"જયશંકરની માલદીવની મુલાકાત ભારત સાથે મજબૂત સંબંધોનો સંકેત આપે છે, ઢાકા માટે સાવચેતીભર્યો સંદેશ આપે છે"

વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરની માલેની મુલાકાત પછી, માલદીવના રાષ્ટ્રપતિ મોહમ્મદ મુઈઝુએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે તેમની સરકાર માલદીવના રાષ્ટ્રીય હિતને પ્રાથમિકતા આપવાની તેમની પ્રતિબદ્ધતાને પુનઃપુષ્ટ કરીને, તેની વિદેશ નીતિ સાથે વિરોધાભાસી હોય તેવા કોઈપણ પગલાંને મંજૂરી આપશે નહીં.

પ્રમુખ મુઈઝુનો પ્રતિભાવ 'ઈન્ડિયા આઉટ' ઝુંબેશના સંદર્ભમાં આવ્યો હતો, જેનો શાસક PNC-PPM ગઠબંધન ગયા વર્ષે સત્તા મેળવવા માટે ઉપયોગ કરે છે. આ હોવા છતાં, રાષ્ટ્રપતિએ જાળવી રાખ્યું હતું કે તેમના દેશની વિદેશ નીતિ યથાવત છે.

આ નિવેદન મંત્રી જયશંકરના ભારત જવાના થોડા સમય બાદ આપવામાં આવ્યું હતું, બે દિવસની મુલાકાત બાદ તેમણે માલદીવમાં અનેક પ્રોજેક્ટનું ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું.

જયશંકરની મુલાકાત દરમિયાન, પ્રમુખ મુઈઝુ અને તેમના મંત્રીઓએ 17 નવેમ્બરે મુઈઝુએ કાર્યભાર સંભાળ્યો ત્યારથી કોઈપણ કથિત તણાવ હોવા છતાં, ભારતીય પ્રતિનિધિમંડળ પ્રત્યે ઉષ્માભર્યું અને સૌહાર્દપૂર્ણ વર્તન દર્શાવ્યું હતું. બદલામાં છૂટની માંગણી કર્યા વિના ચીન હળવું કરી શકતું નથી.

માલદીવ્સ નોંધપાત્ર અંદાજપત્રીય તંગીનો સામનો કરી રહ્યું છે, જેમાં ભારતે પહેલેથી જ મે મહિનામાં SBIને USD 50 મિલિયનની ચુકવણી અને સપ્ટેમ્બરમાં બાકી USD 50 મિલિયન સહિતની નાણાકીય સહાયનો વિસ્તાર કર્યો છે. વધુમાં, માલદીવને 2026માં USD એક બિલિયનના દેવાની ચૂકવણીનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે, જે સંભવિત ડિફોલ્ટનું જોખમ ધરાવે છે.

મોદી સરકાર પાડોશી દેશ તરીકે માલદીવને મદદ કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે. આ વલણ બાંગ્લાદેશ માટે પણ સંદેશ આપે છે, જે માલદીવની જેમ આર્થિક સંકટમાં છે. ચીન, યુએસ કે પશ્ચિમી દેશોથી વિપરીત માત્ર ભારતે જ આવી કટોકટી દરમિયાન સતત મદદની ઓફર કરી છે. તુર્કી, ચીન અને મધ્ય પૂર્વમાંથી નાણાકીય સહાય મેળવવાના પ્રમુખ મુઈઝુના પ્રયાસો છતાં, ભારત એકમાત્ર વિશ્વસનીય ભાગીદાર છે, જે બજાર દરે એક્ઝિમ બેંકો દ્વારા ધિરાણ આપવાની ચીનની પ્રથાના વિરોધમાં, કડક શરતો લાદ્યા વિના લોન ઓફર કરે છે.

રાષ્ટ્રપતિ મુઇઝુનો ભારત સાથે દ્વિપક્ષીય સહયોગ વધારવાનો નિર્ણય તેમના સત્તામાંના પાછલા વર્ષના મૂલ્યાંકન અને તેમની માન્યતાથી ઉદ્ભવે છે કે માત્ર ભારત જ વિકાસ, સુરક્ષા અને નાણાકીય પડકારોને અસરકારક રીતે ઉકેલી શકે છે.

ભારતીય-સમર્થિત પ્રોજેક્ટ્સ, જેમ કે 28-ટાપુ પહેલ અને ગ્રેટર મેલ કનેક્ટિવિટી પ્રોજેક્ટ, જે મુઇઝ્ઝુએ કાર્યભાર સંભાળ્યો તે પહેલાં શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો, તે પૂર્ણતાને આરે છે અને કોઈપણ રાજકીય એજન્ડાને બદલે માલદીવના શ્રેષ્ઠ હિતમાં છે. છેલ્લા એક વર્ષમાં, મુઇઝુએ માલદીવની સુરક્ષા જરૂરિયાતોને પણ ઓળખી છે, જેમાં હિંદ મહાસાગરમાં ડ્રગની હેરફેર, ચાંચિયાગીરી અને શસ્ત્રોની દાણચોરી જેવી ધમકીઓ છે.

તેમણે સ્વીકાર્યું કે ભારતીય સુરક્ષા સહાય વિના માલદીવ આવા જોખમો માટે સંવેદનશીલ હશે. તદુપરાંત, શ્રીલંકાની જેમ, માલદીવ પણ નાણાકીય તાણ હેઠળ છે, અને ભારતે અયોગ્ય લાભ લીધા વિના મદદ કરવાની તૈયારી દર્શાવી છે, જેમ કે ચુકવણીના રોલઓવર દ્વારા પુરાવા મળે છે.

બાંગ્લાદેશની વચગાળાની સરકારને ટૂંક સમયમાં ખ્યાલ આવી શકે છે કે તે વિકાસ, સુરક્ષા અને નાણાકીય તણાવમાં સમાન પડકારોનો સામનો કરી રહી છે, અને વડા પ્રધાન મોદીના નેતૃત્વમાં માત્ર ભારત જ વધુ પડતી છૂટની માંગ કર્યા વિના સમર્થન આપવા તૈયાર છે.

જોકે બાંગ્લાદેશ હાલમાં રાજકીય સંકટમાં ફસાયેલ છે, ઇસ્લામવાદીઓ હિંદુ લઘુમતીઓને નિશાન બનાવી રહ્યા છે જેમને અવામી લીગના સમર્થકો તરીકે માનવામાં આવે છે, દેશ પણ આર્થિક મંદી સાથે ઝઝૂમી રહ્યો છે અને શ્રીલંકાની જેમ 2022 માં ભારત પાસેથી નાણાકીય સહાય લેવાની જરૂર પડી શકે છે. નેપાળ પણ પોતાની જાતને સમાન સ્થિતિમાં શોધી શકે છે, જોકે તેનું ચલણ ભારતીય રૂપિયા સાથે તેના જોડાણ દ્વારા સ્થિર છે.

પ્રમુખ મુઇઝુનું તાજેતરનું નિવેદન એક સકારાત્મક વિકાસ છે, જે તેમની માન્યતા દર્શાવે છે કે માલદીવમાં ઇસ્લામવાદનો ઉદય તેમની સરકારના શ્રેષ્ઠ હિતમાં નથી.

પ્રધાન જયશંકરને આપવામાં આવેલ રેડ-કાર્પેટ સ્વાગત, જે અગાઉના ઇબ્રાહિમ સોલિહ વહીવટીતંત્ર દ્વારા વિસ્તૃત કરતાં વધુ વિસ્તૃત હતું, તે સૂચવે છે કે પડોશી દેશો સમજવા લાગ્યા છે કે મોદીના ભારતને ઓછું આંકવામાં આવતું નથી.