Mehsana Mayor Election Expense Controversy: ગુજરાતમાં સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સામાન્ય ચૂંટણીઓ પૂર્ણ થયા બાદ રાજ્યના રાજકારણમાં ભારે ગરમાવો આવી ગયો છે. ચૂંટણી પૂરી થયા પછી પણ અલગ-અલગ મનપા, નગરપાલિકા અને તાલુકા પંચાયતના 168 ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓએ પોતાના ચૂંટણી ખર્ચની અપૂરતી કે અધૂરી વિગતો રજૂ કરી હોવાનું સામે આવ્યું છે. આ ગંભીર મુદ્દે સામાજિક કાર્યકર સંતોષસિંહ રાઠોડ દ્વારા રાજ્ય ચૂંટણી આયોગમાં સત્તાવાર ફરિયાદ નોંધાવવામાં આવી છે. ફરિયાદી દ્વારા મહેસાણાના મેયર સહિતના તમામ 168 ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓનું લિસ્ટ રજૂ કરીને આ તમામ જનપ્રતિનિધિઓને 6 વર્ષ માટે ગેરલાયક ઠેરવવાની ઉગ્ર માગ કરવામાં આવી છે.
ચૂંટણી પરિણામના એક મહિનામાં ચૂંટણી ખર્ચનો હિસાબ આપવો કાયદાકીય અનિવાર્યતા રાજ્ય ચૂંટણી આયોગના તા. 16 જાન્યુઆરી, 2009 ના આદેશ અને ત્યારબાદના સુધારેલા નિયમો અનુસાર, સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણી લડનારા દરેક ઉમેદવારે પોતાની ઉમેદવારી નોંધાવ્યાની તારીખથી લઈને ચૂંટણી પરિણામ જાહેર થયાની તારીખ સુધીના ચૂંટણી ખર્ચના સાચા અને પ્રમાણિક હિસાબો જાળવવાના હોય છે. આ નિયમમાં રોજબરોજનું ખર્ચ રજિસ્ટર, ખર્ચનું તારીખ પત્રક અને ચૂંટણી ખર્ચનો હિસાબ રજૂ કરતું સોગંદનામું (એફિડેવિટ) સામેલ છે. આ તમામ દસ્તાવેજો ચૂંટણી પરિણામ જાહેર થયાના 1 મહિનાની અંદર સંબંધિત ચૂંટણી અધિકારી સમક્ષ જમા કરાવવાના હોય છે, પરંતુ નિયમોના ખુલ્લા ભંગ બદલ અનેક પ્રતિનિધિઓ આમાં નિષ્ફળ રહ્યા છે.
168 ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ સામે અધૂરા હિસાબ રજૂ કરવા અને 'NIL' દર્શાવવાના ગંભીર આરોપો ફરિયાદ મુજબ, ભારતના બંધારણની કલમ 243K અને 243ZA હેઠળ રાજ્ય ચૂંટણી આયોગને સ્વતંત્ર સંચાલન અને દેખરેખની સત્તા મળેલી છે. તપાસમાં ચોંકાવનારા આંકડા બહાર આવ્યા છે કે કુલ 168 ઉમેદવારોમાંથી 99 ઉમેદવારોએ ચૂંટણી ખર્ચનો કોઈ જ હિસાબ રજૂ કર્યો નથી. આ સિવાય 52 ઉમેદવારોની માત્ર એફિડેવિટ જ મળી છે જ્યારે ખર્ચનો હિસાબ ગાયબ છે, અને 17 ઉમેદવારોનું ખર્ચ પત્રક મળ્યું છે પરંતુ એફિડેવિટ જમા નથી કરાઈ. આશ્ચર્યજનક વાત તો એ છે કે કેટલાક કાગળોમાં માત્ર 'NIL' લખીને સબમિટ કરી દેવામાં આવ્યું છે, જે પારદર્શક વહીવટ સામે મોટા સવાલો ઊભા કરે છે.
મહેસાણાના મેયર સહિત મનપાના કદાવર નેતાઓના નામ સામેલ આ વિવાદાસ્પદ યાદીમાં મહેસાણા મહાનગરપાલિકાના ત્રણ અગત્યના ઉમેદવારોના નામ પણ સામે આવ્યા છે, જેમાં વોર્ડ-11 ના સોનલબેન વિષ્ણુભાઈ ઓઝા (મેયર) અને ઉષાબેન મિલનકુમાર ચૌધરી તથા વોર્ડ-7 ના હસુમતીબેન ચૌહાણનો સમાવેશ થાય છે. ફરિયાદ અનુસાર આ તમામના દસ્તાવેજોમાં 'NIL' લખેલો કાગળ હોવાનું અને ચૂંટણી ખર્ચની એફિડેવિટ તથા પત્રક અપલોડ ન થયાનું ખુલ્યું છે. આ દિગ્ગજ નેતાઓના નામો સામે આવવાથી રાજકીય ક્ષેત્રે મોટો ખળભળાટ મચી ગયો છે.
ફરજમાં બેદરકારી દાખવનાર 18 ચૂંટણી અધિકારીઓ સામે પણ શિક્ષાત્મક કાર્યવાહીની માગ માત્ર ઉમેદવારો જ નહીં, પરંતુ ઉમેદવારો પાસેથી સમયસર ચૂંટણી ખર્ચના હિસાબો મેળવવામાં અને નિયમ મુજબ જરૂરી નોટિસ આપવામાં ગંભીર બેદરકારી દાખવનારા 18 ચૂંટણી અધિકારીઓ સામે પણ શિક્ષાત્મક કાર્યવાહી કરવા સામાન્ય વહીવટી વિભાગને રજૂઆત કરવામાં આવી છે. ચૂંટણી અધિકારીઓની જવાબદારી છે કે તેઓ હિસાબો મેળવીને વેબસાઇટ પર અપલોડ કરે અને સમયમર્યાદામાં હિસાબ ન આપનારને નોટિસ આપી કલેક્ટરને જાણ કરે. આ અધિકારીઓની મિલીભગત અને બેદરકારી સામે પણ યોગ્ય પગલાં લેવાય તેવી માંગ કરાઈ છે.
અનેક પ્રતિનિધિઓએ પદ ગુમાવવાનો વારો આવશે? ફરિયાદકર્તાએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે ચૂંટણી ખર્ચના હિસાબો રજૂ કરવા એ માત્ર કાયદાકીય ઔપચારિકતા નથી, પરંતુ લોકશાહીમાં પારદર્શિતા અને જવાબદારી જાળવવાનું મુખ્ય સાધન છે. ચૂંટણીમાં નાણાંના દુરુપયોગને રોકવા માટે નિયમોનો ભંગ કરનાર સામે નિષ્પક્ષ અને સમયસર કાર્યવાહી થવી અનિવાર્ય છે. હવે સમગ્ર મામલે રાજ્ય ચૂંટણી આયોગ કેવા પ્રકારનું કડક વલણ અપનાવે છે તેના પર સૌની નજર છે, અને જો આયોગ કડક પગલાં લેશે તો આ 168 ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓએ પોતાના પદ ગુમાવવાનો વારો આવી શકે છે.

ચૂંટણી ખર્ચના હિસાબ વગર પદ ગુમાવવાનો વારો આવશે?

July 29, 2026 | 18:27 IST