Assembly Elections: દેશમાં આગામી વર્ષે યોજાનારી વિવિધ રાજ્યોની વિધાનસભા ચૂંટણીઓ તેના નિયત સમયપત્રક કરતાં વહેલી યોજાય તેવી શક્યતાઓ સેવાઈ રહી છે. રાજકીય અને વહીવટી વર્તુળોમાં આ અંગેની અટકળો અને ચર્ચાઓએ જોર પકડ્યું છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આગામી સમયમાં હાથ ધરાનારી રાષ્ટ્રીય વસ્તી ગણતરી (Census) અને તેની સાથે જોડાયેલી વહીવટી કામગીરીને કારણે સરકારી તંત્ર પર વધતા બોજને હળવો કરવા માટે સરકાર વિવિધ વિકલ્પો પર ગંભીરતાથી વિચાર કરી રહી છે. જો કે, આ અંગે હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત કે આખરી નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી. ગુજરાત ઉપરાંત ઉત્તર પ્રદેશ, પંજાબ, ઉત્તરાખંડ, ગોવા અને મણિપુર જેવા મહત્વના રાજ્યોમાં ચૂંટણી પ્રક્રિયા અને વસ્તી ગણતરીના સંકલનને સુનિશ્ચિત કરવા માટે વહીવટી સ્તરે વ્યાપક મંથન શરૂ થઈ ગયું છે.
અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓ પર વધારાનું દબાણ ટાળવા કવાયત વહીવટી નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો વિધાનસભા ચૂંટણી અને રાષ્ટ્રીય વસ્તી ગણતરી બંને પ્રક્રિયાઓ એક જ સમયગાળામાં હાથ ધરવામાં આવે, તો સરકારી કર્મચારીઓ અને અધિકારીઓ પર અસહ્ય દબાણ આવી શકે છે. જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ (DM) સ્તરથી લઈને પાયાના સ્તરના કર્મચારીઓ આ બંને રાષ્ટ્રીય કામગીરીમાં કરોડરજ્જુ સમાન હોય છે. વસ્તી ગણતરી માટે મોટા પાયે માનવશક્તિ અને સંસાધનો એકત્ર કરવા પડે છે, જ્યારે ચૂંટણી પંચને પણ શાંતિપૂર્ણ મતદાન માટે આ જ મશીનરીની જરૂર પડે છે. આ સંભવિત સંઘર્ષ અને સરકારી તંત્રની મર્યાદાઓને ધ્યાનમાં રાખીને જ વહેલી ચૂંટણી યોજવાનો વહીવટી વિકલ્પ મોખરે આવ્યો છે.
સીમાંકનની શક્યતાઓ પર નિષ્ણાતોની નજર રાજકીય વિશ્લેષકો અને નિષ્ણાતોના મતે, વસ્તી ગણતરી પૂર્ણ થયા બાદ ભવિષ્યમાં લોકસભા અને વિધાનસભા મતવિસ્તારોના સીમાંકનની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ શકે છે. જો કે સીમાંકન એક લાંબી અને જટિલ કાનૂની પ્રક્રિયા છે, પરંતુ તેની પૂર્વ તૈયારીઓ અંગે અત્યારથી જ આંતરિક ચર્ચાઓ શરૂ થઈ ગઈ છે. વહીવટી વર્તુળોમાં એવી પણ ચર્ચા છે કે ચૂંટણી અને વસ્તી ગણતરીના સમયપત્રકને વ્યવસ્થિત કરવા માટે નજીકના ભવિષ્યમાં કેન્દ્ર સરકાર અને રાજ્યો વચ્ચે ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકોનો દોર શરૂ થઈ શકે છે.
વહેલી ચૂંટણીની અટકળોથી રાજકીય પક્ષોમાં ભારે હલચલ ચૂંટણી વહેલી યોજાવાની આશંકાઓને પગલે તમામ રાજકીય પક્ષો એક્શન મોડમાં આવી ગયા છે. ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) એ સંગઠનાત્મક સ્તરે પોતાની તૈયારીઓ અને બેઠકો તેજ કરી દીધી છે, તો બીજી તરફ વિરોધ પક્ષો પણ સંભવિત વહેલી ચૂંટણીના પરિદ્રશ્યને પહોંચી વળવા પોતાની વ્યુહરચનાઓ ઘડવામાં વ્યસ્ત બન્યા છે. સત્તાવાર મહોર બાકી હોવા છતાં, તમામ પક્ષો હાઈ એલર્ટ પર છે. સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, ચૂંટણી પંચ હાલમાં જે-તે રાજ્યોની પ્રવર્તમાન સ્થિતિ અને વહીવટી સુવિધાઓનું આંતરિક મૂલ્યાંકન કરી રહ્યું છે.

વસ્તી ગણતરી અને વહીવટી દબાણને કારણે વિચારણા તેજ

June 2, 2026 | 10:52 IST