સુરતમાં ‘ગાંવ ચલો આંદોલન’ તેજ! રજા-પગારના વિવાદ વચ્ચે શ્રમિકો કેમ પરત ફરી રહ્યા છે?

Surat Migrant Workers Protest: સુરતના એમ્બ્રોઇડરી અને ડાઇંગ-પ્રિન્ટિંગ ઉદ્યોગમાં કામ કરતા શ્રમિકોમાં રોષ વધ્યો છે. તહેવારોમાં રજા, સાપ્તાહિક રજા, સમયસર પગાર અને કામની સ્થિતિને લઈને શ્રમિકો અને કારખાનેદારો વચ્ચેનો વિવાદ હવે ‘ગાંવ ચલો આંદોલન’ સુધી પહોંચી ગયો છે. સુરત રેલવે સ્ટેશન પર ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહાર જતી ટ્રેનોમાં વતન પરત ફરતા શ્રમિકોની લાંબી લાઈનો જોવા મળી રહી છે. શ્રમિકોના દાવા મુજબ, સતત કામના કલાકો, રજા ન મળવી અને રજા લેતા પગાર કપાત જેવી સ્થિતિને કારણે તેઓ સુરત છોડીને વતન પરત ફરી રહ્યા છે. સુરત શહેર અને જિલ્લામાં રહેતા અંદાજે 10 લાખથી વધુ શ્રમિકો પૈકી મોટી સંખ્યામાં લોકો આ આંદોલન સાથે જોડાયા હોવાનો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે.

અઠવાડિયામાં એક રજાની માગ, પરંતુ નોકરી ગુમાવ્યાનો આક્ષેપ
શ્રમિકોનો આક્ષેપ છે કે કારખાનાઓમાં અઠવાડિયામાં એક દિવસની રજા મેળવવી પણ મુશ્કેલ બની છે. કેટલાક શ્રમિકોના જણાવ્યા મુજબ, રજા માગવા બદલ તેમને નોકરીમાંથી કાઢી મૂકવામાં આવ્યા છે. બીમારી કે ઇમરજન્સીના કારણે રજા લેવામાં આવે તો પણ પગાર કાપવામાં આવતો હોવાનો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે. શ્રમિકોના જણાવ્યા મુજબ, કેટલાક કારખાનાઓમાં રોજના 12 કલાક સુધી કામ કરાવવામાં આવે છે. સમયસર પગાર ન મળવો અને રજા લેતા પગાર રોકી દેવા અથવા કાપી લેવાના આક્ષેપો પણ કરવામાં આવ્યા છે.

‘30 દિવસ કામ નહીં કરીએ, ગામ જઈશું’
આંદોલન સાથે જોડાયેલા શ્રમિકોનું કહેવું છે કે તેઓ મહિનાના 30 દિવસ સતત કામ કરવાના બદલે 26 દિવસ કામ કરવા તૈયાર છે. જોકે, માલિકો તરફથી 30 દિવસ કામ કરવાનું દબાણ હોવાનો તેમનો આક્ષેપ છે. એક શ્રમિકે જણાવ્યું હતું કે અઠવાડિયામાં એક રજાની માગ કરનારા 250થી 300 જેટલા લોકોને નોકરીમાંથી કાઢી મૂકવામાં આવ્યા હોવાનો દાવો છે. શ્રમિકોના કહેવા મુજબ, પોલીસ અને સંબંધિત વિભાગો સમક્ષ રજૂઆત કર્યા બાદ પણ તેમને માત્ર આશ્વાસન મળ્યું છે. તેથી હવે તેઓ ગામ પરત ફરી રહ્યા છે.

સુરત રેલવે સ્ટેશન પર શ્રમિકોની લાંબી લાઈનો
‘ગાંવ ચલો આંદોલન’ વચ્ચે સુરત રેલવે સ્ટેશન પર યુપી અને બિહાર તરફ જતી ટ્રેનોમાં ભારે ભીડ જોવા મળી રહી છે. શ્રમિકો પરિવાર અને સામાન સાથે વતન જવા માટે કલાકો સુધી લાઈનમાં ઊભા રહે છે. વતન પરત ફરતા શ્રમિકોનું કહેવું છે કે સુરતમાં શોષણ સહન કરવા કરતાં ગામમાં ખેતી અથવા અન્ય મજૂરી કરીને જીવન નિર્વાહ કરવો વધુ યોગ્ય છે. કેટલાક શ્રમિકોએ સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે હવે કારખાનેદારોને કામદારોની જરૂર પડશે ત્યારે તેઓ બોલાવશે તો જ સુરત પરત ફરશે.

મજૂર યુનિયન પણ મેદાનમાં
શ્રમિકોના પલાયન વચ્ચે મજૂર યુનિયનોએ પણ આ મુદ્દે અવાજ ઉઠાવ્યો છે. યુનિયનના પ્રતિનિધિઓનો દાવો છે કે ‘ગાંવ ચલો’ આંદોલન શરૂ થયા બાદ કેટલાક કારખાનેદારો દ્વારા શ્રમિકોને પરેશાન કરવામાં આવી રહ્યા છે અને નોકરીમાંથી કાઢવામાં આવી રહ્યા છે. યુનિયન તરફથી સુરત રેલવે સ્ટેશન પર વતન જતા શ્રમિકોને પાણી અને બિસ્કિટ આપવામાં આવી રહ્યા છે. શ્રમિકોને નોકરીમાંથી કાઢી મૂકવાના આક્ષેપોના પુરાવા તરીકે વીડિયો હોવાનો પણ યુનિયનનો દાવો છે.

સુરતના કાપડ ઉદ્યોગ સામે વધ્યો પડકાર
સુરતનો કાપડ અને એમ્બ્રોઇડરી ઉદ્યોગ મોટી સંખ્યામાં શ્રમિકો પર આધારિત છે. આવી સ્થિતિમાં શ્રમિકોનું મોટા પાયે વતન તરફ પલાયન થાય તો તેની સીધી અસર ઉત્પાદન અને કારખાનાઓની કામગીરી પર પડી શકે છે. હાલ ‘ગાંવ ચલો આંદોલન’ પાછળ શ્રમિકોના રજા, વેતન અને કામના કલાકોને લઈને કરવામાં આવેલા આક્ષેપો કેન્દ્રમાં છે. બીજી તરફ કારખાનેદારોનું પક્ષ અને આક્ષેપો અંગે તંત્રની સત્તાવાર સ્થિતિ સામે આવે તે પણ મહત્વપૂર્ણ રહેશે. જો રજા, પગાર અને કામની પરિસ્થિતિ અંગેનો વિવાદ વહેલી તકે ઉકેલાશે નહીં, તો સુરતના કાપડ ઉદ્યોગમાં શ્રમિકોની અછત અને ઉત્પાદન પર તેની અસર આગામી દિવસોમાં મોટો મુદ્દો બની શકે છે.