મહેસાણા: ધગધગતા અંગારા પર ચાલવાની અનોખી હોળી

ગુજરાતમાં હોળીના પર્વને રંગો અને ઉમંગ સાથે ઉજવવામાં આવે છે, પરંતુ ઉત્તર ગુજરાતના મહેસાણા જિલ્લામાં એક એવું ગામ છે જ્યાં હોળીની ઉજવણી સાહસ અને અતૂટ શ્રદ્ધાનું પ્રતીક બની ગઈ છે. વિસનગર તાલુકાના લાછડી ગામમાં છેલ્લા એક સદી કરતા પણ વધુ સમયથી હોલિકા દહન બાદ સળગતા અંગારા પર ચાલવાની રોમાંચક પરંપરા આજે પણ અકબંધ છે. આ દ્રશ્યો જોઈને કોઈ પણ વ્યક્તિ આશ્ચર્યચકિત થઈ જાય તેવા હોય છે.

શ્રદ્ધાનો વિજય: લાલચોળ અંગારા બને છે શીતળ

લાછડી ગામમાં વર્ષો જૂની પ્રથા મુજબ હોળી પ્રગટાવવામાં આવે છે. જ્યારે હોળીની જ્વાળાઓ શાંત પડે અને લાકડાં બળીને લાલચોળ અંગારામાં ફેરવાઈ જાય, ત્યારે ગામના લોકો એક અનોખી વિધિ શરૂ કરે છે. માતાજી પ્રત્યેની પોતાની અતૂટ આસ્થા પ્રગટ કરવા માટે ગ્રામજનો આ ધગધગતા અંગારા પર ખુલ્લા પગે ચાલે છે. સામાન્ય રીતે અગ્નિનો એક નાનકડો તણખલો પણ અસહ્ય પીડા આપે છે, પરંતુ અહીંના લોકો માટે આ અગ્નિ જાણે શીતળ આશીર્વાદ સમાન બની જાય છે.

પેઢી દર પેઢી ચાલતો ચમત્કાર : 

ગામના વડીલો અને યુવાનોના જણાવ્યા અનુસાર, આ પરંપરા ક્યારે શરૂ થઈ તેનો ચોક્કસ ઈતિહાસ કોઈને યાદ નથી, પરંતુ તે પેઢી દર પેઢી હસ્તાંતરિત થતી આવી છે. સૌથી આશ્ચર્યજનક બાબત એ છે કે આજદિન સુધી આ પ્રથા દરમિયાન કોઈ પણ વ્યક્તિ દાઝી ગઈ હોય કે કોઈને ઈજા પહોંચી હોય તેવો એક પણ બનાવ બન્યો નથી. નાના બાળકોથી લઈને વૃદ્ધો સુધીના તમામ લોકો કોઈપણ ડર વિના આ અગ્નિપથ પર ચાલે છે, જેને ગ્રામજનો માતાજીનો સાક્ષાત્ ચમત્કાર માને છે.

એકતા અને ભાઈચારાનું પ્રતીક : 

આ પરંપરા માત્ર ધાર્મિક આસ્થા પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ તે સામાજિક એકતાનું પણ ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. ગામના તમામ જ્ઞાતિ અને વર્ગના લોકો ભેદભાવ ભૂલીને હોળીના ચોકમાં એકત્રિત થાય છે. શાસ્ત્રોક્ત વિધિથી પૂજા-અર્ચના કર્યા બાદ જયઘોષ સાથે એક પછી એક લોકો અંગારા પરથી પસાર થાય છે. આ સમયે સમગ્ર વાતાવરણ ભક્તિમય બની જાય છે અને આસપાસના વિસ્તારોમાંથી પણ મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ આ નજારો જોવા માટે ઉમટી પડે છે.

આધુનિક યુગમાં પરંપરાનું જતન : 

આજના વિજ્ઞાન અને તર્કના યુગમાં પણ લાછડી ગામની આ પરંપરા શ્રદ્ધાની શક્તિનો પરિચય કરાવે છે. જ્યારે નવી પેઢી પોતાની સંસ્કૃતિથી દૂર જઈ રહી છે, ત્યારે લાછડીના યુવાનો આ જોખમી ગણાતી પરંપરાને ગર્વ સાથે જીવંત રાખી રહ્યા છે. આ ઉજવણી ગામના લોકો વચ્ચેના પરસ્પર વિશ્વાસ અને સદીઓ જૂની ભારતીય સંસ્કૃતિના જતનનો એક નિષ્ઠાવાન પ્રયાસ છે.