લખનઉમાં ગેરકાયદે બિલ્ડિંગે લીધો 15 યુવકોનો જીવ!

લખનઉના કોચિંગ ક્લાસમાં આગ લાગવાની ઘટનામાં 15 યુવાનોનાં મોત થયા છે. તેમાં 5 યુવતી અને 10 યુવાનોનો સમાવેશ થાય છે. મોટાભાગના 20 થી 30 વર્ષના વિદ્યાર્થીઓ છે. જે બિલ્ડિંગમાં આગ લાગી હતી તે ગેરકાયદેસર હતી. તેને તોડી પાડવા માટે વર્ષ 2016માં આદેશ થયો હતો. પરંતુ બાદમાં આદેશ રદ કરવામાં આવ્યો હતો.

લખનઉ વિકાસ પ્રાધિકરણ (LDA)ના વીસી પ્રથમેશ કુમારે જણાવ્યું કે, બિલ્ડિંગ માલિકને નોટિસ જારી કરીને 15 દિવસમાં જવાબ માંગવામાં આવ્યો છે. ત્યારબાદ બિલ્ડિંગ પર બુલડોઝર ચલાવવામાં આવશે. આ બિલ્ડિંગ રામેશ્વરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ટેકનોલોજી એન્ડ મેનેજમેન્ટ કૉલેજના માલિક વીરેન્દ્ર શુક્લાની છે. પોલીસે બેદરકારીથી હત્યાનો ગુનો નોંધીને વીરેન્દ્ર સહિત 4 આરોપીઓની ધરપકડ કરી છે.

LDAના 4 અધિકારીઓને સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યા છે. બિલ્ડિંગને મંજૂરી આપનારા 16 અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી થઈ શકે છે. બિલ્ડિંગમાં ફાયર સેફ્ટીની કોઈ વ્યવસ્થા નહોતી. ઇમરજન્સીમાં બહાર નીકળવા માટે કોઈ અલગ રસ્તો નહોતો. દુર્ઘટના સમયે છતનો દરવાજો પણ બંધ હતો, તેથી લોકો બહાર નીકળી શક્યા નહીં અને ગૂંગળામણથી તેમનો જીવ ગયો હતો.

પ્રત્યક્ષદર્શીના જણાવ્યા અનુસાર, ઓફિસનો મુખ્ય ગેટ થમ્બ ઇમ્પ્રેશનથી ખુલતો હતો. આગ ફેલાયા પછી ગેટ આપમેળે લોક થઈ ગયો હતો. તેને ખોલવામાં મોડું થયું. જેના કારણે અકસ્માત વધુ ગંભીર બન્યો. આ અકસ્માત સોમવારે બપોરે 2:30 વાગ્યે અલીગંજ વિસ્તારમાં ACમાં બ્લાસ્ટ થવાના કારણે થયો હતો.

ઘટના બન્યાના 40 મિનિટ પછી ફાયર બ્રિગેડ પહોંચ્યું અને આગ પર કાબૂ મેળવ્યો હતો. SDRF-NDRF એ 7 કલાક રેસ્ક્યુ ઓપરેશન ચલાવ્યું હતું. દિવાલો તોડીને મૃતદેહોને બહાર કાઢવામાં આવ્યા. મરણ પામેલા લોકોમાં ઉત્તર પ્રદેશના 11 લોકોમાંથી લખનઉના 8, કાનપુરના 2 અને બારાબંકીના 1 વ્યક્તિનું મોત થયું છે. જ્યારે પશ્ચિમ બંગાળના 2 અને મધ્યપ્રદેશ-હરિયાણાના 1-1 લોકોએ જીવ ગુમાવ્યો છે.

રામેશ્વરમ એન્જિનિયરિંગ કોલેજના માલિકની છે બિલ્ડિંગ
બિલ્ડિંગમાં આગ લાગી તેના માલિક વીરેન્દ્ર શુક્લા છે. વીરેન્દ્ર શુક્લા રામેશ્વરમ એન્જિનિયરિંગ કોલેજના માલિક છે. કોલેજ રામેશ્વરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ટેકનોલોજી એન્ડ મેનેજમેન્ટ (RITM) ના નામથી ઓળખાય છે. તેની સ્થાપના 2008 માં થઈ હતી.

ડો. એપીજે અબ્દુલ કલામ ટેકનિકલ યુનિવર્સિટી (AKTU) સાથે કોલેજ સંલગ્ન છે અને તેને AICTEની માન્યતા પણ મળેલી છે. તપાસમાં સામે આવ્યું છે કે ઇમારતનો નકશો ધીરેન્દ્ર અને સુરેન્દ્ર શુક્લાના નામે પાસ થયો હતો. શરૂઆતમાં આ રહેણાંક ઇમારત હતી. પરંતુ 2014માં તેને વ્યાવસાયિક ઉપયોગ માટે મંજૂરી મળી ગઈ.

ઇમારતમાં ઓનલાઈન એનિમેશન અને ગેમિંગ કોચિંગ સેન્ટર ચાલી રહ્યું હતું. ઉનાળાની રજાઓને કારણે મોટી સંખ્યામાં વિદ્યાર્થીઓએ પ્રવેશ લીધો હતો. દુર્ઘટના બાદ પ્રશાસને તત્કાલીન અધિકારીઓ અને ઇજનેરોની ભૂમિકાની તપાસ શરૂ કરી દીધી છે. 16 લોકોની યાદી તૈયાર કરવામાં આવી છે. જેમની સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.

વીરેન્દ્ર શુક્લાની બિલ્ડિંગ, નકશો ધીરેન્દ્ર અને સુરેન્દ્ર શુક્લાના નામે
આ બિલ્ડિંગ વીરેન્દ્ર શુક્લાની જમીન પર આવેલી છે. તેઓ સીતાપુર રોડ પર ગોવિંદપુરમમાં સ્થિત રામેશ્વરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ટેકનોલોજી એન્ડ મેનેજમેન્ટ (RITM) કોલેજના માલિક છે. બિલ્ડિંગનો રહેણાંક નકશો વીરેન્દ્ર શુક્લા, ધીરેન્દ્ર શુક્લા અને સુરેન્દ્ર શુક્લાના નામે પાસ થયો હતો. વર્ષ 2014માં બિલ્ડીંગને કોમર્શિયલ બનાવી દેવામાં આવી હતી. નગર નિગમ વર્ષ 2022થી આ બિલ્ડિંગ પાસેથી કોમર્શિયલ ટેક્સ વસૂલી રહ્યું હતું. તત્કાલીન અધિકારીઓ અને એન્જિનિયરો સામે કાર્યવાહીની યાદી તૈયાર કરવામાં આવી છે. આ કેસમાં 16 જેટલા આરોપીઓની સંડોવણી ખુલી છે. પ્રાથમિક તપાસ મુજબ, બિલ્ડિંગમાં ઇમરજન્સી એક્ઝિટ નહોતો. જેના કારણે લોકોને બહાર નીકળવાની તક પણ મળી ન શકી.

બાયોમેટ્રિક સિસ્ટમ આગને કારણે લોક થઈ ગઈ
અકસ્માતમાં ઘાયલ એક વિદ્યાર્થીના મિત્ર યશે જણાવ્યું કે, ઉપર આવવા-જવા માટે એક જ એન્ટ્રી-એક્ઝિટ પોઈન્ટ હતો. જેના પર બાયોમેટ્રિક સિસ્ટમ લગાવવામાં આવી હતી. આગ લાગવા દરમિયાન બાયોમેટ્રિક સિસ્ટમે કામ કરવાનું બંધ કરી દીધું. જેના કારણે અંદર હાજર બાળકો સમયસર ગેટ ખોલી શક્યા નહીં.

તપાસમાં સામે આવ્યું છે કે, બિલ્ડિંગમાં આવવા-જવા માટે ફક્ત એક જ રસ્તો હતો. બહાર નીકળવાની સીડી પણ એક જ હતી. ઇમરજન્સીમાં બહાર નીકળવા માટે કોઈ બીજો રસ્તો નહોતો. એટલું જ નહીં. છત પર જવાના રસ્તાનો દરવાજો પણ લોક હતો. તેના કારણે આગ અને ધુમાડા વચ્ચે અફરાતફરીમાં ઘણા બાળકો સમયસર બહાર નીકળી શક્યા નહીં.

એસીના કમ્પ્રેસરમાં ધડાકાથી આગ ભભૂકી ઉઠી
પ્રાથમિક તપાસમાં સામે આવ્યું છે કે બિલ્ડિંગમાં લાગેલા સ્પ્લિટ એસીનું કમ્પ્રેસર ફાટવાથી ધડાકો થયો. ત્યારબાદ નીકળેલી ચિનગારીએ આસપાસ રાખેલા સામાન અને ફર્નિચરને લપેટમાં લીધા. પછી થોડી જ મિનિટોમાં આગે આખી બિલ્ડિંગને લપેટમાં લઈ લીધી.

અધિકારીઓના મતે, આગ લાગવાનું કારણ શોર્ટ સર્કિટ પણ હોઈ શકે છે. જોકે, આગના સાચા કારણોનો ખ્યાલ ફોરેન્સિક અને ટેકનિકલ તપાસ રિપોર્ટ આવ્યા પછી જ જાણી શકાશે. હાલમાં તપાસ એજન્સીઓ તમામ સંભવિત કારણોને ધ્યાનમાં રાખીને મામલાની તપાસ કરી રહી છે.

બાળકોએ બાથરૂમમાં પૂરાઈને બચવાનો પ્રયાસ કર્યો
આગ લાગ્યા પછી સૌથી પહેલા નીચેના માળ પર ધુમાડો ફેલાયો અને પછી ઝડપથી ઉપરની તરફ વધવા લાગ્યો. ઉપરના માળ પર હાજર લોકો અચાનક બનેલી ઘટનાથી ગભરાઈ ગયા. ઘણા લોકો બહાર નીકળવા માટે આમતેમ ભાગવા લાગ્યા. કેટલાક લોકોએ પોતાને રૂમ અને બાથરૂમમાં બંધ કરી દીધા. અંદર ચીસો અને અફરાતફરીનો માહોલ સર્જાયો.

શ્વાસ રૂંધાવાને કારણે સ્થિતિ બગડી
ફાયરકર્મીઓના જણાવ્યા અનુસાર, આગ લાગ્યા બાદ ઇમારતમાં ઝડપથી ધુમાડો ભરાઈ ગયો. તેના કારણે વિદ્યાર્થીઓ અને અન્ય લોકો બહાર નીકળવાનો રસ્તો શોધી શક્યા નહીં. જીવ બચાવવા માટે કેટલાક વિદ્યાર્થીઓ બાથરૂમમાં છુપાઈ ગયા. જ્યારે કેટલાક સ્ટોર રૂમમાં જતા રહ્યા. પરંતુ ગાઢ ધુમાડા અને તીવ્ર ગરમીને કારણે ઘણા લોકોની તબિયત બગડી અને તેઓ બેહોશ થઈ ગયા. જ્યારે રેસ્ક્યુ ટીમ અંદર પહોંચી ત્યારે ઘણા લોકો બેહોશીની હાલતમાં મળ્યા હતા. ફાયર સેફ્ટી ટીમે જણાવ્યું કે, છત પર જતી સીડી પર તાળું લગાવેલું હતું. તેના કારણે વિદ્યાર્થીઓ સુરક્ષિત જગ્યાએ પહોંચી શક્યા નહીં. ધુમાડાથી બચવા માટે તેઓ ઇમારતના અલગ-અલગ ભાગોમાં છુપાવવાનો પ્રયાસ કરતા રહ્યા.

અગ્નિકાંડ કેસમાં 6 પર કેસ, 3 આરોપીઓની ધરપકડ
અગ્નિકાંડ કેસમાં અલીગંજ પોલીસે 6 આરોપીઓ સહિત અન્ય જવાબદાર લોકો વિરુદ્ધ કેસ દાખલ કર્યો છે. આ કેસમાં અત્યાર સુધીમાં ત્રણ આરોપીઓની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. રામકૃષ્ણ ઉપાધ્યાય, વીરેન્દ્ર પ્રસાદ શુક્લા અને તુષોક કૃષ્ણ જયસ્વાલની ધરપકડ કરવામાં આવી છે.

LDAના ચાર અધિકારીઓ સસ્પેન્ડ 
ગૌરવકુમાર, કાર્યપાલક ઈજનેર, જાનકીપુરમ, વીજળી વિભાગ

કમલેન્દ્ર કુમાર સિંહ, અગ્નિશમન અધિકારી, ઇન્દિરા નગર

અનિલ કુમાર, મદદનીશ ઈજનેર લખનઉ વિકાસ પ્રાધિકરણ

પ્રમોદ પાંડે, જોઈન્ટ ઈજનેર, લખનઉ વિકાસ પ્રાધિકરણ