ભારતના નવીનતમ રોકેટ SSLV એ એક ખાનગી ઉપગ્રહ (લીડ) અને EOS-08ને ભ્રમણકક્ષામાં લોન્ચ કર્યો.

શ્રીહરિકોટા (આંધ્રપ્રદેશ) ઑગસ્ટ 16 (IANS)

ભારતે શુક્રવારે તેના નવા રોકેટ - સ્મોલ સેટેલાઇટ લૉન્ચ વ્હીકલ (SSLV) વડે સફળતાપૂર્વક બે ઉપગ્રહોની પરિક્રમા કરી.

તેની ત્રીજી અને અંતિમ વિકાસલક્ષી ઉડાન પર, SSLV-D3 એ પૃથ્વી અવલોકન ઉપગ્રહ-08 (EOS-08) લગભગ 175.5 કિગ્રા વજન ધરાવતો ઉપગ્રહ અને SR-0 ઉપગ્રહ ચેન્નઈ સ્થિત સ્ટાર્ટ-અપ સ્પેસ રિક્ષાને ભ્રમણકક્ષામાં મૂક્યો.

મિશન વિશે બોલતા, ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંસ્થા (ISRO) ના અધ્યક્ષ ડૉ. એસ. સોમનાથે કહ્યું: “SSLV ની ત્રીજી વિકાસ ઉડાન સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરવામાં આવી છે. અમે જાહેર કરી શકીએ છીએ કે SSLV વિકાસની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ ગઈ છે. અમે SSLV ટેકનોલોજીને ઉદ્યોગોમાં સ્થાનાંતરિત કરવાની પ્રક્રિયામાં છીએ.”

સોમનાથે એમ પણ કહ્યું હતું કે ઉપગ્રહોને આયોજિત ભ્રમણકક્ષામાં મૂકવામાં આવ્યા છે અને તેમાં કોઈ વિચલન નથી.

"ઉપગ્રહની (EOS-08) સૌર પેનલો તૈનાત કરવામાં આવી છે," સોમનાથે ઉમેર્યું.

S. S. વિનોદ, મિશન ડાયરેક્ટરના જણાવ્યા અનુસાર, SSLV માં એક મુખ્ય સીમાચિહ્ન હાંસલ કરવામાં આવ્યું છે.
“અવકાશયાન (EOS-08) નવી ટેકનોલોજી સાથે અનન્ય છે. સેટેલાઇટમાં 20 નવી ટેક્નોલોજી અને ત્રણ નવા પેલોડ્સ છે,” એમ. અવિનાશ, સેટેલાઇટ ડિરેક્ટરે જણાવ્યું હતું.

ISRO એ નાના ઉપગ્રહો માટે બજારના વલણના આધારે લો અર્થ ઓર્બિટ (LEO) સુધી 500 કિગ્રા વહન ક્ષમતા સાથે SSLV વિકસાવ્યું છે.

લગભગ સવારે 9.17 વાગ્યે 34-મીટર ઊંચા અને લગભગ 119-ટન ખર્ચી શકાય તેવા રોકેટે રૂ. 56 કરોડના ખર્ચે પ્રથમ લોન્ચ પેડને તોડીને ઉપરની તરફ તેની વન-વે મુસાફરી શરૂ કરી.
તેની પૂંછડી પર જાડી નારંગી જ્યોત ધરાવતું રોકેટ ધીમે ધીમે ગતિ ભેગી કરીને ઉપર ગયું.

મિશનના ઉદ્દેશ્યો વિશે, ISROએ કહ્યું કે તે SSLV વિકાસ પ્રોજેક્ટને પૂર્ણ કરશે અને ભારતીય ઉદ્યોગ અને જાહેર ક્ષેત્રના ન્યૂસ્પેસ ઇન્ડિયા લિમિટેડ દ્વારા કાર્યરત મિશનને સક્ષમ કરશે.

475 કિ.મી.ની ઉંચાઈએ તેની ઉડ્ડયનની લગભગ 13 મિનિટમાં, SSLV રોકેટ EOS-08ને બહાર કાઢ્યું અને લગભગ ત્રણ મિનિટ પછી SR-0 અલગ થઈ ગયું.

શહેર-આધારિત સ્પેસ સેક્ટર સ્ટાર્ટ-અપ સ્પેસ રિક્ષા માટે, SR-0 તેનો પ્રથમ ઉપગ્રહ હશે.
"અમે વ્યાપારી ધોરણે વધુ છ ઉપગ્રહો બનાવીશું," સ્પેસ રિક્ષાના સહ-સ્થાપક અને સ્પેસ કિડ્ઝ ઈન્ડિયાના સ્થાપક અને સીઈઓ શ્રીમતિ કેસને IANS ને જણાવ્યું.

દરમિયાન, EOS-08 મિશનના પ્રાથમિક ઉદ્દેશ્યોમાં માઇક્રોસેટેલાઇટની ડિઝાઇન અને વિકાસ, માઇક્રોસેટેલાઇટ બસ સાથે સુસંગત પેલોડ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ બનાવવા અને ભવિષ્યના ઓપરેશનલ ઉપગ્રહો માટે જરૂરી નવી તકનીકોનો સમાવેશ કરવાનો સમાવેશ થાય છે, ISROએ જણાવ્યું હતું.
Microsat/IMS-1 બસ પર બનેલ, EOS-08 ત્રણ પેલોડ વહન કરે છે: ઇલેક્ટ્રો ઓપ્ટિકલ ઇન્ફ્રારેડ પેલોડ (EOIR), ગ્લોબલ નેવિગેશન સેટેલાઇટ સિસ્ટમ-રિફ્લેકમેટ્રી પેલોડ (GNSS-R), અને SiC UV ડોસીમીટર.

EOIR પેલોડ મિડ-વેવ IR (MIR) અને લોંગ-વેવ IR (LWIR) બેન્ડમાં, સેટેલાઇટ-આધારિત સર્વેલન્સ, ડિઝાસ્ટર મોનિટરિંગ, પર્યાવરણીય દેખરેખ, અગ્નિ જેવી એપ્લિકેશનો માટે, દિવસ અને રાત્રિ બંને દરમિયાન છબીઓ મેળવવા માટે રચાયેલ છે. શોધ, જ્વાળામુખીની પ્રવૃત્તિનું અવલોકન અને ઔદ્યોગિક અને પાવર પ્લાન્ટ ડિઝાસ્ટર મોનિટરિંગ.

GNSS-R પેલોડ એપ્લીકેશન માટે GNSS-R-આધારિત રિમોટ સેન્સિંગનો ઉપયોગ કરવાની ક્ષમતા દર્શાવે છે જેમ કે સમુદ્રની સપાટીના પવનનું વિશ્લેષણ, જમીનમાં ભેજનું મૂલ્યાંકન, હિમાલયના પ્રદેશ પર ક્રાયોસ્ફિયર અભ્યાસ, પૂરની શોધ અને અંતર્દેશીય જળ શરીરની શોધ.

ISROએ જણાવ્યું હતું કે SiC UV ડોસિમીટર ગગનયાન મિશનમાં ક્રૂ મોડ્યુલના વ્યુપોર્ટ પર યુવી વિકિરણનું નિરીક્ષણ કરે છે અને ગામા રેડિયેશન માટે ઉચ્ચ-ડોઝ એલાર્મ સેન્સર તરીકે કામ કરે છે.
ઈન્ડિયન્સ સ્પેસ એજન્સીએ જણાવ્યું હતું કે EOS-08 એ ઈન્ટીગ્રેટેડ એવિઓનિક્સ સિસ્ટમ જેવી સેટેલાઈટ મેઈનફ્રેમ સિસ્ટમમાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ દર્શાવે છે, જેને કોમ્યુનિકેશન, બેઝબેન્ડ, સ્ટોરેજ અને પોઝિશનિંગ (CBSP) પેકેજ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જે એક જ કાર્યક્ષમ એકમમાં બહુવિધ કાર્યોને જોડે છે.

ISRO મુજબ, ઉપગ્રહ તેની એન્ટેના પોઈન્ટીંગ મિકેનિઝમ્સમાં લઘુચિત્ર ડિઝાઇનનો ઉપયોગ કરે છે, જે પ્રતિ સેકન્ડ છ ડિગ્રીની રોટેશનલ સ્પીડ હાંસલ કરવા અને ±1 ડિગ્રીની પોઈન્ટિંગ ચોકસાઈ જાળવવામાં સક્ષમ છે.

તેના પોર્ટફોલિયોમાં નવા રોકેટ સાથે, ISRO પાસે ત્રણ રોકેટ હશે - ધ્રુવીય સેટેલાઇટ લોંચ વ્હીકલ (PSLV) અને તેના વેરિઅન્ટ્સ (કિંમત આશરે રૂ. 200 કરોડ), જીઓસિંક્રોનસ સેટેલાઇટ લોન્ચ વ્હીકલ (GSLV-MkII આશરે રૂ. 272 ​​કરોડ અને LVM3 રૂ. 434) કરોડ) અને SSLV (ત્રણ રોકેટનો વિકાસ ખર્ચ લગભગ રૂ. 56 કરોડ) અને ઉત્પાદન ખર્ચ પાછળથી ઘટી શકે છે.

ત્રણ તબક્કાવાળા SSLV મુખ્યત્વે ઘન ઇંધણ (કુલ 99.2 ટન) દ્વારા સંચાલિત છે અને તેમાં ઉપગ્રહોના ચોક્કસ ઇન્જેક્શન માટે 0.05 ટન પ્રવાહી બળતણ દ્વારા સંચાલિત વેલોસિટી ટ્રિમિંગ મોડ્યુલ (VTM) પણ છે.

7.8.2022 ના રોજ SSLV ની પ્રથમ ઉડાન - SSLV-D1- નિષ્ફળ ગઈ હતી કારણ કે રોકેટે બે ઉપગ્રહો - EOS-01 અને AZAADISAT - ને ખોટી ભ્રમણકક્ષામાં મૂક્યા હતા જેના પરિણામે તેમનું નુકસાન થયું હતું.

ISRO અનુસાર, SSLV-D1 ના ઓનબોર્ડ સેન્સર તેના બીજા તબક્કાના વિભાજન દરમિયાન કંપનને કારણે પ્રભાવિત થયા હતા. જ્યારે રોકેટનું સોફ્ટવેર ઉપગ્રહોનું ઇજેક્શન કરવામાં સક્ષમ હતું, ત્યારે ઇજેક્શન ખોટી ભ્રમણકક્ષામાં કરવામાં આવ્યું હતું. ઉપગ્રહોમાં સ્થિર ભ્રમણકક્ષામાં રહેવા માટે જરૂરી વેગનો પણ અભાવ હતો અને તેઓ વિસ્મૃતિમાં ગયા.

10.02.2023 ના રોજ અનુગામી વિકાસલક્ષી ઉડાન SSLV-D2 એ પૃથ્વી અવલોકન ઉપગ્રહ-07 (EOS-07) આશરે 156.3 kg અને અન્ય બે - 10.2 kg, US ANTARIS ની જાનુસ-1 અને 8.7 kg Azaadi ની ભ્રમણકક્ષામાં મૂક્યો. 2 સ્પેસ કિડ્ઝ ઈન્ડિયા, ચેન્નાઈથી સંબંધિત છે.