વિમાન ક્રેશ થયા પહેલા 2 પાયલોટ વચ્ચેની છેલ્લી વાતચીત, 32 સેકન્ડ અને....

12 જૂનના રોજ અમદાવાદમાં થયેલા એર ઇન્ડિયા ડ્રીમલાઇનર અકસ્માતના પ્રારંભિક તપાસ અહેવાલમાં કેટલાક ચોંકાવનારા તથ્યો બહાર આવ્યા છે. આ અહેવાલમાં પુષ્ટિ મળી છે કે વિમાનના બંને એન્જિન ટેકઓફ થયાની થોડીક સેકન્ડ પછી હવામાં કામ કરવાનું બંધ કરી દીધું હતું. આ અહેવાલ એરક્રાફ્ટ અકસ્માત તપાસ બ્યુરો દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે બોઇંગ ડ્રીમલાઇનર ૭૮૭-૮ વિમાનમાં બળતણ પુરવઠાને નિયંત્રિત કરતા ફ્યુઅલ કટઓફ સ્વીચો એક પછી એક સેકન્ડમાં 'RUN' થી 'CUTOFF' સ્થિતિમાં ખસી ગયા. આ કારણે, બંને એન્જિનને બળતણ મળવાનું બંધ થઈ ગયું અને તે કામ કરવાનું બંધ કરી દીધું.

તમને જણાવી દઈએ કે આ વિમાનમાં કુલ ૨૪૨ મુસાફરો હતા, જેમાંથી ૨૪૧ લોકોના મોત થયા હતા. વિમાન અમદાવાદ એરપોર્ટ નજીક બીજે મેડિકલ કોલેજ હોસ્ટેલની ઇમારત સાથે અથડાયું હતું, જેના કારણે હોસ્ટેલના વિદ્યાર્થીઓના મોત થયા હતા, જ્યારે ઘણા ઘાયલ થયા હતા. આ અકસ્માતમાં કુલ ૨૭૦ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા હતા. 

 

રિપોર્ટ અનુસાર, જ્યારે બંને એન્જિન બંધ થઈ ગયા, ત્યારે કોકપીટ વોઈસ રેકોર્ડરમાં એક પાઈલટ કહેતો સાંભળવામાં આવ્યો - 'તમે એન્જિન કેમ બંધ કર્યું?' જેનો જવાબ બીજા પાઈલટ આપે છે - 'મેં નથી કર્યું.'

એટલે કે, એન્જિન બંધ કરવાનો નિર્ણય જાણી જોઈને લેવામાં આવ્યો ન હતો, પરંતુ તે અચાનક અને અજાણતાં થયો. હવે તપાસનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ ભાગ એ હશે કે ફ્યુઅલ કટઓફ સ્વીચ આપમેળે 'કટઓફ' મોડમાં કેવી રીતે ગયો, જેના કારણે એન્જિનને ઇંધણ મળવાનું બંધ થઈ ગયું.

રિપોર્ટમાં એ પણ ઉલ્લેખ છે કે અકસ્માતના વિડીયો ફૂટેજમાં રામ એર ટર્બાઇન (RAT) નું બહાર નીકળવાનું સ્પષ્ટપણે દેખાય છે. આ ત્યારે જ થાય છે જ્યારે વિમાનમાં પાવર અને એન્જિન પાવર સંપૂર્ણપણે ખોવાઈ જાય છે. આનો અર્થ એ છે કે વિમાનને ઉડવા માટે જરૂરી બધી શક્તિ સમાપ્ત થઈ ગઈ હતી.

 

રિપોર્ટ અનુસાર, એરપોર્ટ પરથી મેળવેલા CCTV ફૂટેજમાં દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે ટેકઓફ પછી તરત જ, જ્યારે વિમાને ઊંચાઈ મેળવવાનું શરૂ કર્યું, ત્યારે રેમ એર ટર્બાઇન (RAT) સક્રિય થઈ ગયું. ફ્લાઇટ પાથ પર ક્યાંય મોટી સંખ્યામાં પક્ષીઓની હાજરી દેખાઈ ન હતી. જો કે છતાં વિમાન એરપોર્ટની સીમા દિવાલ પાર કરતા પહેલા જ ઊંચાઈ ગુમાવવાનું શરૂ કરી દીધું.

બ્લેક બોક્સ એટલે કે એન્હાન્સ્ડ એરબોર્ન ફ્લાઇટ રેકોર્ડર (EAFR) ના ડેટા દર્શાવે છે કે બંને ફ્યુઅલ સ્વીચો 'RUN' સ્થિતિમાં પાછા લાવવામાં આવ્યા હતા. આમાં, એન્જિન 1 થોડું સારુ અને સામાન્ય થવા લાગ્યું, પરંતુ એન્જિન 2 સામાન્ય થઈ શક્યું નહીં.

AAIB એ રિપોર્ટમાં જણાવ્યું હતું કે, 'એન્જિન 1 ની કોર સ્પીડમાં ઘટાડો અટકી ગયો, અને સુધારા તરફ આગળ વધવા લાગ્યો. એન્જિન 2 ફરીથી દોડવામાં સક્ષમ હતું, પરંતુ તેની કોર સ્પીડમાં ઘટાડો રોકી શક્યું નહીં અને વારંવાર ઇંધણ ભરીને ગતિને વેગ આપવા અને સુધારવાનો પ્રયાસ કરતો રહ્યો.

 

રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે એર ઇન્ડિયાનું આ વિમાન ફક્ત 32 સેકન્ડ માટે હવામાં રહ્યું અને અકસ્માત પહેલા ફક્ત 0.9 નોટિકલ માઇલ (લગભગ 1.6 કિલોમીટર) નું અંતર કાપી શક્યું. બપોરે 1:39 વાગ્યે, આ વિમાન એરપોર્ટ નજીક સ્થિત બીજે મેડિકલ કોલેજ હોસ્ટેલ સાથે અથડાયું.

રિપોર્ટમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે ક્રેશ પછી, થ્રસ્ટ લિવર (જે એન્જિનની શક્તિને નિયંત્રિત કરે છે) નિષ્ક્રિય સ્થિતિમાં મળી આવ્યા હતા, પરંતુ બ્લેક બોક્સ ડેટા દર્શાવે છે કે ટક્કર સમયે આ લિવર આગળની સ્થિતિમાં હતા. તે સમયે બંને ફ્યુઅલ કંટ્રોલ સ્વીચો પણ RUN મોડમાં હતા.

તપાસમાં એક મોટી શંકા પણ હવે દૂર થઈ ગઈ છે. રિપોર્ટમાં સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે કે ટેકઓફ સમયે ફ્લૅપ સેટિંગ (5 ડિગ્રી પર) અને લેન્ડિંગ ગિયર લિવર (નીચે) ની સ્થિતિ એકદમ સામાન્ય અને ધોરણ અનુસાર હતી. AAIB એ એમ પણ કહ્યું હતું કે પ્રારંભિક તપાસમાં વિમાનમાં કોઈ કાવતરું કે તોડફોડના કોઈ સ્પષ્ટ પુરાવા મળ્યા નથી.

રિપોર્ટમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે યુએસ ફેડરલ એવિએશન ઓથોરિટી (FAA) એ ડિસેમ્બર 2018 માં ફ્યુઅલ કંટ્રોલ સ્વીચ અંગે ચેતવણી જારી કરી હતી. FAA એ કહ્યું હતું કે કેટલાક બોઇંગ 737 એરક્રાફ્ટમાં ફ્યુઅલ કંટ્રોલ સ્વીચનું લોકીંગ ફીચર નિષ્ક્રિય સ્થિતિમાં મળી આવ્યું હતું. જો કે, FAA એ તેને એટલું ગંભીર માન્યું ન હતું કે તેના પર ફરજિયાત ટેકનિકલ સૂચના (AD) જારી કરવી જોઈએ.

FAA ની આ ચેતવણી ફક્ત સલાહના રૂપમાં હતી, તેથી એર ઇન્ડિયાએ તેની સાથે સંબંધિત કોઈ તપાસ હાથ ધરી ન હતી. રિપોર્ટ અનુસાર, VT-ANB વિમાનમાં થ્રોટલ કંટ્રોલ મોડ્યુલ 2019 અને 2023 માં બદલવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ તેનો ફ્યુઅલ કંટ્રોલ સ્વીચ સાથે કોઈ સંબંધ નહોતો. 2023 થી અત્યાર સુધી આ સ્વીચમાં કોઈપણ પ્રકારની ખામી હોવાનો કોઈ અહેવાલ નથી. એટલે કે, હાલમાં રિપોર્ટમાં કોઈ ટેકનિકલ ખામી કે તોડફોડનું કોઈ નક્કર કારણ બહાર આવ્યું નથી, પરંતુ તપાસ હજુ પણ ચાલુ છે.

AAIB નો આ તપાસ અહેવાલ શુક્રવાર-શનિવાર રાત્રે 1 વાગ્યા પછી જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો. અમદાવાદ એર ઇન્ડિયા વિમાન દુર્ઘટનામાં AAIB નો આ પ્રારંભિક અહેવાલ છે, પરંતુ તે સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે એન્જિન બંધ થવાનું કારણ ટેકનિકલ ખામી અથવા સિસ્ટમની ખામી હોઈ શકે છે. એવું કહેવામાં આવ્યું છે કે આ બાબતની વિગતવાર તપાસ ચાલી રહી છે.

એર ઇન્ડિયાએ AI171 વિમાન દુર્ઘટનામાં જીવ ગુમાવનારાઓ અને અસરગ્રસ્ત પરિવારો પ્રત્યે સંવેદના વ્યક્ત કરી છે. કંપનીએ કહ્યું, 'અમે આ દુઃખની ઘડીમાં પરિવારો સાથે છીએ અને દરેક શક્ય રીતે મદદ કરી રહ્યા છીએ.' એર ઇન્ડિયાએ આજે 12 જુલાઈ 2025 ના રોજ પ્રકાશિત થયેલા પ્રારંભિક તપાસ અહેવાલની પુષ્ટિ કરી છે. તેણે એમ પણ કહ્યું કે તે નિયમનકારો અને અન્ય એજન્સીઓ સાથે સતત સંપર્કમાં છે. એરલાઇને કહ્યું કે અકસ્માતની તપાસ હજુ પણ ચાલુ છે, તેથી તે હાલમાં કોઈપણ તકનીકી વિગતો પર ટિપ્પણી કરશે નહીં.

આ પણ વાંચો----

અમદાવાદ વિમાન દુર્ઘટનાઃ એન્જિન બંધ થવાના કારણે થયો હતો અકસ્માત