CM મોહન યાદવ પર કરોડોના જમીન કૌભાંડનો આરોપ

CM Mohan Yadav Land Purchase Row: ધાર્મિક નગરી ઉજ્જૈનમાં વર્ષ 2028 માં યોજાનારા સિંહસ્થ મહાકુંભની તૈયારીઓ વચ્ચે મધ્યપ્રદેશના રાજકારણમાં એક મોટો ભૂકંપ આવ્યો છે. એક અંગ્રેજી રાષ્ટ્રીય અખબારના એક ચોંકાવનારા તપાસ અહેવાલને ટાંકીને મુખ્ય વિરોધ પક્ષ કોંગ્રેસે મુખ્યમંત્રી ડૉ. મોહન યાદવ અને તેમના પરિવાર પર કરોડો રૂપિયાના જમીન કૌભાંડનો ગંભીર આક્ષેપ કર્યો છે. કોંગ્રેસનો આરોપ છે કે મુખ્યમંત્રી બન્યા પછી અને તે પહેલાં, મોહન યાદવના પરિવારે સત્તાવાર હોદ્દાનો દુરુપયોગ કરીને ઉજ્જૈન અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં મોટા પાયે જમીનો ખરીદી છે. આ જમીનો ખાસ કરીને એવા વિસ્તારોમાં ખરીદવામાં આવી છે જ્યાં આગામી સમયમાં સરકારી રોડ પ્રોજેક્ટ્સ, એક્સપ્રેસવે અથવા ઉજ્જૈન માસ્ટર પ્લાન 2035 હેઠળ જમીનનો ઉપયોગ બદલાવવાનો પ્રસ્તાવ છે.

મહાકાલ લોકના નિર્માણ બાદ ઉજ્જૈન રિયલ એસ્ટેટનું નવું હબ બન્યું
ઉજ્જૈનમાં શ્રી મહાકાલ લોક કોરિડોરના ઉદ્ઘાટન પછી આ ધાર્મિક નગરી મધ્યપ્રદેશના સૌથી ઝડપથી વિકસતા શહેરોમાં મોખરે આવી ગઈ છે. સત્તાવાર આંકડાઓ મુજબ, દર વર્ષે 5 કરોડથી વધુ શ્રદ્ધાળુઓ અને પ્રવાસીઓ ભગવાન મહાકાલેશ્વરના દર્શનાર્થે ઉજ્જૈન આવી રહ્યા છે. પ્રવાસીઓની આ અભૂતપૂર્વ સંખ્યાને કારણે શહેરમાં હોસ્પિટાલિટી, પ્રવાસન અને રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્રે જબરદસ્ત તેજી જોવા મળી છે. દેશભરના મોટા રોકાણકારો ઉજ્જૈન તરફ આકર્ષાયા છે અને જમીનોના ભાવ આસમાને પહોંચ્યા છે. મીડિયા રિપોર્ટમાં દાવો કરાયો છે કે આ રિયલ એસ્ટેટ બૂમનો સૌથી મોટો ફાયદો મુખ્યમંત્રી મોહન યાદવના નજીકના પરિવારના સભ્યો, જેમાં તેમની પત્ની, પુત્ર, પુત્રવધૂ, ભાઈઓ અને પિતરાઈ ભાઈઓએ ઉઠાવ્યો છે અને નવી સડક લિંક્સની આસપાસ કિંમતી જમીનો પોતાના નામે કરી લીધી છે.

મુખ્યમંત્રી પદના શપથ લીધા બાદ 168 એકર જમીનની ખરીદીનો દાવો
અખબારના ઇન્વેસ્ટિગેટિવ રિપોર્ટ અનુસાર, ડૉ. મોહન યાદવે 13 ડિસેમ્બર 2023 ના રોજ મધ્યપ્રદેશના મુખ્યમંત્રી તરીકે શપથ ગ્રહણ કર્યા હતા. મુખ્યમંત્રી બન્યા પછીના ગાળામાં જ તેમના પરિવાર અને તેમની સાથે સંકળાયેલી રિયલ એસ્ટેટ કંપનીઓએ ઉજ્જૈનના વિકાસ વિસ્તારોમાં આશરે 137 પ્લોટની ખરીદી કરી હતી. આ તમામ પ્લોટની કુલ જમીન આશરે 168 એકર જેટલી થાય છે. આરોપ છે કે આ તમામ સોદાઓ ડિસેમ્બર 2023 થી ડિસેમ્બર 2025 ની વચ્ચે કરવામાં આવ્યા છે, જોકે આ તપાસમાં વર્ષ 2026 માં થયેલા નવા સોદાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો નથી. સરકારી દસ્તાવેજો દર્શાવે છે કે આ જમીનો સીએમની પત્ની સીમા યાદવ, પુત્ર વૈભવ યાદવની પત્ની શાલિની યાદવ, ભાઈઓ નંદલાલ યાદવ અને નારાયણ યાદવ, નારાયણની પત્ની રેખા યાદવ, પુત્ર અભય યાદવ તેમજ પિતરાઈ ભાઈઓ ગોવિંદ અને નિલેશ યાદવના નામે રજીસ્ટર થયેલી છે.

જીતુ પટવારી અને ઉમંગ સિંઘરના નેતૃત્વમાં કોંગ્રેસની પત્રકાર પરિષદ
આ સનસનાટીભર્યા અહેવાલના પગલે પ્રદેશ કોંગ્રેસ પ્રમુખ જીતુ પટવારી અને વિધાનસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા ઉમંગ સિંઘરે મંગળવારે પ્રદેશ કોંગ્રેસ કાર્યાલય (PCC) ખાતે એક હાઈ-પ્રોફાઈલ સંયુક્ત પત્રકાર પરિષદ યોજી હતી. કોંગ્રેસના નેતાઓએ સરકારી રેકોર્ડ રજૂ કરતા આક્ષેપ કર્યો હતો કે મુખ્યમંત્રી મોહન યાદવના પરિવાર અને સંબંધીઓ પાસે ઉજ્જૈન અને તેની આજુબાજુના વિસ્તારોમાં હાલમાં 245 પ્લોટમાં ફેલાયેલી કુલ 335 એકર જમીનની વિશાળ લેન્ડ બેંક ઉપલબ્ધ છે. પટવારીએ આકરા પ્રહારો કરતા કહ્યું કે, ભાજપ અગાઉ રામ મંદિરના દાનની કથિત ચોરી અને મહાકાલ જમીન કેસમાં સંડોવાયેલી રહી છે અને હવે મુખ્યમંત્રી પોતે જમીન હડપવાના કેસના મુખ્ય સૂત્રધાર બન્યા છે. કોંગ્રેસે સવાલ ઉઠાવ્યો છે કે સામાન્ય ખેડૂતોની જમીનો છીનવીને મુખ્યમંત્રીનો પરિવાર કેવી રીતે માલામાલ થઈ રહ્યો છે.

કયા સમયગાળામાં કેટલી જમીન ખરીદવામાં આવી તેનો હિસાબ
વિરોધ પક્ષ કોંગ્રેસે મુખ્યમંત્રીના પરિવાર દ્વારા વિગતવાર વર્ષવાર કરવામાં આવેલી જમીન ખરીદીનો આંકડાકીય અહેવાલ મીડિયા સમક્ષ રજૂ કર્યો હતો. આ અહેવાલ મુજબ, વર્ષ 2021 થી વર્ષ 2023 ની વચ્ચે, એટલે કે મોહન યાદવ મુખ્યમંત્રી બન્યા તે પહેલાં, તેમના પરિવારે 57 પ્લોટ ખરીદ્યા હતા જે કુલ 86 એકર જમીન ધરાવતા હતા. ત્યારબાદ, વર્ષ 2024 થી 2025 ના ગાળામાં, જ્યારે તેઓ સત્તાના સર્વોચ્ચ પદ પર હતા, ત્યારે જમીન ખરીદવાની ગતિ તીવ્ર બની હતી અને 137 પ્લોટમાં ફેલાયેલી વધુ 168 એકર જમીન ખરીદવામાં આવી હતી. આ રીતે, વર્ષ 2021 થી 2025 ના માત્ર ચાર વર્ષના ટૂંકા ગાળામાં જ યાદવ પરિવારે કુલ 253 એકર નવી જમીન હસ્તગત કરી છે, જેના કારણે તેમની કુલ જમીન માલિકી હવે 335 એકરના આંકડા પર પહોંચી ગઈ છે.

વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સ અને માસ્ટર પ્લાનની ઇનસાઇડર ઇન્ફોર્મેશનનો દુરુપયોગ
કોંગ્રેસનો સૌથી ગંભીર આરોપ એ છે કે યાદવ પરિવારે ખરીદેલી કુલ જમીનમાંથી 111 એકર જમીન બરાબર એ જ સ્થળો પર આવેલી છે જ્યાં રાજ્ય સરકારે નવા મોટા રોડ પ્રોજેક્ટ્સ અને હાઇવે કોરિડોરની જાહેરાત કરી છે. આમાં ઉજ્જૈન-બદનાવર રોડ, ઉજ્જૈન-ઇન્દોર રોડ, પંચકોશી પરિક્રમા માર્ગ, ઉજ્જૈન-મક્ષી રોડ, ઉજ્જૈન-નાગડા રોડ, ઉજ્જૈન-દેવાસ રોડ અને ગરોથ ગ્રીનફિલ્ડ કોરિડોર જેવા મહત્વપૂર્ણ સરકારી માર્ગોનો સમાવેશ થાય છે જે ગરોથ, ઝાલાવાડ, નાગડા, બડનગર, ઇન્દોર અને ભોપાલને જોડે છે. આ ઉપરાંત ગંગેડી, નવાખેડા, સાવરખેડી અને ચાંડેસરા જેવા વિસ્તારોમાં જમીનો ખરીદવામાં આવી છે, જ્યાં ઉજ્જૈન માસ્ટર પ્લાન 2035 હેઠળ ખેતીની જમીનને રહેણાંક અથવા વાણિજ્યિક જમીનમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે ચિહ્નિત કરવામાં આવી છે, જેથી જમીનની કિંમતોમાં રાતોરાત 10 ગણો વધારો થઈ શકે.

ટાઉન એન્ડ કન્ટ્રી પ્લાનિંગ અને ઉજ્જૈન ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી સાથે જૂનો સંબંધ
ડૉ. મોહન યાદવ મુખ્યમંત્રી બન્યા તે પહેલાંથી જ ઉજ્જૈનના માળખાગત વિકાસ અને જમીન આયોજન સાથે સીધી રીતે સંકળાયેલા રહ્યા છે. તેઓ વર્ષ 2004 થી વર્ષ 2010 સુધી ઉજ્જૈન વિકાસ સત્તામંડળ (UDA) ના અધ્યક્ષ પદે રહી ચૂક્યા છે. ત્યારબાદ, વર્ષ 2011 થી વર્ષ 2013 સુધી તેઓ મધ્યપ્રદેશ ટુરિઝમ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશનના અધ્યક્ષ હતા અને વર્ષ 2013 થી તેઓ ઉજ્જૈન દક્ષિણ બેઠકના ધારાસભ્ય તરીકે કાર્યરત છે. કોંગ્રેસનો આરોપ છે કે જ્યારે તેઓ રાજ્યના શિક્ષણ મંત્રી હતા, ત્યારે પણ તેમના પરિવારે આશરે 85 એકર જમીન ખરીદી હતી. મે 2023 માં જ્યારે ઉજ્જૈન માસ્ટર પ્લાન બહાર પાડવામાં આવ્યો, ત્યારે યાદવ સિસ્ટમનો હિસ્સો હતા, તેથી તેમને કયા સર્વે નંબરની જમીન સોનાના ભાવે વેચાશે તેની અગાઉથી જ સંપૂર્ણ માહિતી હતી, જેનો ઉપયોગ ખાનગી નફા માટે કરવામાં આવ્યો છે.

ચાર ખાનગી લિમિટેડ કંપનીઓ દ્વારા શંકાસ્પદ ખરીદ-વેચાણ નેટવર્ક
વિરોધ પક્ષના નેતા ઉમંગ સિંઘરે આક્ષેપ કર્યો છે કે આ સમગ્ર જમીન ખરીદી કોઈ સામાન્ય પ્રક્રિયા નથી, પરંતુ ચાર મોટી રિયલ એસ્ટેટ કંપનીઓનું એક વ્યવસ્થિત નેટવર્ક છે જે મુખ્યમંત્રીના પરિવાર સાથે સીધી રીતે જોડાયેલું છે. આ કંપનીઓમાં સિદ્ધિવિનાયક દેવકન્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ, મંગલમૂર્તિ ઇન્ફ્રા, શ્રી અન્નપૂર્ણા એન્ટરપ્રાઇઝ અને શ્રેયા ડેવલપર્સનો સમાવેશ થાય છે. સિંઘરના જણાવ્યા મુજબ, મુખ્યમંત્રી અને તેમની પત્ની સીમા યાદવ સિદ્ધિવિનાયક દેવકન્સ કંપનીમાં 73% નો મોટો હિસ્સો ધરાવે છે, જેની પાસે સીધી 39.5 એકર જમીન હતી. આ કંપનીએ વર્ષ 2024 થી 2025 દરમિયાન ત્રણ નવા પ્લોટ ખરીદ્યા હતા અને તેમાંથી 12 acre જમીન સપ્ટેમ્બર 2024 માં પિતરાઈ ભાઈ નિલેશ યાદવને ટ્રાન્સફર કરીને કાયદાકીય છટકબારીઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.

ખેડૂતોના લેન્ડ પૂલિંગ વિરોધ વચ્ચે સીએમ પરિવારની જમીન ખરીદી
આ વિવાદનો બીજો એક સંવેદનશીલ પાસું એ છે કે સિંહસ્થ કુંભમેળા માટે કાયમી માળખાગત સુવિધાઓ ઊભી કરવાના નામે રાજ્ય સરકાર દ્વારા ઉજ્જૈનમાં લેન્ડ પૂલિંગની નીતિ લાગુ કરવામાં આવી હતી. ભારતીય કિસાન સંઘ અને સ્થાનિક ખેડૂત સંગઠનોએ આ નીતિનો ઉગ્ર વિરોધ કર્યો હતો કારણ કે ખેડૂતોની કિંમતી જમીનો સરકારી હસ્તક લેવામાં આવી રહી હતી. ખેડૂતોના ભારે આક્રોશ અને આંદોલનને કારણે આખરે સરકારે લેન્ડ પૂલિંગનો નિર્ણય પાછો ખેંચવો પડ્યો હતો. પરંતુ ચોંકાવનારી વાત એ છે કે જ્યારે સ્થાનિક ખેડૂતો પોતાની જમીનો બચાવવા માટે રસ્તા પર લડત આપી રહ્યા હતા, બરાબર તે જ સમયગાળા દરમિયાન મુખ્યમંત્રીના પરિવાર અને તેમની કંપનીઓએ ઉજ્જૈનમાં ઓછામાં ઓછા 62 નવા એકર ખરીદ્યા હતા, જે કુલ આશરે 92 એકર જેટલી જમીન થાય છે.

ચૂંટણી સોગંદનામાના આંકડા અને મિલકતમાં ઉત્તરોત્તર વધારો
વર્ષ 2023 ની મધ્યપ્રદેશ વિધાનસભા ચૂંટણી વખતે ઉમેદવારી પત્ર સાથે રજૂ કરેલા સત્તાવાર સોગંદનામા મુજબ, મુખ્યમંત્રી મોહન યાદવ પાસે વ્યક્તિગત રીતે આશરે 17 એકર જમીન હતી, જેમાં 4 એકર વારસામાં મળેલી અને 13 એકર વર્ષ 1998 માં ખરીદેલી જમીન હતી. તેમની પત્ની સીમા યાદવના નામે સીધી રીતે 10.6 એકર ખેતીની જમીન દર્શાવવામાં આવી હતી. યાદવ દંપતીએ તેમના સોગંદનામામાં સ્વીકાર્યું હતું કે તેમની કૃષિ વિષયક જમીનની બજાર કિંમત આશરે ₹15 કરોડ 88 લાખ જેટલી છે. રસપ્રદ બાબત એ છે કે ડૉ. મોહન યાદવની જાહેર કરાયેલી કુલ સ્થાવર-જંગમ મિલકત વર્ષ 2013 ના સોગંદનામામાં આશરે ₹16 કરોડ હતી, જે વર્ષ 2018 માં વધીને ₹31 કરોડ થઈ અને વર્ષ 2023 સુધીમાં તે ₹42 કરોડના આંકડા પર પહોંચી ગઈ હતી.

"મુખ્યમંત્રીના પરિવારમાંથી છીએ તો શું ધંધો બંધ કરી દેવાનો?"
આ ગંભીર આક્ષેપો અંગે મુખ્યમંત્રીના પિતરાઈ ભાઈઓ વતી અનંત યાદવે પરિવારનો જોરદાર બચાવ કર્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, અમારો પરિવાર વર્ષ 2010 થી, એટલે કે મોહન યાદવ મુખ્યમંત્રી બન્યા તેના ઘણા વર્ષો પહેલાથી રિયલ એસ્ટેટ અને કન્સ્ટ્રક્શનના વ્યવસાયમાં સક્રિય છે. મારા પિતાએ વર્ષો પહેલા 100 વીઘા જમીન પર મોટો રિયલ એસ્ટેટ પ્રોજેક્ટ વિકસાવ્યો હતો અને કાકા પાસે પણ અનેક સત્તાવાર હાઉસિંગ સ્કીમ્સ છે. અમે ભારતના સ્વતંત્ર નાગરિકો છીએ અને અમને દેશના કોઈપણ ભાગમાં કાયદેસર રીતે જમીન ખરીદવાનો કે વેચવાનો સંપૂર્ણ અધિકાર છે. શું અમારા પરિવારમાંથી કોઈ વ્યક્તિ બંધારણીય પદ પર પહોંચે એટલે અમારે અમારો વર્ષો જૂનો કાયદેસરનો વ્યવસાય બંધ કરી દેવો જોઈએ?

નૈતિક ધોરણે રાજીનામાની માંગ
આ જમીન વિવાદ હવે માત્ર સ્થાનિક રહ્યો નથી પરંતુ રાષ્ટ્રીય સ્તરે ગાજી રહ્યો છે. કોંગ્રેસના રાષ્ટ્રીય મહાસચિવ જયરામ રમેશે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર પોસ્ટ કરીને લખ્યું છે કે, મધ્યપ્રદેશમાં ભાજપની ડબલ એન્જિન સરકાર લૂંટને વેગ આપીને પૂરપાટ ઝડપે ચાલી રહી છે અને મુખ્યમંત્રી પોતે આ લૂંટના મુખ્ય સૂત્રધાર છે. યુથ કોંગ્રેસના નેતા શ્રીનિવાસ બી.એ પણ મુખ્યમંત્રી પર કટાક્ષ કરતા તેમને મધ્યપ્રદેશના નવા જમીનમાલિક ગણાવ્યા છે. ભોપાલમાં ભૂતપૂર્વ વિરોધ પક્ષના નેતા અજય સિંહે જણાવ્યું હતું કે ઉચ્ચ બંધારણીય પદ પર બેઠેલી વ્યક્તિ માટે નૈતિકતા સૌથી મોટો માપદંડ છે. જ્યાં સુધી આ સમગ્ર જમીન સોદાઓની સુપ્રીમ કોર્ટના સીટીંગ જજ દ્વારા નિષ્પક્ષ તપાસ પૂર્ણ ન થાય, ત્યાં સુધી ડૉ. મોહન યાદવે નૈતિકતાના ધોરણે મુખ્યમંત્રી પદ પરથી તાત્કાલિક રાજીનામું આપી દેવું જોઈએ.