Jantar Mantar Protest: દેશભરમાં ચર્ચિત NEET પેપર લીક અને પરીક્ષા પ્રણાલીમાં અનિયમિતતાઓના વિરોધમાં દિલ્હીના જંતર-મંતર ખાતે ચાલી રહેલું આંદોલન હવે વધુ તીવ્ર બન્યું છે. કોકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP) ના નેતૃત્વ હેઠળ છેલ્લા 5 દિવસથી હજારો વિદ્યાર્થીઓ અને યુવાનો શેરીઓ પર ઉતરી આવ્યા છે. સરકાર અને આંદોલનકારી સંગઠન વચ્ચે અત્યાર સુધીમાં 2 રાઉન્ડની વાટાઘાટો પૂર્ણ થઈ છે અને ત્રીજા રાઉન્ડની બેઠક યોજાવાની તૈયારીઓ છે, પરંતુ તેમ છતાં બંને પક્ષો વચ્ચે ગંભીર મડાગાંઠ યથાવત છે. CJP ના રાષ્ટ્રીય પ્રવક્તા આશુતોષ રંકાએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચેતવણી આપી છે કે જ્યાં સુધી કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાન તેમના પદ પરથી રાજીનામું નહીં આપે ત્યાં સુધી સરકાર સાથે આગળની બેઠકો યોજવાનો કોઈ તર્ક રહેતો નથી.

શિક્ષણ મંત્રીના રાજીનામા અંગે સરકારનું વલણ અસ્પષ્ટ
આંદોલનકારી સંગઠને જાહેરાત કરી છે કે જો સરકાર શિક્ષણ મંત્રીના રાજીનામા અંગે પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ નહીં કરે તો સંગઠનને કડક પગલાં લેવાની ફરજ પડશે. બીજી તરફ, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા આ પ્રકરણમાં ફાસ્ટ-ટ્રેક કોર્ટની રચના સહિતના નિર્ણયોની જાહેરાત કરવામાં આવી છે, જેને વિદ્યાર્થી સંગઠને મૂળ સમસ્યા પર પાટો બાંધવા સમાન ગણાવીને ફગાવી દીધી છે.

વાટાઘાટોમાં આંશિક સહમતિ: વળતર અને કેસ પાછા ખેંચવા પર લેખિત આશ્વાસનની માગ
CJP ના રાષ્ટ્રીય પ્રવક્તા આશુતોષ રંકાએ શુક્રવારે યોજાયેલી બેઠકની વિગતો આપતાં જણાવ્યું હતું કે સરકાર સાથેની ચર્ચા દરમિયાન 2 મુખ્ય મુદ્દાઓ પર સકારાત્મક પ્રતિસાદ મળ્યો હતો. પ્રથમ, પીડિત વિદ્યાર્થીઓને યોગ્ય વળતર આપવું અને બીજું, શાંતિપૂર્ણ વિરોધ કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓ સામે નોંધાયેલા તમામ પોલીસ કેસ પાછા ખેંચવા. આ બંને બાબતો પર સૈદ્ધાંતિક રીતે કરાર થયો છે અને સંગઠન આશા રાખી રહ્યું છે કે સરકાર બપોરે 3:30 થી 4:00 વાગ્યાની વચ્ચે યોજાનારી વાટાઘાટોમાં આ અંગે લેખિત પ્રતિસાદ આપશે.

સરકારે મંત્રીનું રાજીનામું ન લેવાનું વલણ અપનાવ્યું!
જોકે, રંકાએ ઉમેર્યું હતું કે આ વિરોધ પ્રદર્શનની સૌથી પ્રાથમિક અને બિન-સમાધાનકારી માગ કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાની છે. ગઈકાલની બેઠક બાદ મુખ્ય પ્રવાહના માધ્યમોમાં ચાલતા અહેવાલો મુજબ સરકારે મંત્રીનું રાજીનામું ન લેવાનું વલણ અપનાવ્યું છે. આ સંદર્ભમાં રંકાએ કહ્યું, "જો સરકારે પહેલેથી જ નક્કી કરી લીધું હોય કે શિક્ષણ મંત્રી રાજીનામું નહીં આપે, તો તેમણે અમને ખુલ્લેઆમ કહી દેવું જોઈએ. તે સ્થિતિમાં આવી વાટાઘાટોનો કોઈ અર્થ રહેતો નથી અને અમે અમારી ભવિષ્યની રણનીતિ મુજબ આગળ વધીશું."

NTAના 47 અધિકારીઓની બરતરફી પર સંગઠનની પ્રતિક્રિયા
સરકાર દ્વારા નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી (NTA) ના 47 વરિષ્ઠ અધિકારીઓને બરતરફ કરવાના નિર્ણય અંગે પ્રતિક્રિયા આપતાં CJP ના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું હતું કે આ કદમની વિગતોની સમીક્ષા કર્યા પછી જ સંગઠન વિગતવાર ટિપ્પણી કરશે. જોકે, તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે નીચલા સ્તરના અધિકારીઓ સામેની કાર્યવાહીથી આંદોલનની મુખ્ય માગ બદલાતી નથી. આશુતોષ રંકાના જણાવ્યા અનુસાર, NEET પેપર લીક ઘટના, પરીક્ષા પ્રણાલીની નિષ્ફળતા અને તેના પરિણામે દેશભરમાં કેટલાક કમનસીબ વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા કરવામાં આવેલા આપઘાત જેવા ગંભીર બનાવો માટે નૈતિક અને પ્રત્યક્ષ જવાબદારી માત્ર ને માત્ર શિક્ષણ મંત્રીની છે. તેથી, સિસ્ટમમાં વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે શિક્ષણ મંત્રીએ પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપવું જ પડશે.

વડાપ્રધાનના ફાસ્ટ-ટ્રેક કોર્ટના પ્રસ્તાવ સામે આકરા પ્રહારો
તાજેતરમાં દેશના વડાપ્રધાને એક વીડિયો સંદેશ મારફતે NEET પેપર લીકની તપાસ ઝડપી બનાવવા અને દોષિતોને સજા આપવા માટે ફાસ્ટ-ટ્રેક કોર્ટની સ્થાપના કરવાની જાહેરાત કરી હતી. CJP ના નેતાઓએ આ જાહેરાતની સખત શબ્દોમાં ટીકા કરી છે. આશુતોષ રંકાએ આ અંગે પ્રતિક્રિયા આપતાં કહ્યું કે, "ફાસ્ટ-ટ્રેક કોર્ટની સ્થાપના એ વાસ્તવિક સમસ્યાનો ફેસલાકારક ઉકેલ નથી, પરંતુ તે માત્ર વિદ્યાર્થીઓનું ધ્યાન ભટકાવવાનો પ્રયાસ છે. ભારતમાં પેપર લીકના બનાવો કાનૂની અદાલતોના અભાવે નથી બની રહ્યા, પરંતુ શિક્ષણ મંત્રીની ઘોર અક્ષમતાને કારણે બની રહ્યા છે. પ્રશ્નપત્રોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવામાં વહીવટી તંત્ર નિષ્ફળ નીવડ્યું છે." તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે વડાપ્રધાનનો આ પ્રસ્તાવ તૂટેલા હાડકા પર માત્ર પાટો બાંધવા જેવો છે. વિદ્યાર્થીઓને લાંબી અને જટિલ કાનૂની પ્રક્રિયાઓના આશ્વાસનની જરૂર નથી, પરંતુ તેમને તાત્કાલિક જવાબદારી અને પારદર્શક ન્યાયની જરૂર છે.

CJP સ્થાપક અભિજીત દીપકેની તબિયત લથડી
જંતર-મંતર ખાતે આંદોલનનું નેતૃત્વ કરી રહેલા કોકરોચ જનતા પાર્ટીના સ્થાપક અને પ્રમુખ અભિજીત દીપકેની તબિયત ભૂખ હડતાળ દરમિયાન બગડી ગઈ છે. 20 જુલાઈના રોજ દિલ્હી પોલીસ દ્વારા પર્યાવરણવિદ સોનમ વાંગચુકની અટકાયત કરવામાં આવ્યા બાદ અભિજીત દીપકેએ અનિશ્ચિત મુદતના ઉપવાસ શરૂ કર્યા હતા. આ દરમિયાન તેમની શારીરિક સ્થિતિ લથડતાં ડોક્ટરો દ્વારા બ્લડ ટેસ્ટ કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં તેમને ટાઇફોઇડ હોવાની પુષ્ટિ થઈ છે.

ટાઇફોઇડ છતાં લડત ચાલુ રાખવાની જાહેરાત
અભિજીત દીપકેએ સોશિયલ મીડિયા પર એક વીડિયો સંદેશ જારી કરીને પોતાના ચાહકો અને આંદોલનકારી યુવાનોને ચિંતા ન કરવાની અપીલ કરી છે. તેમણે જણાવ્યું કે તેઓ તબીબી દેખરેખ હેઠળ સવાર-સાંજ સારવાર લઈ રહ્યા છે. વીડિયોમાં તેમણે ઉમેર્યું, "મને ટાઇફોઇડ નિદાન થયો છે, પરંતુ જ્યાં સુધી શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાન રાજીનામું નહીં આપે ત્યાં સુધી અમારી આ લડાઈ પૂર્ણ શક્તિ સાથે ચાલુ રહેશે." દીપકેએ ટ્વિટ કરીને વડાપ્રધાનને સવાલ પણ કર્યો હતો કે તેઓ દેશના લાખો યુવાનોના ભવિષ્ય કરતા એક મંત્રીના રક્ષણને શા માટે પ્રાથમિકતા આપી રહ્યા છે.

જંતર-મંતર ખાતે સુરક્ષા વ્યવસ્થા કડક: FRS કેમેરા અને 3000 પોલીસકર્મીઓ તૈનાત
દિલ્હીના જંતર-મંતર ખાતે સ્થિતિ અત્યંત તંગ બનેલી છે. વિરોધ સ્થળે દૈનિક ધોરણે સરેરાશ 10000 થી વધુ વિદ્યાર્થીઓ અને નાગરિકો એકઠા થઈ રહ્યા છે. કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવી રાખવા માટે દિલ્હી પોલીસ દ્વારા આશરે 3000 સુરક્ષાકર્મીઓ તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે. પરિસ્થિતિ પર નજર રાખવા માટે દિલ્હી પોલીસે સમગ્ર વિસ્તારમાં ફેસ રેકગ્નિશન સિસ્ટમ (FRS) થી સજ્જ કેમેરા સ્થાપિત કર્યા છે. પોલીસ સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, FRS ની મદદથી અત્યાર સુધીમાં 2000 થી વધુ ગુનાહિત પૃષ્ઠભૂમિ ધરાવતા શંકાસ્પદ વ્યક્તિઓની ઓળખ કરવામાં આવી છે જેઓ ભીડનો લાભ લઈને હિંસા ભડકાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા. આંદોલન દરમિયાન થયેલી ઝડપમાં 130 પોલીસકર્મીઓ અને 65 થી વધુ વિદ્યાર્થીઓ ઘાયલ થયા છે. આ મામલે અત્યાર સુધીમાં કુલ 15 FIR નોંધવામાં આવી છે.

દિલ્હી પોલીસની તમામ રજાઓ રદ, હાઇ એલર્ટ જાહેર
વિરોધ પ્રદર્શનના વ્યાપ અને દિલ્હીની વર્તમાન કાયદો અને વ્યવસ્થાની પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને દિલ્હી પોલીસ કમિશનર દ્વારા એક તાકીદનો આદેશ જારી કરવામાં આવ્યો છે. આ આદેશ મુજબ, દિલ્હી પોલીસના તમામ કર્મચારીઓ અને અધિકારીઓની તમામ પ્રકારની નિયમિત અને કેઝ્યુઅલ રજાઓ તાત્કાલિક અસરથી રદ કરવામાં આવી છે. આ આદેશ તમામ જિલ્લા ડીસીપી (DCP), વિદેશી પ્રાદેશિક નોંધણી કાર્યાલય (FRRO) અને ઇન્દિરા ગાંધી આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનમથક (IGIA) ના વડાઓને મોકલવામાં આવ્યો છે. માત્ર ગંભીર કટોકટીના કિસ્સામાં જ ઉચ્ચ અધિકારીઓની ચકાસણી બાદ રજા મંજૂર કરવામાં આવશે. ઉપરાંત, પોલીસ કમિશનરની પૂર્વ મંજૂરી વિના કોઈ પણ પોલીસકર્મી ટ્રેનિંગ પ્રોગ્રામ કે અભ્યાસક્રમમાં ભાગ લઈ શકશે નહીં.

પોલીસ અત્યાચાર સામે સુપ્રીમ કોર્ટ 27 જુલાઈએ સુનાવણી કરવા સંમત
જંતર-મંતર ખાતે વિરોધ કરી રહેલા નિઃશસ્ત્ર વિદ્યાર્થીઓ પર પોલીસ દ્વારા કરવામાં આવેલા કથિત અત્યાચાર અને બળપ્રયોગના વિરોધમાં સુપ્રીમ કોર્ટમાં 2 જાહેર હિતની અરજીઓ (PIL) દાખલ કરવામાં આવી છે. ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) ની આગેવાની હેઠળની બેન્ચ, જેમાં જસ્ટિસ સૂર્યકાંત, જસ્ટિસ જોયમલ્યા બાગચી અને જસ્ટિસ વી. મોહનાનો સમાવેશ થાય છે, તેમણે આ અરજીઓ પર તાકીદે સુનાવણી હાથ ધરવા સંમતિ દર્શાવી છે. સુપ્રીમ કોર્ટે આ મામલાની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને કેસની સુનાવણી 27 તારીખે નિયત કરી છે. વિદ્યાર્થી સંગઠનોએ આશા વ્યક્ત કરી છે કે સર્વોચ્ચ અદાલત તરફથી પોલીસની કાર્યવાહી સામે ન્યાય મળશે અને વિદ્યાર્થીઓના શાંતિપૂર્ણ વિરોધ કરવાના બંધારણીય અધિકારનું રક્ષણ થશે.

રાજકીય સમર્થન અને આંદોલનનો વ્યાપ
આ વિદ્યાર્થી આંદોલનને હવે દેશના વિવિધ રાજકીય પક્ષો અને સામાજિક સંગઠનો તરફથી વ્યાપક સમર્થન મળી રહ્યું છે. કોંગ્રેસ પક્ષ સહિતના વિપક્ષી દળોએ વિદ્યાર્થીઓની માગણીઓ અને પરીક્ષા પ્રણાલીમાં મૂળભૂત સુધારાની જરૂરિયાતને ખુલ્લેઆમ સમર્થન આપ્યું છે. બીજી તરફ, સોનમ વાંગચુકે 26 દિવસના લાંબા ઉપવાસ બાદ પોતાના પારણા કર્યા છે અને વિદ્યાર્થીઓના આંદોલનને પોતાનું સમર્થન જાહેર કર્યું છે. CJP ના પ્રતિનિધિમંડળે સરકારને પરીક્ષા સુધારા અંગેનું એક વિગતવાર ચાર્ટર સુપરત કર્યું છે. સંગઠને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો સરકાર આ સુધારાઓને ગંભીરતાથી લાગુ કરશે તો તેનો આવકાર કરાશે, પરંતુ મંત્રીના રાજીનામા વગર આંદોલન પાછું ખેંચાશે નહીં. આજની ત્રીજા રાઉન્ડની વાટાઘાટોમાં જો સરકાર તરફથી કોઈ સ્પષ્ટ જવાબ નહીં મળે તો CJP દેશવ્યાપી આંદોલનની નવી અને વધુ આક્રમક રણનીતિની જાહેરાત કરશે.

July 25, 2026 | 12:26 IST