Ahmedabad Plane Crash: AAIBનો પ્રાથમિક અહેવાલ અને DGCAનો કડક નિર્દેશ

ગત 12 જૂન, 2025ના રોજ અમદાવાદના સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટથી લંડનની ગતિવેગ હવાઈ માર્ગે જતી એર ઇન્ડિયાની બોઈંગ 787-8 ડ્રીમલાઈનર ફ્લાઈટ AI-171 દુર્ઘટનાગ્રસ્ત થઈ હતી, જેમાં 270 લોકોના મોત નીપજ્યા હતા. આ દુર્ઘટનાની તપાસ હાથ ધરનાર એરક્રાફ્ટ એક્સિડેન્ટ ઈન્વેસ્ટિગેશન બ્યુરો (AAIB)એ ગત શનિવારે પ્રાથમિક રિપોર્ટ જાહેર કરી, જેના પછી દિગ્ગજ વિમાનની સલામતી અને તેના ફ્યુઅલ સિસ્ટમને લઈને ગંભીર સવાલો ઉઠ્યા છે. આ રિપોર્ટના આધારે ભારતની ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ઑફ સિવિલ એવિએશન (DGCA)એ તમામ એરલાઇન કંપનીઓને એન્જિન ફ્યુઅલ સ્વીચનું ફરજિયાત નિરીક્ષણ કરવાનો કડક આદેશ આપ્યો છે, જે 21 જુલાઈ, 2025 સુધીમાં પૂર્ણ થવું જરૂરી છે.   AAIBનો પ્રાથમિક અહેવાલ: શું ખુલ્યું? AAIBના 15-પાનાના પ્રાથમિક રિપોર્ટમાં ખુલાસો થયો છે કે, વિમાન ઉડાન ભર્યા બાદ માત્ર ત્રણ સેકન્ડમાં બંને એન્જિનના ફ્યુઅલ કંટ્રોલ સ્વીચ રન (RUN)થી કટઓફ (CUTOFF)ની સ્થિતિમાં ગયા હતા, જેનાથી એન્જિનોને ઇંધણની સપ્લાય બંધ થઈ ગઈ. આ ઘટનાએ વિમાનને થ્રસ્ટ ગુમાવવાનું કારણ બન્યું અને તે ફરીથી ઉડાન ભરવાની સ્થિતિમાં ન આવી શક્યું. કોકપિટ વોઈસ રેકોર્ડરમાં એક પાઇલટનો અવાજ સંભળાય છે, "તે કટઓફ કેમ કર્યું?" જેના જવાબમાં બીજા પાઇલટે કહ્યું, "મેં નથી કર્યું." આ ચર્ચાએ કોકપિટમાં મૌન સંચાર અને ભૂલની શક્યતા તરફ ઈશારો કરે છે.   રિપોર્ટમાં એ પણ જણાવાયું છે કે, પાઇલટોએ મુસાફરોના જીવ બચાવવા માટે શક્ય બધા પ્રયાસો કર્યા, જેમાં મેડે કોલ આપવાનો સમાવેશ થાય છે. જોકે, એન્જિન ફેલ થયા બાદ વિમાન નીચે પડીને બી. જે. મેડીકલ કોલેજના હોસ્ટેલ કોમ્પ્લેક્સમાં ક્રેશ થઈ ગયું, જેનાથી 241 મુસાફરો અને ક્રૂ મેમ્બર્સ સહિત 270 લોકોના મોત નીપજ્યા, જેમાં 19 લોકો જમીન પરના પરિસરમાં માર્યા ગયા. એક જ મુસાફર બચી શક્યો હતો.   DGCAનો નિર્દેશ: સલામતી પર ભાર AAIBના રિપોર્ટ બાદ DGCAએ ગંભીર પગલાં લઈને તમામ ભારતીય એરલાઇન કંપનીઓને બોઈંગ 787 અને અન્ય અસરગ્રસ્ત મોડલોના ફ્યુઅલ કંટ્રોલ સ્વીચનું નિરીક્ષણ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. DGCAએ જણાવ્યું છે કે, "સ્ટેટ ઑફ ડિઝાઈન-મેન્યુફેક્ચર દ્વારા જાહેર કરાયેલા હવા યોગ્યતા નિર્દેશો હેઠળ આ તપાસ ફરજિયાત છે. આંતરરાષ્ટ્રીય અને સ્થાનિક એરલાઇન ઓપરેટરોએ પહેલેથી જ તેમના વિમાનોનું નિરીક્ષણ શરૂ કરી દીધું છે, અને 21 જુલાઈ, 2025 સુધીમાં આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે."   આ નિર્દેશ એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે 2018માં યુએસ ફેડરલ એવિએશન એડમિનિસ્ટ્રેશન (FAA)એ ફ્યુઅલ સ્વીચના લોકિંગ મેકનિઝમની શક્ય ખામીઓ અંગે એક સલાહકાર બુલેટિન (SAIB) જાહેર કર્યો હતો, જેમાં બોઈંગ 787 જેવા મોડલોની તપાસની ભલામણ કરવામાં આવી હતી. જોકે, આ સલાહકાર હોવાથી તે ફરજિયાત ન હતી, અને એર ઇન્ડિયાએ તેનું પાલન ન કર્યું હતું. આજના નિર્દેશ સાથે DGCAએ સલામતીને ટોચની પ્રાથમિકતા બનાવી છે.   આ દુર્ઘટનાએ ભારતીય વિમાનસેવાની સલામતી પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે, ખાસ કરીને ફ્યુઅલ સ્વીચના ઓપરેશન અને તેના લોકિંગ મેકનિઝમને લઈને. AAIBની તપાસ હજી ચાલુ છે, અને એક વર્ષની અંદર વધુ વિગતવાર અહેવાલ જાહેર થવાની શક્યતા છે. આ તપાસમાં કોકપિટ વોઈસ રેકોર્ડર, ફ્લાઈટ ડેટા રેકોર્ડર અને ફ્યુઅલ નમૂનાઓનું વિશ્લેષણ સામેલ રહેશે.   DGCAનો આદેશ અને AAIBનો રિપોર્ટ એરલાઇન કંપનીઓને સાવચેત રાખે છે કે, નાની ભૂલો પણ મોટી દુર્ઘટનાઓને આમંત્રણ આપી શકે છે. જોકે, પાઇલટોની ભૂલ કે તકનીકી ખામીઓ વચ્ચેનો સાચો કારણો હજુ સ્પષ્ટ થયેલ નથી, જેની ચર્ચા રાજકીય અને જનસામાન્ય એકસમાન રીતે ચાલી રહી છે. આ દુર્ઘટનાથી શીખીને ભવિષ્યમાં આવી ઘટનાઓ અટકાવવા માટે સખત પગલાં લેવાની જરૂર છે.   અમદાવાદની આ દુર્ઘટના ભારતીય વિમાનસેવાના ઈતિહાસમાં એક કાળા દિવસ તરીકે યાદ રહેશે. AAIBનો પ્રાથમિક અહેવાલ અને DGCAનો નિર્દેશ એ દર્શાવે છે કે સલામતી પર નજર રાખવી ફક્ત એરલાઇન્સની જવાબદારી નથી, પરંતુ નિયામક સંસ્થાઓની પણ પ્રાથમિકતા હોવી જોઈએ. 21 જુલાઈ સુધીની આ તપાસ પ્રક્રિયા આગામી પગલાં માટેનો મહત્વપૂર્ણ પથ બની શકે છે, જેનાથી ભવિષ્યની સલામતી માટે મજબૂત નીતિઓ ઘડી શકાય.