ભારત અને જર્મની વચ્ચે અનેક વ્યૂહાત્મક કરારો

ભારત અને જર્મની વચ્ચેના રાજદ્વારી સંબંધોના 75 વર્ષ અને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીના 25 વર્ષની ઉજવણીના અવસરે, જર્મનીના ફેડરલ ચાન્સેલર ફ્રીડ્રિચ મર્ઝે 12 જાન્યુઆરી 2026 દરમિયાન ભારતની સત્તાવાર મુલાકાત લીધી. આ મુલાકાત દરમિયાન સંરક્ષણ, ઉર્જા, ટેકનોલોજી અને આર્થિક સહયોગ જેવા મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રોમાં અનેક વ્યૂહાત્મક કરારો કરવામાં આવ્યા હતા.

બંને દેશોએ સંરક્ષણ અને સુરક્ષા સહયોગને મજબૂત કરવા માટે અનેક નવા કરારો કર્યા છે:

• ડિફેન્સ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ કોઓપરેશન રોડમેપ: સંરક્ષણ સાધનોના સહ-વિકાસ અને સહ-ઉત્પાદન માટે લાંબા ગાળાના સહયોગ માટે સંયુક્ત ઇરાદાના જાહેરનામા પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા.

• મ્યુચ્યુઅલ લોજિસ્ટિક્સ સપોર્ટ એગ્રીમેન્ટ (MLSA): બંને દેશોના સશસ્ત્ર દળો વચ્ચે પરસ્પર લોજિસ્ટિક્સ સહાય માટે સમજૂતી પૂર્ણ કરવાની દિશામાં પ્રગતિ થઈ છે.

• નવી સંરક્ષણ તકનીકોનું જ્ઞાન વિનિમય: DRDO અને જર્મનીના BAAINBw વચ્ચે નવી ટેકનોલોજીના આદાન-પ્રદાન માટે કરાર કરવામાં આવ્યા.

• પીસકીપિંગ તાલીમ: બંને દેશોની સંસ્થાઓ વચ્ચે શાંતિ રક્ષક તાલીમ પર સમજૂતી કરાર (MoU) કરવામાં આવ્યા છે.

• ટ્રેક 1.5 વિદેશ નીતિ સંવાદ: સુરક્ષા અને વિદેશ નીતિના મુદ્દાઓ પર નવા સ્તરના સંવાદની સ્થાપના કરવામાં આવી.

ટેકનોલોજી અને ઇનોવેશન ભાગીદારી

જટિલ અને ઉભરતી ટેકનોલોજીમાં સહયોગ વધારવા માટે નીચે મુજબના કરારો થયા છે:

• સેમિકન્ડક્ટર ઇકોસિસ્ટમ પાર્ટનરશિપ: સમગ્ર સેમિકન્ડક્ટર વેલ્યુ ચેઇનમાં સંસ્થાકીય સંવાદ અને સહયોગ સ્થાપિત કરવા માટે જાહેરનામા પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા.

• ક્રિટિકલ મિનરલ્સ સહયોગ: ક્રિટિકલ મિનરલ્સના સંશોધન, પ્રોસેસિંગ અને રિસાયક્લિંગ માટે સંયુક્ત ઇરાદાના જાહેરનામા (JDoI) પર હસ્તાક્ષર થયા.

• ટેલિકોમ્યુનિકેશન્સ: ટેલિકોમ ક્ષેત્રે સહયોગ માટે JDoI સ્વીકારવામાં આવ્યું.

• ઇન્ડો-જર્મન ડિજિટલ ડાયલોગ: વર્ષ 2026-27 માટેના કાર્ય યોજના (Work Plan) ને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું, જેમાં AI અને ડેટા ગવર્નન્સ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.

ગ્રીન એનર્જી અને ટકાઉ વિકાસ (GSDP)

પર્યાવરણ અને ઉર્જા ક્ષેત્રે બંને દેશો વચ્ચે મજબૂત સહયોગ માટેના કરારો:

• પ્લેટફોર્મ ફોર ઇન્વેસ્ટમેન્ટ્સ ઇન રિન્યુએબલ એનર્જી: રિન્યુએબલ એનર્જીમાં રોકાણ વધારવા અને સપ્લાય ચેઇન સ્થિતિસ્થાપકતા માટે નવા સંયુક્ત કાર્યકારી જૂથો (સૌર, પવન અને બેટરી સ્ટોરેજ) ની શરૂઆત કરવામાં આવી.

• ગ્રીન હાઇડ્રોજન સહયોગ: PNGRB અને જર્મનીના DVGW વચ્ચે હાઇડ્રોજન નિયમો અને ધોરણો વિકસાવવા માટે MoU કરવામાં આવ્યા.

• ગ્રીન એમોનિયા ઓફટેક કરાર: AM ગ્રીન અને યુનિપર ગ્લોબલ કોમોડિટીઝ વચ્ચે ગ્રીન એમોનિયાના પુરવઠા માટે મોટા પાયાના બંધનકર્તા કરાર થયા.

આર્થિક અને વ્યાપારિક સમજૂતીઓ

• ભારત-EU મુક્ત વ્યાપાર કરાર (FTA): આ કરારને વહેલી તકે પૂર્ણ કરવા માટે બંને પક્ષોએ સમર્થન જાહેર કર્યું.

• CEO ફોરમ દ્વારા સહયોગ: દ્વિપક્ષીય આર્થિક સહયોગ અને ઉદ્યોગ જગતના નેતાઓ વચ્ચે જોડાણ વધારવા માટે સંયુક્ત ઇરાદાના જાહેરનામા પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા.

કૌશલ્ય, શિક્ષણ અને સાંસ્કૃતિક કરારો

• ગ્લોબલ સ્કિલ્સ પાર્ટનરશિપ: કુશળ કામદારોની ગતિશીલતા અને ખાસ કરીને હેલ્થકેર પ્રોફેશનલ્સ માટે નૈતિક માળખું બનાવવા માટે JDI પર હસ્તાક્ષર થયા.

• ઇન્ડો-જર્મન કોમ્પ્રેહેન્સિવ રોડમેપ: ઉચ્ચ શિક્ષણમાં સંસ્થાકીય જોડાણો ગાઢ બનાવવા માટે આ રોડમેપ તૈયાર કરવામાં આવશે.

• પરંપરાગત દવાઓ (MoU): ઓલ-ઈન્ડિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ આયુર્વેદ અને જર્મનીની ચારિટી યુનિવર્સિટી વચ્ચે વૈજ્ઞાનિક સહયોગ માટે MoU કરવામાં આવ્યા.

• દરિયાઈ વારસો: લોથલ ખાતેના નેશનલ મેરીટાઇમ હેરિટેજ કોમ્પ્લેક્સ અને જર્મન મેરીટાઇમ મ્યુઝિયમ વચ્ચે સહયોગ માટે MoU થયા.

• રમતગમત: એથ્લેટ તાલીમ અને રમત વિજ્ઞાનમાં સંશોધન માટે રમતગમતના સહકાર પર JDoI પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું.

બંને દેશોએ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે આતંકવાદની નિંદા કરી અને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં સુધારા માટે પણ હાકલ કરી છે. આગામી ભારત-જર્મની આંતર-સરકારી પરામર્શ (IGC) 2026 માં જર્મનીમાં યોજવા માટે સહમતી સધાઈ છે.