Excise Duty Waives On E22 to E30 Ethanol-Blended Petrol: વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલની કિંમતોમાં સતત થતા ઉતાર-ચઢાવ અને આંતરરાષ્ટ્રીય તણાવ વચ્ચે કેન્દ્ર સરકારે દેશના અર્થતંત્ર તેમજ ઇંધણ ક્ષેત્રે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. કેન્દ્ર સરકારે 22% થી લઈને 30% સુધી ઇથેનોલનું મિશ્રણ ધરાવતા પેટ્રોલ પર લાગતી કેન્દ્રીય એક્સાઇઝ ડ્યુટી (Central Excise Duty) ને સંપૂર્ણપણે માફ કરી દીધી છે. નાણાં મંત્રાલય હેઠળના મહેસૂલ વિભાગ દ્વારા બુધવારે મોડી રાત્રે આ અંગેનું સત્તાવાર જાહેરનામું બહાર પાડવામાં આવ્યું છે. સરકારના આ મહત્ત્વપૂર્ણ પગલાથી આગામી સમયમાં ગ્રાહકોને સસ્તું પેટ્રોલ મળવાની આશા જાગી છે, તો બીજી તરફ વિદેશી ક્રૂડ ઓઇલ પર ભારતની નિર્ભરતામાં મોટો ઘટાડો નોંધાશે.
<img src="https://static.gujaratsamachar.com/content_image/content_image_c7b63379-adb1-4bdd-ac8b-ef5e32e441ca.jpeg" alt="E20 નહીં પણ તેનાથી વધુ ઈથેનોલવાળા પેટ્રોલ પર એક્સાઈઝ ડ્યુટી ખતમ: કેન્દ્ર સરકારનો નિર્ણય 2 - image" width="681" height="757">
શું છે નવી જાહેરાત? મહેસૂલ વિભાગ દ્વારા જાહેર કરાયેલા નવા નિયમો અનુસાર, E22, E25, E27 અને E30 ઇંધણ મિશ્રણો પર લાગતો બેઝિક એક્સાઇઝ ડ્યુટી દર ઘટાડીને &lsquo;શૂન્ય&rsquo; કરવામાં આવ્યો છે. આટલું જ નહીં, સરકારે આ ઉચ્ચ-મિશ્રણ ઇંધણોને વધારાની એક્સાઇઝ ડ્યુટી તેમજ રોડ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સેસમાંથી પણ સંપૂર્ણ મુક્તિ આપી દીધી છે. આ માટે સરકાર દ્વારા જૂની નોટિફિકેશન નંબર 11/2017-સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ અને નોટિફિકેશન નંબર 28/2002-સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝમાં જરૂરી કાયદાકીય સુધારાઓ કરવામાં આવ્યા છે. નવી નીતિ મુજબ, E22 ઇંધણમાં 22% ઇથેનોલ સાથે 78% પેટ્રોલ હશે, જ્યારે E25 માં 25%, E27 માં 27% અને E30 ઇંધણમાં 30% ઇથેનોલ સાથે 70% શુદ્ધ પેટ્રોલનું મિશ્રણ તૈયાર કરવામાં આવશે.
મુક્તિ મેળવવા માટેની મુખ્ય શરતો અને BIS ધોરણો સરકારે આ કરમુક્તિનો લાભ આપવા માટે કેટલીક ચોક્કસ પ્રક્રિયાત્મક શરતો પણ લાગુ કરી છે. આ વિશેષ છૂટછાટ ફક્ત એવા જ ઇંધણ મિશ્રણોને મળશે જે બ્યુરો ઓફ ઇન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ્સ (BIS) ના નક્કી કરેલા સંશોધિત &lsquo;IS 19850&rsquo; ધોરણોનું સંપૂર્ણ પાલન કરતા હશે. આ ઉપરાંત, મિશ્રણ પ્રક્રિયામાં ઉપયોગમાં લેવાયેલા મૂળ મોટર સ્પિરિટ (પેટ્રોલ) પર લાગુ પડતી તમામ નિર્ધારિત ડ્યુટી અગાઉથી ચૂકવાયેલી હોવી જોઈએ અને તેની સાથે જ ભેળવવામાં આવેલા ઇથેનોલ પર લાગતો જરૂરી ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસીસ ટેક્સ (GST) ચૂકવેલો હોવો અનિવાર્ય રહેશે. આ કડક માપદંડોને કારણે બજારમાં માત્ર ગુણવત્તાયુક્ત ઇંધણ જ સપ્લાય થશે.
વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઇલ સંકટ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના જોખમ સામે કવચ ભારત પોતાની સ્થાનિક જરૂરિયાતોને સંતોષવા માટે આશરે 80% થી વધુ ક્રૂડ ઓઇલ વિદેશમાંથી આયાત કરે છે. હાલમાં મધ્ય-પૂર્વ અને પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સૈન્ય અને રાજકીય તણાવને કારણે વૈશ્વિક તેલ પુરવઠો મોટા જોખમ હેઠળ છે. વૈશ્વિક સ્તરે વેચાતા કુલ તેલ પુરવઠાનો આશરે 20% હિસ્સો &lsquo;સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ&rsquo; ના દરિયાઈ માર્ગેથી પસાર થાય છે, જે યુદ્ધની સ્થિતિમાં ગમે ત્યારે બ્લોક થઈ શકે તેમ છે. જો આ પુરવઠો અટકે, તો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડના ભાવ આસમાને પહોંચી શકે છે. આવી કટોકટીમાં સ્થાનિક સ્તરે ઉત્પાદિત થતા બાયોફ્યુઅલ એટલે કે ઇથેનોલનું પ્રમાણ વધારવું એ ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા માટે સૌથી મોટું હથિયાર સાબિત થશે. તેનાથી દેશના કિંમતી વિદેશી વિનિમય ભંડારની પણ અબજો ડોલરની બચત થશે.
કૃષિ ક્ષેત્રમાં તેજી: ખેડૂતોની આવકમાં થશે મોટો વધારો આ નીતિગત ફેરફારનું સૌથી મોટું અને હકારાત્મક પાસું દેશના કૃષિ અર્થતંત્ર અને ગ્રામીણ ક્ષેત્ર સાથે સીધું જોડાયેલું છે. ભારતમાં ઇથેનોલ મિશ્રણ કાર્યક્રમ ખૂબ જ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યો છે. અત્યાર સુધી માત્ર શેરડીના રસ અને મોલાસીસમાંથી જ ઇથેનોલ બનતું હતું, પરંતુ હવે અનાજ (જેમ કે બગડેલા ધાન્ય અને મકાઈ) આધારિત ડિસ્ટિલરીઓ પણ મોટું યોગદાન આપી રહી છે. હાલમાં ભારતની કુલ ઇથેનોલ ઉત્પાદન ક્ષમતા વધીને વાર્ષિક 1,953 કરોડ લિટર પર પહોંચી ગઈ છે, પરંતુ બજારમાં મર્યાદિત માંગને કારણે અત્યાર સુધી માત્ર 50% ક્ષમતાનો જ ઉપયોગ થતો હતો. ઉદ્યોગ જગત લાંબા સમયથી ઉચ્ચ મિશ્રણ ધરાવતા ઇંધણને મંજૂરી આપવાની માંગ કરી રહ્યું હતું. હવે E22 થી E30 ના ગ્રીન સિગ્નલને કારણે દેશની તમામ બાયો-રિફાઇનરીઓ અને ફેક્ટરીઓ પોતાની પૂર્ણ ક્ષમતા પર કામ કરી શકશે. બજારમાં શેરડી અને અન્ય અનાજનો વપરાશ વધવાથી સીધા નાણાં ખેડૂતોના ખાતામાં પહોંચશે, જેનાથી તેમની આર્થિક સ્થિતિ વધુ મજબૂત બનશે.
સમયમર્યાદા વહેલી પૂર્ણ થઈ, હવે નવા રોડમેપ તરફ નજર ભારતે અગાઉ પેટ્રોલમાં 20% ઇથેનોલ ભેળવવાનો (E20) લક્ષ્યાંક નિર્ધારિત સમય મર્યાદા કરતાં ઘણો વહેલો પ્રાપ્ત કરીને વૈશ્વિક સ્તરે પ્રશંસા મેળવી છે. ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) દ્વારા ઇથેનોલની રેકોર્ડબ્રેક ખરીદી કરવામાં આવી રહી છે. જોકે, સરકારે હજુ સુધી E25 કે E30 વ્યાપારી ધોરણે દેશભરમાં લાગુ કરવા માટે કોઈ સત્તાવાર ઔપચારિક રોડમેપ જાહેર કર્યો નથી, પરંતુ કરમુક્તિની આ તાજી જાહેરાત સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે સરકાર ખૂબ જ ટૂંક સમયમાં ઉચ્ચ સ્તરના બાયોફ્યુઅલ લોન્ચિંગની તારીખો જાહેર કરી શકે છે. ઇથેનોલ મૂળભૂત રીતે એક વનસ્પતિ આધારિત આલ્કોહોલ બાયોફ્યુઅલ છે, જે પર્યાવરણને નુકસાન પહોંચાડ્યા વગર ઇંધણની કાર્યક્ષમતા વધારે છે. પેટ્રોલમાં ઇથેનોલનું પ્રમાણ 30% સુધી લઈ જવાથી વાહનોમાંથી નીકળતા હાનિકારક કાર્બન ઉત્સર્જનમાં જબરદસ્ત ઘટાડો થશે, જે ભારતના ગ્રીન એનર્જી મિશન અને પ્રદૂષણ મુક્ત પર્યાવરણના સંકલ્પને પૂર્ણ કરવામાં મોટી ક્રાંતિ લાવશે.

કેન્દ્ર સરકારનો મોટો નિર્ણય, કિંમતો ઘટવાની આશા

June 11, 2026 | 11:01 IST