વડોદરાની વિશ્વામિત્રી નદી પૂર નિવારણના પગલાં કરાયા શરૂ

 વડોદરામાં પૂરનું જોખમ ઘટાડવાના પ્રયાસો રવિવારે વિશ્વામિત્રી નદીને ઊંડા અને પહોળી કરવાની તેમજ કાંપ કાઢવાની કામગીરી સાથે સત્તાવાર રીતે શરૂ થયા. આ પગલાં ઉપરાંત, અજવા અને પ્રતાપપુરા જળાશયોને ઊંડા કરવાનું કામ પણ શરૂ કરવામાં આવ્યું છે. વડોદરા મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (VMC) આ જળાશયોને ઊંડા કરવા માટે કોઈ નાણાકીય બોજ સહન કરશે નહીં કારણ કે ખોદકામ જાહેર ભાગીદારી હેઠળ કરવામાં આવશે, જેમાં ખોદકામ કરાયેલી માટી મફતમાં લઈ જઈ શકાશે.

ખાણ અને ખનિજ વિભાગે આ પહેલને મંજૂરી આપી છે, જે તેના ઝડપી અમલીકરણને સક્ષમ બનાવશે. ગયા વર્ષે, વડોદરામાં ભયંકર પૂર આવ્યું હતું, જેના કારણે ઘણા રહેવાસીઓ ઘણા દિવસો સુધી પાણી ભરાયેલા ઘરોમાં ફસાયા હતા. પરિસ્થિતિની ગંભીરતાને સમજીને, રાજ્ય સરકારે પાણી નિષ્ણાત બી.એન. ની રચના કરી. નવલવાલાના નેતૃત્વ હેઠળ એક વિગતવાર સર્વે હાથ ધરવામાં આવ્યો હતો.

આ તારણો મુખ્યમંત્રીને સુપરત કરવામાં આવ્યા હતા, અને તેમની મંજૂરી મળ્યા પછી, પૂરને રોકવા માટે ખૂબ જ જરૂરી કાર્ય હવે શરૂ થઈ ગયું છે. આમાં અજવા અને પ્રતાપપુરા જળાશયોના વ્યાપક ઊંડાણનો સમાવેશ થાય છે, જે ભારે વરસાદ દરમિયાન વધારાના પાણીનું સંચાલન કરવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે. નગરપાલિકાને કોઈ ખર્ચ ન થાય તે માટે, અધિકારીઓએ ખોદકામ પ્રક્રિયા માટે જનભાગીદારી મોડેલ અપનાવ્યું છે. આ પહેલ હેઠળ, રસ ધરાવતા પક્ષો પાણીના જળાશયોમાંથી ખોદવામાં આવેલી માટી મફતમાં એકત્રિત કરી શકે છે. આ અભિગમ માત્ર ખર્ચ ઘટાડે છે પણ સંસાધનોના કાર્યક્ષમ ઉપયોગને પણ પ્રોત્સાહન આપે છે. ખાણ અને ખનિજ વિભાગે તાજેતરમાં આ યોજનાને મંજૂરી આપી છે, અને રસ ધરાવતા અરજદારો 27 ફેબ્રુઆરી સુધીમાં VMCના પાણી પુરવઠા વિભાગને તેમની વિનંતીઓ સબમિટ કરી શકે છે. આ પહેલથી વડોદરામાં ભવિષ્યમાં પૂરના જોખમો ઘટાડવાની અને નાણાકીય સમજદારી સુનિશ્ચિત કરવાની અપેક્ષા છે.

નિષ્ણાતો માને છે કે જાહેર ભાગીદારી વિના, પ્રોજેક્ટનો ખર્ચ નગરપાલિકાના બજેટ પર ભારે બોજ પડ્યો હોત. વડોદરામાંથી વહેતી વિશ્વામિત્રી નદી લાંબા સમયથી આ પ્રદેશ માટે એક મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગ રહી છે. જોકે, વધુ પડતા કાંપ અને અતિક્રમણને કારણે, ભારે વરસાદ દરમિયાન નદી ઓવરફ્લો થવાની સંભાવના વધુ બની છે, જેના કારણે વારંવાર પૂર આવે છે. કાંપ દૂર કરવા અને પહોળા કરવાના પ્રયાસોનો ઉદ્દેશ્ય નદીના કુદરતી પ્રવાહને પુનઃસ્થાપિત કરવા અને તેની પાણી વહન ક્ષમતામાં સુધારો કરવાનો છે. આ પહેલથી રહેણાંક વિસ્તારોમાં પાણી ભરાવાની શક્યતા ઓછી થશે અને શહેરની પૂર પ્રતિકારકતા વધશે તેવી અપેક્ષા છે.

વડોદરાના મુખ્ય જળ સ્ત્રોતોમાંનો એક, અજવા જળાશય, શહેરને પીવાના પાણીનો પુરવઠો પૂરો પાડવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. સમય જતાં, કાંપના સંચયથી તેની સંગ્રહ ક્ષમતામાં ઘટાડો થયો છે, જેના કારણે ઉનાળાની ચરમસીમા દરમિયાન પાણી પુરવઠા પર અસર પડી છે. અજવાના ઊંડાણનો હેતુ તેની પાણી સંગ્રહ ક્ષમતા વધારવાનો છે, જેનાથી પીવાના પાણીની અવિરત પુરવઠો સુનિશ્ચિત થાય છે અને પૂર સામે બફર તરીકે કામ કરે છે. આજવા ખાતે ખોદકામનું આયોજન એવી રીતે કરવામાં આવ્યું છે કે પર્યાવરણને ઓછામાં ઓછું નુકસાન થાય અને આસપાસના વિસ્તારોના રહેવાસીઓ અને ખેડૂતોને મહત્તમ લાભ મળે.

વડોદરામાં આવેલ અન્ય એક મહત્વપૂર્ણ જળાશય, પ્રતાપપુરા જળાશય, પણ કાંપના સંચયને કારણે ઓછી ક્ષમતાનો ભોગ બને છે. આ જળાશય આ વિસ્તારમાં કૃષિ સિંચાઈ અને ભૂગર્ભજળ રિચાર્જ માટે મહત્વપૂર્ણ છે. ઊંડાણ પ્રક્રિયાથી તેની કાર્યક્ષમતા ફરી શરૂ થવાની અપેક્ષા છે, જેનાથી ખેડૂતોને વધુ વિશ્વસનીય પાણીના સ્ત્રોત સુધી પહોંચવામાં મદદ મળશે.