગળ વધારવાના ઉદ્દેશ્ય હેઠળ તાજેતરના નીતિ સુધારાઓ અને પહેલો પર પ્રકાશ પાડ્યો.
સોમનાથે સ્વીકાર્યું કે PM મોદીનું નેતૃત્વ ભારતના અવકાશ ક્ષેત્રમાં મુખ્ય નીતિગત ફેરફારોને આગળ વધારવામાં નિમિત્ત બની રહ્યું છે. "વડાપ્રધાન તરીકે, મોદીએ સરકારી તંત્ર દ્વારા માત્ર નીતિઓ જ બનાવી નથી પરંતુ તેનો અમલ પણ કર્યો છે," તેમણે નોંધ્યું હતું.
તેમણે ત્રણ મુખ્ય પહેલો પર ધ્યાન દોર્યું: નવી અવકાશ નીતિ પર સુધારણા પછીનું કાર્ય જે અવકાશ વિભાગ, ISRO અને ન્યૂસ્પેસ ઈન્ડિયા લિમિટેડ (NSIL) ની જવાબદારીઓને સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે, જે અવકાશ પ્રવૃત્તિઓમાં ખાનગી ક્ષેત્રની સંડોવણીને વધારશે.
સોમનાથે નવી રજૂ કરાયેલી વિદેશી પ્રત્યક્ષ રોકાણ નીતિનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો, જે ચોક્કસ નિયંત્રણો અને નિયમો હેઠળ અવકાશ ક્ષેત્રમાં ખાનગી અને આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણોને મંજૂરી આપે છે. અન્ય નોંધપાત્ર પહેલમાં ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ સાયન્સ એન્ડ ટેક્નોલોજી (DST)ની જીઓસ્પેશિયલ પોલિસીનો સમાવેશ થાય છે, જે પાંચ-મીટર રિઝોલ્યુશન સુધી જીઓસ્પેશિયલ અને સેટેલાઇટ ડેટાને મુક્તપણે ઉપલબ્ધ બનાવે છે.
તાજેતરની સિદ્ધિઓ પર પ્રતિબિંબિત કરતાં, સોમનાથે ચંદ્રયાન-3 મૂન લેન્ડિંગ ઇવેન્ટમાં પીએમ મોદીની જીવંત ભાગીદારીને યાદ કરી, નોંધ્યું કે કેવી રીતે વડા પ્રધાને લાઇવ ટ્રાન્સમિશનમાં જોડાવા માટે બ્રિક્સ સમિટમાંથી વિરામ લીધો.
સોમનાથે મોદીની વિક્રમ સારાભાઈ સ્પેસ સેન્ટરની મુલાકાતને પણ યાદ કરી, જ્યાં વડાપ્રધાને ગગનયાન મિશન અને અન્ય અવકાશ-સંબંધિત પ્રોજેક્ટ્સમાં ઊંડો રસ દાખવ્યો હતો.
ઈસરોના અધ્યક્ષે ઉલ્લેખ કર્યો કે વડા પ્રધાને તેમને અમૃતકાલ પહેલના ભાગરૂપે લાંબા ગાળાનો રોડમેપ, વિઝન સ્પેસ 2047 બનાવવાનું કામ સોંપ્યું હતું. ગગનયાન કાર્યક્રમ અને સ્પેસ સ્ટેશનની સ્થાપનાની આકાંક્ષાઓ સહિત ભાવિ અવકાશ મિશન માટેની ISROની યોજનાઓથી મોદી ખુશ હતા.
યુઆર રાવ સેટેલાઇટ સેન્ટર (યુઆરએસસી) ના ડિરેક્ટર એમ. શંકરને પણ સફળ ચંદ્રયાન-3 મિશન પછી પીએમ મોદીની મુલાકાતને યાદ કરી. તેમણે વર્ણવ્યું કે કેવી રીતે વડા પ્રધાને ભાવનાત્મક રીતે સામેલ દરેકનો આભાર માન્યો અને અવકાશ પહેલમાં અન્ય સરકારી એજન્સીઓને જોડવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો, જે આખરે અવકાશ ક્ષેત્રના સુધારા તરફ દોરી ગયો.
ચંદ્રયાન-3ના સફળ ઉતરાણ પછી, પીએમ મોદીએ 23 ઓગસ્ટને રાષ્ટ્રીય અવકાશ દિવસ તરીકે જાહેર કર્યો. તેમણે લેન્ડિંગ સાઈટને ‘શિવ શક્તિ પોઈન્ટ’ નામ આપ્યું અને ચંદ્રયાન-2 લેન્ડિંગ સાઈટને ‘તિરંગા પોઈન્ટ’ તરીકે નિયુક્ત કર્યું.
આ સીમાચિહ્નરૂપ સિદ્ધિએ ભારતને ચંદ્ર પર રોવર લેન્ડ કરનાર ચોથો અને ચંદ્રના દક્ષિણ ધ્રુવીય ક્ષેત્રમાં આવું કરનાર પ્રથમ દેશ બનાવ્યો. રાષ્ટ્રીય અવકાશ દિવસનો ઉદ્દેશ્ય ભાવિ પેઢીઓને પ્રેરણા આપવા અને સમગ્ર દેશમાં અવકાશ સંશોધનમાં રસ જગાડવાનો છે.
રાષ્ટ્રીય અવકાશ દિવસ 2024 ની થીમ "ચન્દ્રને સ્પર્શ કરતી વખતે જીવનને સ્પર્શવું: ભારતની અવકાશ સાગા" છે, જે કેવી રીતે અવકાશ સિદ્ધિઓ દૈનિક જીવનને અસર કરે છે અને ભારતના મહત્વાકાંક્ષી અવકાશ સંશોધન લક્ષ્યોને દર્શાવે છે.