તિરુપતિમાં પરંપરા સામે રાજકારણ?

Tirupati Balaji Temple Dispute: તિરુપતિ બાલાજી મંદિરમાં પ્રથમ પૂજા-આરતીને લઈને વિવાદ ઊભો થયો છે. કર્ણાટકના મુખ્ય મંત્રી ડી.કે. શિવકુમારે જણાવ્યું છે કે તેઓ પ્રથમ આરતીના અધિકાર સંબંધિત નિયમમાં ફેરફાર કરશે. અત્યાર સુધી પ્રથમ આરતી કરવાનો અધિકાર માત્ર રાજ્યના મુખ્ય મંત્રીને હતો. કર્ણાટક સરકાર દ્વારા નિયુક્ત વિશેષ અધિકારી પ્રથમ આરતી કરતા હતા, પરંતુ હવે તેઓ એવો પ્રોટોકોલ લાવવાની યોજના બનાવી રહ્યા છે, જે હેઠળ મંદિરની પ્રથમ આરતી કરવાનો અધિકાર રાજ્યના જનપ્રતિનિધિઓને પણ મળશે. એટલે કે ધારાસભ્યો, સાંસદો અને ન્યાયાધીશો મંદિર ખાતે હાજર હોય તો તેઓ પણ પ્રથમ આરતી કરી શકશે. તેમનું માનવું છે કે જનપ્રતિનિધિઓ લોકો દ્વારા ચૂંટાઈ આવે છે અને જનતાનો અવાજ હોય છે, તેથી તેમને પણ ભગવાન ગોવિંદાની પ્રથમ આરતી કરવાનો અધિકાર મળવો જોઈએ.

શું છે સમગ્ર મામલો?
તાજેતરમાં એવી ચર્ચા તેજ બની કે તિરુમલા મંદિરમાં કેટલીક વિશેષ ધાર્મિક વિધિઓ અને પ્રથમ આરતી દરમિયાન ધારાસભ્યો (MLA) અને સાંસદો (MP)ને વિશેષ પ્રાથમિકતા આપવાની વ્યવસ્થા અંગે વિચારણા થઈ રહી છે.આ સમાચાર સામે આવતા જ સોશિયલ મીડિયા પર ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ.અનેક લોકોએ પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો કે સામાન્ય ભક્તો કલાકો સુધી લાઈનમાં ઉભા રહે અને રાજકીય હોદ્દેદારોને સીધી પ્રાથમિકતા કેમ આપવામાં આવે?કેટલાક ધાર્મિક આગેવાનોનું કહેવું છે કે તિરુપતિ મંદિર હજારો વર્ષ જૂની પરંપરાઓ ધરાવે છે.ભગવાન સમક્ષ બધા ભક્તો સમાન છે.રાજકીય હોદ્દાના આધારે વિશેષ ધાર્મિક સન્માન આપવું યોગ્ય નથી.મંદિરની પરંપરામાં સરકારનો અતિશય હસ્તક્ષેપ ન થવો જોઈએ.આ મંદિર સરકારનું નથી,ભગવાનનું છે.

ધારાસભ્યો અને સાંસદોને પણ આરતીનો હક મળવો જોઈએ : ડી.કે. શિવકુમાર
ડી.કે. શિવકુમારના જણાવ્યા અનુસાર, સરકાર એવો નવો પ્રોટોકોલ લાવવા જઈ રહી છે જેનાથી જો મંદિર પરિસરમાં કોઈ ધારાસભ્ય, સાંસદ કે જજ હાજર હોય, તો તેમને પણ પહેલી આરતી કરવાનો અધિકાર મળશે. તેમનું કહેવું છે કે લોકપ્રતિનિધિઓ જનતા દ્વારા ચૂંટાઈને આવે છે અને તેઓ પ્રજાનો અવાજ છે. આથી તેમને પણ ભગવાન ગોવિંદાની પહેલી આરતી કરવાનો હક મળવો જ જોઈએ. કર્ણાટકના મંત્રી રામલિંગા રેડ્ડીએ પણ આ અંગે પુષ્ટિ કરતા જણાવ્યું છે કે આ મામલે ટૂંક સમયમાં જ તિરુમલા દેવસ્થાનમ બોર્ડ સાથે ચર્ચા કરવામાં આવશે.

કર્ણાટકને પ્રથમ આરતીનો અધિકાર કેમ મળ્યો?
તિરુપતિ મંદિરના વિકાસ અને નિર્માણમાં મૈસૂરના મહારાજા કૃષ્ણદેવરાયનું મહત્વપૂર્ણ યોગદાન હતું. તેથી કર્ણાટકને ભગવાન વેંકટેશ્વરની પ્રથમ આરતી કરવાનો વિશેષ અધિકાર મળ્યો હતો. જોકે મૈસૂર રાજપરિવારના સભ્યો હંમેશા તિરુપતિમાં હાજર રહી શકતા નથી, તેથી પ્રથમ આરતી માટે એક વિશેષ અધિકારીની નિમણૂક કરવામાં આવી હતી, પરંતુ કર્ણાટકના મુખ્યમંત્રી ઇચ્છે છે કે હવે આ અધિકાર જનપ્રતિનિધિઓને પણ આપવામાં આવે.

દેવસ્થાનમ બોર્ડ નારાજ : આ મંદિર ડી.કે.નું નથી
કર્ણાટક સરકારની આ યોજના સામે તિરુપતિ તિરુમલા દેવસ્થાનમ (TTD) બોર્ડના સભ્ય ભાનુ પ્રકાશ રેડ્ડીએ ભારે નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. તેમણે આ દરખાસ્તની આકરી ટીકા કરતા સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે, 'મંદિરમાં આરતી કોણ કરશે અને પરંપરાઓ શું રહેશે, તે નક્કી કરવાનું કામ દેવસ્થાનમ બોર્ડનું છે, મુખ્યમંત્રીનું નહીં. આ કંઈ ડી.કે. શિવકુમારનું પોતાનું વ્યક્તિગત મંદિર નથી. આ પરંપરાગત અધિકાર મૈસૂરના મહારાજનો છે, કોઈ રાજકીય નેતાનો નહીં.

ભાજપે આ પ્રસ્તાવનો જોરદાર વિરોધ કર્યો છે. 
વિરોધ પક્ષ ભાજપે પણ ડી.કે. શિવકુમારના આ પ્રસ્તાવનો જોરદાર વિરોધ કર્યો છે. કર્ણાટકના પૂર્વ સીએમ અને ભાજપના સાંસદ બસવરાજ બોમ્મઈએ આને તદ્દન બિનજરૂરી વિવાદ ગણાવ્યો છે. બોમ્મઈએ પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો કે, 'જ્યારે ભગવાનના દરબારમાં બધા ભક્તો સમાન જ છે, તો પછી લોકપ્રતિનિધિઓને પહેલી આરતીનો ખાસ અધિકાર આપવાની વાત જ ક્યાંથી આવે? ડી.કે. શિવકુમાર રાજકીય ફાયદા માટે આ વિવાદ ઊભો કરી રહ્યા છે. મંદિરની તમામ વ્યવસ્થાઓ સ્વાયત્ત બોર્ડ હસ્તક હોય છે અને તેમાં સરકાર કે કોઈ રાજકીય પક્ષની દખલઅંદાજી બિલકુલ યોગ્ય નથી.'

ભક્તોમાં શું ચર્ચા?
ઘણા ભક્તો માને છે કે ભગવાન સમક્ષ કોઈ VIP નથી.પ્રથમ અધિકાર ભગવાનના નિયમોનો હોવો જોઈએ.પરંપરા પ્રમાણે જ વિધિઓ થવી જોઈએ.સામાન્ય ભક્તોને પણ સમાન સન્માન મળવું જોઈએ.બીજી તરફ કેટલાક લોકોનું કહેવું છે કે રાજ્યના મહાનુભાવો અને ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓને વિશેષ પ્રસંગે આમંત્રિત કરવામાં કોઈ વાંધો નથી, જો તેનાથી સામાન્ય ભક્તોને મુશ્કેલી ન પડે.આ મુદ્દો સોશિયલ મીડિયા પર પણ ટ્રેન્ડ બની ગયો.કેટલાક લોકોએ લખ્યું કે"ભગવાન સમક્ષ સૌ સમાન" જ્યારે કેટલાકે લખ્યું કે"VIP કલ્ચર હવે મંદિરો સુધી પહોંચી ગયું છે.ભારતમાં મંદિરોમાં રાજકીય આગેવાનોની હાજરી નવી બાબત નથી.વડા પ્રધાનથી લઈને મુખ્યમંત્રી અને વિવિધ રાજ્યોના મંત્રીઓ મોટા ધાર્મિક પ્રસંગોમાં ભાગ લેતા રહે છે.પરંતુ જ્યારે ધાર્મિક વિધિઓમાં વિશેષ અધિકાર અથવા પ્રાથમિકતાની ચર્ચા થાય ત્યારે વિવાદ ઉભો થાય છે.