Imran Pratapgarhi : વાણી સ્વાતંત્ર્ય એ બધાનો હક, સુપ્રીમ કોર્ટે ગુજરાત પોલીસને આપ્યો ઠપકો...

સુપ્રીમ કોર્ટે આજે કોંગ્રેસના રાજ્યસભા સાંસદ ઇમરાન પ્રતાપગઢીને મોટી રાહત આપી છે અને ગુજરાત પોલીસે તેમની સામે નોંધાયેલી એફઆઈઆર રદ કરી છે. આ કેસ એક સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ સાથે સંબંધિત હતો જેમાં ઇમરાન પ્રતાપગઢીએ “એ ખૂન કે પ્યાસે બાત સુનો…” કવિતા સાથેનો એક વીડિયો શેર કર્યો હતો. કોર્ટે પોતાના નિર્ણયમાં અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો અને પોલીસ અને નીચલી અદાલતોની સંવેદનશીલતા પર પ્રશ્ન ઉઠાવ્યા હતા.

ન્યાયાધીશ અભય એસ. ઓકા અને ન્યાયાધીશ ઉજ્જવલ ભુયાનની સુપ્રીમ કોર્ટની બેન્ચે કહ્યું, "કોઈ ગુનો થયો નથી. જ્યારે આરોપો લેખિતમાં હોય, ત્યારે પોલીસ અધિકારીએ તેને ધ્યાનથી વાંચવું જોઈએ. જો તે બોલાયેલા શબ્દો સાથે સંબંધિત હોય, તો તેનો સાચો અર્થ સમજવો મહત્વપૂર્ણ છે." તેમણે વધુમાં કહ્યું કે આ કવિતામાં હિંસાનો કોઈ સંદેશ નથી, પરંતુ તે અહિંસાને પ્રોત્સાહન આપે છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે નીચલી અદાલતોને પણ ફટકાર લગાવી...

ન્યાયાધીશ ઓકાએ પોતાના ચુકાદામાં પોલીસની કાર્યશૈલી પર ટિપ્પણી કરતા કહ્યું, "બંધારણના 75 વર્ષ પછી પણ, પોલીસે અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાનું મહત્વ સમજવું જોઈએ. મોટી સંખ્યામાં લોકો નાપસંદ કરે ત્યારે પણ આ અધિકારનું રક્ષણ થવું જોઈએ." તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ન્યાયાધીશોને ભલે કોઈ વાત પસંદ ન હોય, પણ અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાને બંધારણીય રક્ષણ આપવું જરૂરી છે. "વાણી સ્વાતંત્ર્ય એ સૌથી મૂલ્યવાન અધિકારોમાંનો એક છે. જ્યારે પોલીસ તેનું સન્માન કરતી નથી, ત્યારે બંધારણીય અદાલતોએ દખલ કરવી જોઈએ અને તેનું રક્ષણ કરવું જોઈએ."

જાન્યુઆરી 2025 માં શરૂ થયો હતો કેસ...

આ કેસ જાન્યુઆરી 2025 માં શરૂ થયો હતો, જ્યારે ગુજરાતના જામનગરમાં ઇમરાન પ્રતાપગઢી વિરુદ્ધ સમૂહ લગ્ન સમારોહ દરમિયાન પોસ્ટ કરાયેલા 46 સેકન્ડના વીડિયો માટે FIR દાખલ કરવામાં આવી હતી. વીડિયોમાં પ્રતાપગઢી પર ફૂલોનો વરસાદ થતો જોવા મળ્યો હતો, અને પૃષ્ઠભૂમિમાં વાગી રહેલી કવિતાને પોલીસે "ઉશ્કેરણીજનક" અને "રાષ્ટ્રીય એકતા વિરુદ્ધ" ગણાવી હતી. તેમની સામે ભારતીય દંડ સંહિતા (BNS) ની કલમ 196 (ધર્મ અથવા જાતિના આધારે દુશ્મનાવટને પ્રોત્સાહન આપવું) અને 197 (રાષ્ટ્રીય એકતાને પ્રતિકૂળ નિવેદનો) હેઠળ કેસ નોંધવામાં આવ્યો હતો.

પ્રતાપગઢીએ અગાઉ FIR રદ કરવા માટે ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં અરજી કરી હતી, પરંતુ હાઈકોર્ટે 17 જાન્યુઆરીએ તેમની અરજી ફગાવી દીધી હતી. હાઈકોર્ટે કહ્યું હતું કે તપાસ પ્રારંભિક તબક્કામાં છે અને પ્રતાપગઢીએ તપાસમાં સહકાર આપ્યો નથી. આ પછી તેમણે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અપીલ કરી.