દિલ્હી-મુંબઈમાં વિરોધ, 11 મેટ્રો સ્ટેશન બંધ... ચૂંટણી પંચ સામે આટલો મોટો મોરચો કેમ?

Jantar Mantar Protest: ચૂંટણી પંચ અને મતદાર યાદીની Special Intensive Revision (SIR) પ્રક્રિયાને લઈને દેશના વિવિધ ભાગોમાં વિરોધ પ્રદર્શન તેજ બન્યાં છે. ગાંધી જયંતિના દિવસે 2 ઓક્ટોબરે દિલ્હી અને મુંબઈ સહિત અનેક સ્થળોએ વિરોધ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. વિરોધ કરનાર સંગઠનો ચૂંટણી પંચની કામગીરી, SIR દરમિયાન મતદાર યાદીમાં થતા ફેરફારો અને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમારની જવાબદારી અંગે સવાલો ઉઠાવી રહ્યા છે. કેટલાક સંગઠનોએ જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની પણ માંગ કરી છે.

જંતર-મંતર પર વિરોધ પહેલાં દિલ્હી પોલીસે વધારી સુરક્ષા
દિલ્હીમાં જંતર-મંતર પર 2 ઓક્ટોબરના વિરોધ માટે દિલ્હી પોલીસે પરવાનગી આપી નહોતી. તેમ છતાં AISA, સામાજિક કાર્યકરો, વિદ્યાર્થી સંગઠનો અને વિવિધ રાજકીય જૂથો દ્વારા વિરોધનું આહ્વાન કરવામાં આવ્યું હતું. જંતર-મંતર તરફ જતા રસ્તાઓ પર બેરિકેડિંગ કરવામાં આવ્યું અને નવી દિલ્હી વિસ્તારમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા વધારવામાં આવી. દિલ્હી પોલીસે નવી દિલ્હી જિલ્લામાં BNSSની કલમ 163 હેઠળ પ્રતિબંધાત્મક આદેશો લાગુ કર્યા છે. તેના કારણે જાહેર સભા, વિરોધ પ્રદર્શન અને રેલી જેવી પ્રવૃત્તિઓ પર નિયંત્રણ મૂકવામાં આવ્યું છે. જંતર-મંતર આસપાસ પોલીસ અને સુરક્ષા દળોની તૈનાતી પણ વધારવામાં આવી છે.

જંતર-મંતર પહોંચેલા સૌરભ ભારદ્વાજની અટકાયત
AAPના દિલ્હી અધ્યક્ષ સૌરભ ભારદ્વાજ 2 ઓક્ટોબરના વિરોધમાં સામેલ થવા જંતર-મંતર પહોંચ્યા હતા. પોલીસ દ્વારા તેમની અને કેટલાક AAP કાર્યકરોની અટકાયત કરવામાં આવી હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. ભારદ્વાજે અગાઉ લોકોને જંતર-મંતર પહોંચીને વિરોધમાં જોડાવા અપીલ કરી હતી. આ વિરોધનો મુખ્ય મુદ્દો ચૂંટણી પંચની કામગીરી અને SIR હેઠળ મતદાર યાદીમાં થતા ફેરફારો છે. વિરોધ કરનારા સંગઠનોનું કહેવું છે કે મતદાર યાદીમાંથી નામ દૂર કરવા, ઉમેરવા અને ચકાસણીની પ્રક્રિયામાં વધુ પારદર્શિતા જરૂરી છે. બીજી તરફ ચૂંટણી પંચે SIR સંબંધિત નિર્ણયો સંસ્થાકીય પ્રક્રિયા મુજબ લેવાયા હોવાનું જણાવ્યું છે.

દિલ્હીમાં 11 મેટ્રો સ્ટેશનના એન્ટ્રી-એક્ઝિટ બંધ
જંતર-મંતર પર વિરોધને ધ્યાનમાં રાખીને દિલ્હીમાં ટ્રાફિક અને જાહેર પરિવહન વ્યવસ્થામાં પણ ફેરફાર કરવામાં આવ્યા છે. 2 ઓક્ટોબરે 11 મેટ્રો સ્ટેશનોના પ્રવેશ અને બહાર નીકળવાના ગેટ બંધ રાખવામાં આવ્યા છે. તેમાં જનપથ, પટેલ ચોક, સેન્ટ્રલ સેક્રેટરિયેટ, રાજીવ ચોક, સેવા તીર્થ, મંડી હાઉસ, લોક કલ્યાણ માર્ગ, INA, ચાવરી બજાર, રામકૃષ્ણ આશ્રમ માર્ગ અને નવી દિલ્હીનો સમાવેશ થાય છે. કેટલાક સ્ટેશનો પર ઇન્ટરચેન્જ સુવિધા ચાલુ રાખવામાં આવી છે. દિલ્હી ટ્રાફિક પોલીસે જંતર-મંતર, કનોટ પ્લેસ, સંસદ માર્ગ અને આસપાસના વિસ્તારોમાં ટ્રાફિક નિયંત્રણ અને ડાયવર્ઝન અંગે પણ સૂચનાઓ જાહેર કરી છે. સુરક્ષા વ્યવસ્થાના ભાગરૂપે વધારાના પોલીસ અને અર્ધલશ્કરી દળો તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે.

મુંબઈમાં શિવાજી પાર્ક ખાતે CJPનું વિરોધ પ્રદર્શન
મુંબઈમાં Cockroach Janta Party (CJP)એ 2 ઓક્ટોબરે શિવાજી પાર્ક ખાતે વિરોધ પ્રદર્શનની જાહેરાત કરી છે. CJPના સ્થાપક અભિજીત દીપકેએ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માંગ સાથે આંદોલન શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી હતી. સંગઠને SIR અને મતદાર યાદી સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ પણ ઉઠાવ્યા છે. મુંબઈ પોલીસ દ્વારા શિવાજી પાર્ક ખાતે કાર્યક્રમ માટે પરવાનગી આપવામાં આવી નહોતી. પોલીસના જણાવ્યા મુજબ 2013ના બોમ્બે હાઈકોર્ટના આદેશને કારણે શિવાજી પાર્કમાં આવી સભાને મંજૂરી આપવાની સત્તા પોલીસ પાસે નથી અને આ વિસ્તાર સાયલેન્સ ઝોન છે. આયોજકોને વૈકલ્પિક સ્થળ શોધવાની સલાહ આપવામાં આવી હતી. CJPએ તેમ છતાં 2 ઓક્ટોબરે સાંજે 4 વાગ્યે શિવાજી પાર્ક ખાતે વિરોધની જાહેરાત કરી છે. સંગઠનના જણાવ્યા મુજબ આ આંદોલન બાદ દેશના અન્ય શહેરોમાં પણ વિરોધ કાર્યક્રમો યોજવામાં આવશે.

SIR વિવાદ શું છે?
Special Intensive Revision એટલે મતદાર યાદીની વિશેષ ચકાસણી અને સુધારણા પ્રક્રિયા. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન મતદારોની વિગતોની ચકાસણી, નવા નામ ઉમેરવા અને અયોગ્ય અથવા ડુપ્લિકેટ નોંધણીઓ દૂર કરવા જેવા પગલાં લેવામાં આવે છે. હાલમાં વિરોધ પક્ષો અને વિવિધ નાગરિક સંગઠનો SIRની પ્રક્રિયા, મતદાર યાદીમાંથી નામ દૂર કરવાની પદ્ધતિ અને ચૂંટણી પંચની નિર્ણય પ્રક્રિયા અંગે સવાલો ઉઠાવી રહ્યા છે. બીજી તરફ ચૂંટણી પંચે SIR અંગેના નિર્ણયો નિયમિત અને સંસ્થાકીય પ્રક્રિયા હેઠળ લેવાયા હોવાનું જણાવ્યું છે.

6 ઓક્ટોબરે ચૂંટણી પંચ તરફ કૂચની જાહેરાત
દિલ્હી અને મુંબઈના વિરોધ ઉપરાંત INDIA બ્લોકે પણ ચૂંટણી પંચની કામગીરી અને SIR મુદ્દે દેશવ્યાપી કાર્યક્રમની જાહેરાત કરી છે. જાહેર થયેલા કાર્યક્રમ મુજબ 2થી 8 ઓક્ટોબર દરમિયાન વિવિધ જિલ્લાઓમાં માર્ચ યોજાવાની છે અને 6 ઓક્ટોબરે વિપક્ષી સાંસદો ચૂંટણી પંચની ઓફિસ તરફ કૂચ કરશે. આમ, SIR અને ચૂંટણી પંચની કામગીરીને લઈને રાજકીય વિરોધ હવે દિલ્હી અને મુંબઈની સડકો સુધી પહોંચી ગયો છે. એક તરફ વિરોધ પક્ષો અને સંગઠનો પારદર્શિતા, મતદાર અધિકાર અને જવાબદારીની માંગ કરી રહ્યા છે, જ્યારે ચૂંટણી પંચ પોતાની નિર્ણય પ્રક્રિયાને સંસ્થાકીય અને નિયમિત ગણાવી રહ્યું છે. આગામી દિવસોમાં આ મુદ્દે રાજકીય અને જાહેર ચર્ચા વધુ તેજ થવાની શક્યતા છે.