Budget 2025: ભારતનું સંરક્ષણ બજેટ 6.8 લાખ કરોડ, ગયા વર્ષની તુલનામાં કેટલો વધારો?

કેન્દ્રીય નાણાંમંત્રી નિર્મલા સીતારમણે શનિવારે, 1 ફેબ્રુઆરી 2025 ના રોજ લોકસભામાં કેન્દ્રીય બજેટ રજૂ કર્યું. આ બજેટમાં યુવા, મહિલાઓ, શિક્ષણ અને આરોગ્ય સહિત વિવિધ ક્ષેત્રો માટે ઘણી મોટી જાહેરાતો કરવામાં આવી છે. બજેટ 2025 માં સંરક્ષણ ક્ષેત્ર માટે પણ મોટી ફાળવણી કરવામાં આવી છે. કેન્દ્રીય બજેટ 2025 માં ભારતના સંરક્ષણ ક્ષેત્ર માટે 6.8 લાખ કરોડ રૂપિયાના બજેટની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. ચાલો આપણે સંરક્ષણ બજેટ વિશે વિગતવાર જાણીએ.

બજેટમાં સંરક્ષણ ક્ષેત્રને શું મળ્યું?

કેન્દ્રીય બજેટ 2025 માં સંરક્ષણ ક્ષેત્ર માટે કુલ 6.8 લાખ કરોડ રૂપિયાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. માહિતી અનુસાર, આ બજેટ અંદાજિત GDP ના 1.91 ટકા છે. 6.8 લાખ કરોડના ડિફેન્સ બજેટમાં કેપિટલ બજેટ માટે 1.8 લાખ કરોડ રૂપિયા રાખવામાં આવ્યા છે. તમને જણાવી દઈએ કે આ રકમથી નવા હથિયાર, એરક્રાફ્ટ, યુદ્ધ જહાજ અને અન્ય સૈન્ય ઉપકરણો ખરીદવામાં આવશે.

અહીં બજેટનું વિતરણ સમજો...

કેન્દ્રીય બજેટ 2025-26 માં સંરક્ષણ મંત્રાલય માટે 6.81 લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુની રેકોર્ડ રકમ ફાળવવામાં આવી છે. 9.53% નો વધારો થયો છે. સશસ્ત્ર દળોના મૂડી બજેટ હેઠળ 1.80 લાખ કરોડ રૂપિયાની ફાળવણી કરવામાં આવી છે. સેનાનું આધુનિકીકરણ બજેટમાં મુખ્ય ફોકસ ક્ષેત્ર છે. ઘરેલું ઉદ્યોગો પાસેથી પ્રાપ્તિ માટે રૂ. 1.12 લાખ કરોડની ફાળવણી કરવામાં આવી છે. સંરક્ષણ પેન્શન માટે ફાળવણીમાં 14% નો વધારો કરવામાં આવ્યો છે. ECHS માટે રૂ. 8,317 કરોડ ફાળવવામાં આવ્યા છે. સંરક્ષણ સંશોધન અને વિકાસ બજેટમાં 12% નો વધારો કરવામાં આવ્યો છે. ICG ના મૂડી બજેટમાં 43% નો નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. કેપિટલ હેડ હેઠળ BRO ને રૂ. 7,146 કરોડ ફાળવવામાં આવ્યા છે. 

ગયા વર્ષનું બજેટ કેવું હતું?

ભારતના સંરક્ષણ મંત્રાલયને બજેટ 2024 માં 6.21 લાખ કરોડ રૂપિયા ફાળવવામાં આવ્યા હતા. આ રકમ નાણાકીય વર્ષ 2023-24 કરતા 4.79 ટકા વધુ હતી. ત્યારબાદ  કુલ રૂ. 5.94 લાખ કરોડનું બજેટ ફાળવવામાં આવ્યું હતું. એટલે કે આ વખતે વર્ષ 2025 ના બજેટમાં સંરક્ષણ ક્ષેત્રનો હિસ્સો લગભગ 60 હજાર કરોડ રૂપિયાનો વધારો કરવામાં આવ્યો છે.

અન્ય દેશોનું બજેટ કેટલું છે?

ભારતના પડોશી દેશ ચીને ગયા વર્ષે 225 અબજ યુએસ ડોલરના સંરક્ષણ બજેટની જાહેરાત કરી હતી. તે જ સમયે, આપણા અન્ય પાડોશી પાકિસ્તાને ગયા વર્ષે સંરક્ષણ બજેટ વધારીને 1.8 લાખ કરોડ રૂપિયા કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. આ પાકિસ્તાનના ગ્રોસ ડોમેસ્ટિક પ્રોડક્ટ (GDP )ના 1.7 ટકા જેટલું હતું. તે જ સમયે, અમેરિકા વિશ્વમાં સૌથી વધુ સંરક્ષણ બજેટ ધરાવે છે. ગ્લોબલ ફાયર પાવર મુજબ, અમેરિકાનું સંરક્ષણ બજેટ $895 બિલિયન છે.