'કોઇને મિયાં-તિયાં કે પાકિસ્તાની કહેવા પર...', મુસ્લિમ શખ્સની FIR પર બોલ્યું SC

મુસ્લિમ સમુદાય સંબંધિત ટિપ્પણી અંગે સુપ્રીમ કોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ વાત કહી છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે કહ્યું કે ભલે કોઈને 'મિયાં-તિયાં' અથવા 'પાકિસ્તાની' કહેવું સારું ન લાગે, પરંતુ આવા કેસ ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC) ની કલમ 298 હેઠળ ધાર્મિક લાગણીઓને ઠેસ પહોંચાડવાનો ગુનો નથી બનતો. સુપ્રીમ કોર્ટે તેના એક નિર્ણયમાં આ ટિપ્પણી કરી છે. આ જોગવાઈ હેઠળ આરોપીને નિર્દોષ જાહેર કરતી વખતે સર્વોચ્ચ અદાલતે કહ્યું કે આ ટિપ્પણી અયોગ્ય હોવા છતાં, ફોજદારી કાર્યવાહી માટેની કાનૂની જરૂરિયાતને પૂર્ણ કરતી નથી.

કેસમાં કયા આરોપો છે?

જસ્ટિસ બી.વી. નાગરત્ના અને જસ્ટિસ સતીશ ચંદ્ર શર્માની બેન્ચે 11 ફેબ્રુઆરીએ આ ચુકાદો આપ્યો હતો. આરોપી પર આરોપ હતો કે તેણે એક સરકારી કર્મચારીને પોતાની ફરજ બજાવતી વખતે 'પાકિસ્તાની' કહ્યો હતો.

આ કેસ ચાસ સ્થિત સબ-ડિવિઝનલ ઓફિસમાં ઉર્દૂ અનુવાદક અને કાર્યકારી કારકુન (માહિતી અધિકાર) દ્વારા દાખલ કરાયેલી FIR સાથે સંબંધિત હતો. ફરિયાદીએ આરોપ લગાવ્યો છે કે જ્યારે તે RTI અરજી અંગે માહિતી આપવા માટે અપીલકર્તાને મળવા ગયો ત્યારે આરોપીએ તેના ધર્મનો ઉલ્લેખ કરીને તેની સાથે ગેરવર્તન કર્યું. સત્તાવાર ફરજો નિભાવવાથી રોકવા માટે ગુનાહિત બળનો પણ ઉપયોગ કર્યો.

આ પછી અનુવાદકે આરોપી વિરુદ્ધ FIR નોંધાવી. તપાસ બાદ, ટ્રાયલ કોર્ટે આરોપીઓ સામે IPC ની કલમ 353 (જાહેર સેવક પર હુમલો અથવા ગુનાહિત બળ) અને 504 (ઇરાદાપૂર્વક અપમાન) હેઠળ આરોપો ઘડવાનો આદેશ પણ આપ્યો.

સુપ્રીમ કોર્ટે તે માણસને ત્રણેય આરોપોમાંથી મુક્ત કર્યો...

ઝારખંડ હાઈકોર્ટે આરોપીની કાર્યવાહી રદ કરવાની અરજી ફગાવી દીધી હતી. હાઈકોર્ટના આદેશ સામે તે વ્યક્તિની અરજી પર સુનાવણી કરતા, સુપ્રીમ કોર્ટની બેન્ચે તેને ઈરાદાપૂર્વકના અપમાનના ગુનામાંથી મુક્ત કર્યો અને કહ્યું કે કલમ 353 સિવાય, "તેના તરફથી એવું કોઈ કૃત્ય કરવામાં આવ્યું નથી જેનાથી શાંતિનો ભંગ થઈ શકે". કોર્ટે કહ્યું, "અમે હાઈકોર્ટના આદેશને રદ કરીએ છીએ જેણે નીચલી કોર્ટના આદેશને સમર્થન આપ્યું હતું." અમે અપીલકર્તા દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજીને મંજૂર કરીએ છીએ અને અપીલકર્તાને તેમના પર લગાવવામાં આવેલા ત્રણેય આરોપોમાંથી મુક્ત કરીએ છીએ."

સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાના નિર્ણયમાં શું કહ્યું?

સુપ્રીમ કોર્ટે ચુકાદો આપ્યો કે ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ 353 હેઠળ આરોપને ટકાવી રાખવા માટે હુમલો અથવા બળનો ઉપયોગ કરવાના કોઈ પુરાવા નથી. કોર્ટે કહ્યું કે કોઈ વ્યક્તિને 'મિયાં-તિયાં' અને 'પાકિસ્તાની' કહેવું ખોટું હશે પરંતુ તેની ધાર્મિક લાગણીઓને ઠેસ પહોંચાડવાનો ગુનો ગણવામાં આવશે નહીં. કોર્ટે ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ 298 (ધાર્મિક લાગણીઓને ઠેસ પહોંચાડવાના ઈરાદાથી શબ્દો બોલવા વગેરે) હેઠળના આરોપમાંથી એક વ્યક્તિને નિર્દોષ જાહેર કર્યો.