IAF પાસે બે મોરચે લડવા માટે પૂરતા ફાઇટર પ્લેન નથી : એર ચીફ માર્શલ એપી સિંહ

બેંગલુરુમાં ચાલી રહેલા એરો ઈન્ડિયા શો 2025 દરમિયાન, એર ચીફ માર્શલ એપી સિંહે કંઈક એવું કહ્યું જેનાથી હંગામો મચી ગયો. જેણે પણ આ સાંભળ્યું તે આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા કે વાયુસેનાના વડાએ ખુલ્લેઆમ આવી વાત કેમ કહી. સંરક્ષણ અને સુરક્ષા સંબંધિત બાબતોની જાહેરમાં આ રીતે ચર્ચા થતી નથી, પરંતુ એપી સિંહે જે કહ્યું તે ખોટું નથી, શક્ય છે કે તેમણે જ્યાં અને કોને આ કહ્યું તે પ્લેટફોર્મ યોગ્ય ન હોય. પરંતુ એમાં કોઈ શંકા નથી કે ભારત પાસે બે મોરચે એટલે કે ચીન અને પાકિસ્તાન પર એકસાથે યુદ્ધ લડવા માટે પૂરતા લડાકુ વિમાનો નથી. યુદ્ધના આ બે મોરચાઓને ધ્યાનમાં રાખીને, ઘણા વર્ષો પહેલા વાયુસેના માટે 42 સ્ક્વોડ્રન મંજૂર કરવામાં આવ્યા હતા. એવું માનવામાં આવતું હતું કે જો ચીન અને પાકિસ્તાન સાથે એક સાથે યુદ્ધ લડવું પડે તો 42 સ્ક્વોડ્રન પૂરતા હશે.

એક સ્ક્વોડ્રનમાં 18 ફાઇટર પ્લેન...

એક સ્ક્વોડ્રનમાં 18 ફાઇટર પ્લેન હોય છે. પરંતુ 42 સ્ક્વોડ્રનનો આ નંબર પણ ઘણો જૂનો થઈ ગયો છે. જો આપણે હવે ચીન અને પાકિસ્તાનના વાયુસેનાની તુલના અન્ય વાયુસેનાઓ સાથે કરીએ તો સ્ક્વોડ્રનની આ સંખ્યા વધશે. ભારતને આનાથી વધુ સ્ક્વોડ્રનની જરૂર પડી શકે છે. પરંતુ પરિસ્થિતિ એવી છે કે 42 ને તો છોડી દો, વાયુસેનાના સ્ક્વોડ્રનની સંખ્યા સતત ઘટી રહી છે. હાલમાં વાયુસેના પાસે લગભગ 30 સ્ક્વોડ્રન છે. જ્યાં 42 હોવા જોઈએ અને જ્યાં 30 છે. એક રીતે, IAF ફાઇટર એરક્રાફ્ટની ભારે અછતનો સામનો કરી રહ્યું છે.

બે મોરચા પર યુદ્ધ લડવા માટે પૂરતા વિમાનો નથી...

ધારો કે ચીન અને પાકિસ્તાન બંને સાથે એક સાથે યુદ્ધ શરૂ થાય છે, તો આપણે અથવા તમે વાયુસેના પાસેથી શું અપેક્ષા રાખીશું? આપણે અથવા દરેક ભારતીય ઈચ્છીશું કે વાયુસેના, તેના સંસાધનો અને લડાકુ વિમાનોનો ઉપયોગ કરીને, બંને દેશોને હરાવે અને તેમને ભગાડે. દરેક ભારતીય પોતાની સેના પાસેથી પણ આવી જ અપેક્ષા રાખશે. તે પણ કરવું જોઈએ. આમાં કંઈ ખોટું નથી પણ પ્રશ્ન એ છે કે શું વાયુસેના પાસે બંને મોરચે દુશ્મનને યોગ્ય જવાબ આપવા માટે જરૂરી સંખ્યામાં ફાઇટર પ્લેન છે, તો જવાબ ના હશે. તો આનું કારણ શું છે? ભારતીય વાયુસેના પાસે ફાઇટર વિમાનોની અછત કેમ છે? તો આનો પણ એક જવાબ છે. હકીકતમાં, ભારતમાં, હિન્દુસ્તાન એરોનોટિક્સ લિમિટેડ (HAL) ફાઇટર એરક્રાફ્ટ, હેલિકોપ્ટર, મિસાઇલ, એવિઓનિક્સ, સંદેશાવ્યવહાર સાધનો, એરો એન્જિન અને સેટેલાઇટ લોન્ચ વાહનો ડિઝાઇન અને ઉત્પાદન કરી રહી છે. 1940 માં તેની સ્થાપના થઈ ત્યારથી, HAL શ્રેષ્ઠ શસ્ત્રો, અદ્યતન સંરક્ષણ સાધનો અને સંરક્ષણ ઉત્પાદનોનું ઉત્પાદન કરી રહ્યું છે. તેણે ઉત્તમ શસ્ત્રો બનાવ્યા છે. તેના ઇજનેરો ઉત્તમ છે પરંતુ ફાઇટર પ્લેનના ઉત્પાદનમાં વિલંબ, ખાસ કરીને તેજસ માર્ક 1A ની ડિલિવરીમાં, વાયુસેનાની તૈયારી પર ખૂબ અસર પડી છે. આ ફાઇટર વિમાનોનો પુરવઠો જે ગતિએ અને જેટલી સંખ્યામાં હોવો જોઈએ તેટલો પૂરો પાડવામાં આવ્યો નથી. આ વિલંબનું એક કારણ આ ફાઇટર પ્લેનમાં વપરાતું એન્જિન છે.

ભારત ફાઇટર જેટ એન્જિન બનાવતું નથી...

ભારત ફાઇટર પ્લેન એન્જિન બનાવતું ન હોવાથી, તેને અન્ય દેશો પર આધાર રાખવો પડે છે. તેજસમાં એન્જિન અમેરિકન કંપની GE ના હશે. GE ને પોતાની સપ્લાય ચેઇન સમસ્યાઓ છે. જ્યારે GE એન્જિન આવશે, ત્યારે તે તેજસમાં સ્થાપિત કરવામાં આવશે. તેમને આવવામાં અને અમલમાં આવવામાં ઘણો સમય લાગશે. ત્યાં સુધીમાં વાયુસેનાના વધુ ફાઇટર વિમાનો નિવૃત્ત થઈ જશે. એકંદરે, વાયુસેનાના વડાની ચિંતા ફાઇટર એરક્રાફ્ટની ઘટતી સંખ્યા અને તેમના પુરવઠા અંગે છે. તેમણે જે કંઈ કહ્યું છે તે તેમના દર્દ અને દુ:ખને પ્રતિબિંબિત કરે છે. તેમણે કહ્યું કે, અત્યાર સુધીમાં, તેમણે HAL પરથી વિશ્વાસ ગુમાવી દીધો છે. હું તમને ફક્ત એટલું જ કહી શકું છું કે આપણી જરૂરિયાતો અને ચિંતાઓ શું છે. વિશ્વાસ ગુમાવવો એ ખૂબ જ ખોટી વાત છે. તેમણે વધુમાં કહ્યું કે HAL મિશન મોડમાં કામ કરી રહ્યું નથી. હું ફક્ત એટલું જ સાંભળી રહ્યો છું કે તે થશે. જ્યારે હું ફેબ્રુઆરીમાં અહીં આવ્યો હતો, ત્યારે મને વચન આપવામાં આવ્યું હતું કે એન્જિન વગરની 11 તેજસ માર્ક 1 તૈયાર થશે, પરંતુ એક પણ તૈયાર નથી.

આજના યુદ્ધમાં વાયુસેનાની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ છે...

વાયુસેના પ્રમુખના આ નિવેદન પછી, સ્પષ્ટ હતું કે હંગામો થવાનો હતો. HAL એ ખાતરી આપી હતી કે ટેકનિકલ સમસ્યાઓ ઉકેલાઈ ગયા પછી તે ટૂંક સમયમાં ભારતીય વાયુસેનાને વિમાન સપ્લાય કરવાનું શરૂ કરશે. HAL ના ચેરમેન અને મેનેજિંગ ડિરેક્ટર ડી કે સુનિલે જણાવ્યું હતું કે વિલંબ ફક્ત ઉદ્યોગમાં મંદી હોવાને કારણે નથી થયો. એરો ઇન્ડિયામાં તેમણે કહ્યું કે કેટલીક ટેકનિકલ સમસ્યાઓ હતી જેનું નિરાકરણ કરવામાં આવ્યું છે. વાયુસેનાના વડાની ચિંતા વાજબી છે. પરંતુ તે ફક્ત તેજસ માર્ક-1A ના પુરવઠા વિશે નથી. યુદ્ધોમાં સેના, નૌકાદળ અને વાયુસેનાની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ છે. કોઈને ઓછું આંકી શકાય નહીં પરંતુ આજે જે રીતે યુદ્ધો લડાઈ રહ્યા છે, તેમાં વાયુસેનાની ભૂમિકા ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ બની ગઈ છે. પછી ભલે તે રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ હોય, હમાસ અને હિઝબુલ્લાહ સામે ઇઝરાયલના હુમલા હોય કે પછી ઇરાન પર ઇઝરાયલના હવાઈ હુમલા હોય. લડાકુ વિમાનોએ બધે જ વિનાશ મચાવ્યો. જ્યારે તમારી પાસે સ્ટીલ્થ સુવિધાઓથી સજ્જ અત્યાધુનિક પાંચમી પેઢીના ફાઇટર એરક્રાફ્ટ હોય ત્યારે આવું જ થાય છે.

ભારતે પાંચમી પેઢીના ફાઇટર પ્લેન ખરીદવા જોઈએ...

જો આપણે પેઢી વિશે વાત કરીએ, તો ભારત હાલમાં સાડા ચાર પેઢીઓ પર અટવાયેલું છે. ભારત પાસે પાંચમી પેઢીનું એક પણ વિમાન નથી. DRDO એ હમણાં જ પાંચમી પેઢીના એડવાન્સ્ડ મીડિયમ કોમ્બેટ એરક્રાફ્ટ એટલે કે AMCA નું મોડેલ રજૂ કર્યું છે. તે વાયુસેનામાં ક્યારે જોડાશે તે હજુ સ્પષ્ટ નથી. તો આવી સ્થિતિમાં ભારત સરકાર શક્ય તેટલી વહેલી તકે પાંચમી પેઢીના ફાઇટર પ્લેન ખરીદે તે મહત્વપૂર્ણ છે. PM નરેન્દ્ર મોદી હાલમાં અમેરિકામાં છે. ટ્રમ્પ સાથેની મુલાકાત દરમિયાન F-35 ની ખરીદી પર ચર્ચા થવી જોઈએ. જો અમેરિકા સાથે કોઈ સોદો ન થઈ શકે તો સુખોઈ-57 માટે રશિયા સાથે વાતચીત કરવી જોઈએ. આનો અર્થ એ થયો કે વાયુસેના માટે નવા અને પાંચમી પેઢીના ફાઇટર વિમાનો એકદમ જરૂરી છે.