ડાયાબિટીસ માત્ર શરીર નહીં, મગજને પણ બનાવી રહી છે બીમાર? સંશોધનના તારણો ચોંકાવશે!

Diabetesને સામાન્ય રીતે બ્લડ શુગર અને હૃદયની બીમારીઓ સાથે જોડવામાં આવે છે, પરંતુ હવે એક નવા સંશોધને મગજના સ્વાસ્થ્યને લઈને પણ ચિંતા વધારી છે. અભ્યાસ મુજબ, ટાઈપ-2 ડાયાબિટીસ ધરાવતા લોકોમાં અલ્ઝાઈમર રોગ થવાનું જોખમ અન્ય લોકોની સરખામણીએ 53 ટકા વધારે હોઈ શકે છે. જાણો શું કહે છે આ સંશોધન અને ડાયાબિટીસ તથા યાદશક્તિ વચ્ચે શું છે સંબંધ.

ડાયાબિટીસ અને અલ્ઝાઈમર વચ્ચે ચિંતાજનક સંબંધ

ડાયાબિટીસ માત્ર શરીરમાં બ્લડ શુગરનું પ્રમાણ વધારતી બીમારી નથી, પરંતુ તેની અસર મગજના સ્વાસ્થ્ય અને યાદશક્તિ પર પણ પડી શકે છે. તાજેતરના એક સંશોધનમાં સામે આવ્યું છે કે ટાઈપ-2 ડાયાબિટીસથી પીડિત લોકોમાં અલ્ઝાઈમર રોગ થવાનું જોખમ 53 ટકા જેટલું વધારે હોઈ શકે છે. આ સંશોધન ઓસ્ટ્રેલિયાની કર્ટિન યુનિવર્સિટીના સંશોધકોના નેતૃત્વમાં કરવામાં આવ્યું હતું. સંશોધકોએ અગાઉ પ્રકાશિત થયેલા 40 અભ્યાસોની વ્યવસ્થિત સમીક્ષા અને મેટા-વિશ્લેષણ કરીને ડાયાબિટીસ અને અલ્ઝાઈમર વચ્ચેના સંબંધનો અભ્યાસ કર્યો હતો. અભ્યાસના તારણો મુજબ, ટાઈપ-2 ડાયાબિટીસ ધરાવતા લોકોમાં અલ્ઝાઈમરનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે વધારે જોવા મળ્યું છે. સંશોધકોના જણાવ્યા પ્રમાણે, દર 1,000 વ્યક્તિ-વર્ષ દીઠ આશરે પાંચ અલ્ઝાઈમરના કેસ નોંધાયા હતા. આ તારણો ડાયાબિટીસ ન ધરાવતા લોકોની સરખામણીએ 53 ટકા વધુ જોખમ તરફ સંકેત આપે છે.

1,000 ડાયાબિટીસના દર્દીઓમાંથી કેટલા લોકોને જોખમ?

સંશોધનમાં સામે આવ્યું કે ટાઈપ-2 ડાયાબિટીસ ધરાવતા દર 1,000 લોકોમાંથી સરેરાશ 4.7 વ્યક્તિઓમાં એક વર્ષ દરમિયાન અલ્ઝાઈમર રોગ થવાનું જોખમ જોવા મળ્યું હતું. અલ્ઝાઈમર એક પ્રગતિશીલ ન્યુરોલોજીકલ બીમારી છે, જેમાં વ્યક્તિની યાદશક્તિ, વિચારવાની ક્ષમતા અને નિર્ણય લેવાની શક્તિ ધીમે ધીમે નબળી પડતી જાય છે. શરૂઆતમાં વ્યક્તિ નાની-નાની બાબતો ભૂલવા લાગે છે, પરંતુ સમય જતાં તેની દૈનિક પ્રવૃત્તિઓ અને સ્વતંત્ર જીવન જીવવાની ક્ષમતા પર પણ અસર થઈ શકે છે.

વારંવાર ભૂલી જવાની સમસ્યાને અવગણશો નહીં

જો કોઈ વ્યક્તિ વારંવાર વસ્તુઓ મૂકીને ભૂલી જાય, મહત્વપૂર્ણ કામ યાદ ન રહે અથવા નિર્ણય લેવામાં મુશ્કેલી અનુભવતી હોય, તો આ લક્ષણોને હળવાશથી ન લેવા જોઈએ. ખાસ કરીને લાંબા સમયથી ટાઈપ-2 ડાયાબિટીસ ધરાવતા લોકોએ પોતાના મગજના સ્વાસ્થ્ય પર પણ ધ્યાન આપવું જરૂરી છે. જોકે, ભૂલકણાપણું થવાનો અર્થ હંમેશાં અલ્ઝાઈમર જ થાય એવું નથી. અન્ય સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ પણ યાદશક્તિ પર અસર કરી શકે છે.

ડાયાબિટીસની સારવારમાં મગજના સ્વાસ્થ્યને પણ મહત્વ આપવાની જરૂર

આ અભ્યાસના તારણો સૂચવે છે કે ડાયાબિટીસની સારવાર માત્ર બ્લડ શુગર નિયંત્રણ સુધી મર્યાદિત ન રહેવી જોઈએ. દર્દીઓમાં બોધાત્મક ક્ષમતાઓ એટલે કે યાદશક્તિ, વિચારશક્તિ અને નિર્ણય લેવાની ક્ષમતામાં થતા ફેરફારો પર પણ ધ્યાન આપવું જોઈએ. સંશોધકોનું માનવું છે કે ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટેની આરોગ્ય સંભાળ અને નિવારણની વ્યૂહરચનાઓમાં મગજના સ્વાસ્થ્ય તથા બોધાત્મક જોખમો ઘટાડવાના ઉપાયોનો સમાવેશ કરવો જરૂરી છે. આ અભ્યાસના લેખક ઈમેન્યુઅલ એડેવુયી (Emmanuel Adewuyi) છે. સંશોધનનાં તારણો પ્રતિષ્ઠિત વૈજ્ઞાનિક જર્નલ *Alzheimer’s Research & Therapy*માં પ્રકાશિત થયા છે. મહત્વપૂર્ણ નોંધ: આ અભ્યાસ ડાયાબિટીસ અને અલ્ઝાઈમર વચ્ચેના જોખમનો સંબંધ દર્શાવે છે. તે સાબિત કરતું નથી કે ડાયાબિટીસ સીધું જ અલ્ઝાઈમરનું કારણ બને છે. ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ બ્લડ શુગર નિયંત્રણમાં રાખવા ઉપરાંત યાદશક્તિમાં સતત ફેરફાર જણાય તો ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ.